243. Viết về Nhà văn Thép Mới: Người chiến sĩ dùng ngòi bút đúc nên tinh thần dẻo dai của "Cây tre Việt Nam" qua thăng trầm lịch sử

Thép Mới (tên thật là Hà Văn Lộc) là một trong những nhà báo, nhà văn cách mạng tài hoa và xuất sắc nhất của nền văn học kháng chiến Việt Nam. Đối với ông, ngòi bút không đơn thuần là công cụ sáng tạo nghệ thuật cá nhân, mà là một vũ khí sắc bén chiến đấu trực diện trên mặt trận tư tưởng, văn hóa suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp và chống Mỹ. Ông quan niệm mỗi bài báo, mỗi thiên tùy bút viết ra phải là một viên đạn ghim thẳng vào tội ác của kẻ thù, đồng thời phải là ngọn lửa thắp sáng lòng tin cho quần chúng nhân dân.

Tác phẩm nổi tiếng nhất, đi vào tâm thức của bao thế hệ người Việt của ông chính là tùy bút "Cây tre Việt Nam" viết năm 1955. Tác phẩm ban đầu được viết làm lời thuyết minh cho một bộ phim tài liệu cùng tên của các nhà làm điện ảnh Liên Xô, nhưng qua ngòi bút tài hoa, thấm đẫm tình yêu quê hương của Thép Mới, nó đã trở thành một kiệt tác văn học độc lập. Qua hình ảnh cây tre mộc mạc, dẻo dai, nhẫn nại, nhà văn đã nâng tầm cốt cách ấy thành biểu tượng vĩ đại cho tâm hồn, sức sống và ý chí bất khuất của con người Việt Nam từ ngàn đời giữ nước.

Từng lời văn của Thép Mới giàu nhạc điệu, ấm áp nhưng đanh thép như một bản tuyên ngôn về sức mạnh của lòng dân: "Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hy sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến đấu!". Những vần văn ấy đã len lỏi vào từng nếp nhà, ra tận tiền tuyến, trở thành liều thuốc tinh thần vô giá, nhắc nhở mỗi người lính về nguồn cội và lý do họ đang cầm súng chiến đấu.

Suốt cuộc đời cầm bút, Thép Mới đã có mặt ở những chiến trường khốc liệt nhất, từ chiến khu Việt Bắc hoang vu cho đến những cung đường Trường Sơn rực lửa bom đạn Mỹ. Ông không quản ngại nguy hiểm, cùng ăn, cùng ngủ, cùng ra trận với các chiến sĩ để kịp thời viết nên những bài ký sự nóng hổi tính thời sự. Ngòi bút của ông chính là nguồn động lực tinh thần to lớn, đúc nên tinh thần thép cho quân và dân ta trên con đường đi đến ngày độc lập hoàn toàn.