240. Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Rành
Củ Chi – vùng đất lửa kiên cường của Nam Bộ – từ lâu đã trở thành biểu tượng của ý chí bất khuất, của sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trong các cuộc kháng chiến. Trên mảnh đất giàu truyền thống ấy, biết bao con người âm thầm cống hiến, hy sinh cho độc lập tự do của Tổ quốc. Trong số đó, hình ảnh Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Rành – người mẹ có tám người con hy sinh vì nước – luôn khiến tôi xúc động và kính phục sâu sắc. Tên của mẹ đã được đặt cho địa đạo Bến Dược – “Địa đạo Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Rành” – như một dấu ấn hào hùng và thiêng liêng trong lịch sử Củ Chi. Viết về mẹ không chỉ là tri ân, mà còn là cách để giáo dục thế hệ trẻ hôm nay hiểu rõ giá trị của hòa bình và trách nhiệm với quê hương.
Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Rành sinh năm 1904 tại xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi – vùng đất mà thực dân Pháp từng xem là “vùng trắng”, Mỹ – ngụy sau này biến thành “vành đai diệt khu”, nơi chịu hàng triệu tấn bom đạn cày xới. Mẹ Rành sinh ra trong cảnh nước mất nhà tan, lớn lên trong không khí căm thù giặc ngoại xâm, vì vậy tinh thần yêu nước như đã ăn sâu vào máu thịt. Từ trước Cách mạng Tháng Tám 1945, phong trào cách mạng ở Củ Chi bắt đầu lan rộng, nhân dân nuôi giấu cán bộ, xây dựng cơ sở bí mật. Mẹ Rành và chồng là ông Nguyễn Văn Cự sớm trở thành cơ sở tin cậy của Xứ ủy Nam Bộ. Trong ngôi nhà lá đơn sơ, mẹ âm thầm che chở cán bộ, chuyển thư, đưa đường và vận động nhân dân nuôi quân khởi nghĩa.
Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, gia đình mẹ gần như dâng trọn cho Tổ quốc, tám người con trai của mẹ lần lượt hy sinh trong các trận đánh khác nhau. Chồng mẹ – ông Nguyễn Văn Cự – cũng ngã xuống trong cuộc chiến chống Mỹ. Bản thân mẹ nhiều lần bị giặc bắt, tra tấn dã man để khai ra cơ sở cách mạng, nhưng mẹ “thà chết chứ không chỉ”. Câu nói của mẹ còn được cán bộ địa phương truyền lại “Giặc có thể lấy mạng tôi, nhưng không lấy được lòng tôi với cách mạng.” Nỗi đau của mẹ vượt quá sức chịu đựng của một con người bình thường, vậy mà mẹ vẫn kiên cường, vẫn giữ niềm tin vào ngày đất nước độc lập. Đó là phẩm chất làm nên sự vĩ đại của người mẹ Việt Nam.
Củ Chi được gọi là “đất thép” không chỉ bởi hệ thống địa đạo dài hơn 200 km, mà bởi chính những con người đã sống, chiến đấu và hóa thân thành đất thép ấy. Mẹ Rành là một trong những nhân chứng sống cho tinh thần đó. Di tích Đền Bến Dược – nơi ghi danh hơn 45.000 liệt sĩ – gắn liền với câu chuyện về những người con của mẹ. Khi đứng trước bia ghi danh, ai cũng xúc động khi thấy tám dòng tên cùng chung một tấm lòng vì Tổ quốc. Năm 1994, mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, và năm 1995, khu địa đạo Bến Dược chính thức mang tên “Địa đạo Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Rành” để tưởng nhớ công lao của mẹ và của bao bà mẹ Củ Chi khác đã sinh ra những người con anh hùng.
Là một giáo viên, tôi nhiều lần kể cho học sinh nghe về mẹ Rành – không bằng những lời lẽ to tát, mà bằng những câu chuyện đời thường: mẹ nhịn ăn để dành gạo nuôi cán bộ; mẹ khóc lặng khi nhận giấy báo tử người con thứ sáu nhưng không gục ngã; mẹ dám đối diện tra tấn nhưng không phản bội cách mạng. Những câu chuyện ấy giúp học sinh hiểu rằng: "Hòa bình không phải tự nhiên mà có"
"Độc lập đổi bằng máu, nước mắt và cả tuổi xuân của biết bao con người".
Trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay là phải sống tử tế, có lý tưởng, biết yêu quê hương như những người mẹ Củ Chi đã từng.
Những người mẹ như Nguyễn Thị Rành không chỉ là mẹ của những người con anh hùng, mà còn là mẹ của cả một dân tộc. Cuộc đời mẹ là biểu tượng của đức hy sinh, lòng nhân hậu và tinh thần bất khuất của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Viết về mẹ hôm nay, tôi muốn gửi gắm đến học sinh của mình rằng: lịch sử không chỉ nằm trên trang sách, mà còn hiện diện trong những con người bình dị nhưng vĩ đại. Học về mẹ là học về lòng yêu nước, về bản lĩnh sống và về trách nhiệm của mỗi chúng ta đối với tương lai đất nước.
