248. Viết về Giáo sư Đặng Văn Ngữ: Nhà khoa học y tế lỗi lạc từ bỏ thế giới văn minh, hy sinh bên dòng thuốc Penicillin tự chế giữa rừng sâu Việt Bắc

Giáo sư Đặng Văn Ngữ là một nhà ký sinh trùng học, nhà khoa học y tế thiên tài của Việt Nam, người đã nâng tầm nền y học dã chiến cách mạng lên một tầm cao mới bằng trí tuệ và lòng yêu nước thầm lặng. Trước cách mạng, ông từng có thời gian dài học tập và làm việc xuất sắc tại các viện nghiên cứu lớn ở Nhật Bản, sở hữu nhiều công trình khoa học được quốc tế đánh giá cao và một cuộc sống gia đình bình yên, sang trọng ở nước ngoài. Thế nhưng, năm 1949, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của kháng chiến, ông đã từ bỏ tất cả hào quang của thế giới văn minh để trở về nước, đi bộ ròng rã nhiều tháng trời lên chiến khu Việt Bắc để cống hiến cho cách mạng.

Thành tựu vĩ đại nhất, mang tính cứu mạng hàng vạn con người của giáo sư Đặng Văn Ngữ chính là việc nghiên cứu và sản xuất thành công nước lọc Penicillin (chất kháng sinh chống nhiễm trùng) từ nấm chủng đặc hiệu ngay trong điều kiện dã chiến dẻo dai ở rừng sâu. Thời bấy giờ, thương bệnh binh của ta ra trận bị thương rất nhiều, nhưng phần lớn hy sinh hoặc phải cưa cụt tay chân không phải vì vết thương quá nặng, mà vì bị nhiễm trùng, hoại tử do thiếu thuốc kháng sinh trầm trọng. Trong căn lán tre ẩm ướt, dùng ống nghiệm bằng thủy tinh tự thổi và dùng nước suối lọc qua than củi, ông đã nuôi cấy thành công chủng nấm Penicillin.

Dòng nước lọc Penicillin tự chế của giáo sư Đặng Văn Ngữ ra đời như một phép màu của y học cách mạng, được chuyển ra tận các trạm xá tiền phương, kịp thời rửa sạch vết thương và chống nhiễm trùng cho hàng vạn chiến sĩ Điện Biên. Kỳ tích ấy đã cứu sống biết bao cuộc đời, giúp họ bảo toàn được cơ thể để tiếp tục bám trụ chiến đấu. Ông không chỉ ngồi trong phòng thí nghiệm mà luôn đau đáu hướng về tiền tuyến, nơi các chiến sĩ đang ngã xuống vì bệnh tật và bom đạn.

Năm 1967, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, dù tuổi đã cao, giáo sư Đặng Văn Ngữ vẫn kiên quyết xin vào chiến trường khốc liệt Thừa Thiên - Huế để trực tiếp nghiên cứu về bệnh sốt rét ác tính — căn bệnh đang bào mòn sinh lực của quân đội ta dưới đại ngàn Trường Sơn. Trong một chuyến đi nghiên cứu thực địa ngoài bìa rừng, một tốp máy bay B-52 của Mỹ bất ngờ ập tới rải thảm bom xuống trận địa. Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã anh dũng hy sinh dưới làn bom đạn của giặc, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho nền khoa học nước nhà, nhưng dòng thuốc Penicillin và tấm lòng yêu nước của ông vẫn mãi mãi cứu sống tâm hồn bao thế hệ.