252. Viết về Nhà văn Nam Cao: Người chiến sĩ cầm bút rũ bỏ ánh hào quang đô thị, anh dũng ngã xuống bên bờ rào kháng chiến

Nam Cao (tên thật là Trần Hữu Tri) là nhà văn hiện thực phê phán xuất sắc nhất của nền văn học Việt Nam thế kỷ XX, người đã ghi dấu ấn sâu đậm vào lòng độc giả qua những tác phẩm đỉnh cao viết về số phận bi thảm của người nông dân nghèo và người trí thức tiểu tư sản trước cách mạng. Sau ngày Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, ông dứt khoát rời bỏ cuộc sống phồn hoa đô thị và ánh hào quang của một nhà văn nổi tiếng để hòa mình vào cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ của toàn dân tộc. Ông đảm nhận nhiệm vụ làm phóng viên mặt trận, viết tin bài cổ động, làm giao liên và là thư ký tòa soạn báo Cứu quốc Việt Bắc.

Nam Cao luôn đau đáu một tâm niệm sống và viết vô cùng sâu sắc: "Sống đã rồi hãy viết; viết là để phục vụ con người, phục vụ cách mạng". Ông không ngần ngại từ bỏ cây bút lông ngỗng để cầm súng, đi vào những vùng đất gian khổ, nguy hiểm nhất của chiến khu Việt Bắc để sống cùng bộ đội, cùng ăn củ mài, rau rừng, cùng chia sẻ từng bát cháo hoa dã chiến. Những trang nhật ký và truyện ngắn thời kháng chiến của ông, tiêu biểu là tác phẩm "Đôi mắt" và "Ở rừng", đã phản ánh chân thực cuộc lột xác tư tưởng mạnh mẽ của tầng lớp trí thức đi theo cách mạng. Tháng 11 năm 1951, trên đường đi công tác vào vùng địch hậu ở Liên khu 3 (thuộc địa phận Ninh Bình) để thu thập tài liệu cho những bài viết mới về phong trào thuế nông nghiệp, nhà văn Nam Cao cùng tổ công tác bất ngờ bị một đại đội quân Pháp phục kích vây ráp. Ông đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới bước sang tuổi 36 — độ tuổi chín muồi nhất của tài năng văn học. Nam Cao ngã xuống, để lại một khoảng trống lớn không thể bù đắp cho nền văn học nước nhà, nhưng tư thế hy sinh hiên ngang của người chiến sĩ cầm bút ấy đã trở thành một tượng đài bất tử.