253. Viết về Nhạc sĩ Văn Cao: Người tạc nên linh hồn sông núi qua giai điệu Tiến quân ca hùng tráng

Nhạc sĩ Văn Cao (tên thật là Nguyễn Văn Cao) là một thiên tài nghệ thuật đa tài hiếm có của nền văn hóa Việt Nam, người đạt được những thành tựu đỉnh cao trên cả ba lĩnh vực: âm nhạc, hội họa và thơ ca. Vào mùa đông năm 1944, giữa bối cảnh Hà Nội đang ngột ngạt dưới ách thống trị của phát xít Nhật và thực dân Pháp, bóng đen của nạn đói năm Ất Dậu đang rình rập khắp các con phố, trong một căn gác nhỏ tồi tàn trên phố Nguyễn Du, Văn Cao đã vắt kiệt lòng yêu nước nồng nàn và tài năng âm nhạc thiên bẩm của mình để viết nên ca khúc "Tiến quân ca".

Điều kỳ diệu là bài hát ra đời khi Văn Cao chưa một lần bước chân ra chiến khu kháng chiến, chưa từng cầm súng chiến đấu và chưa biết mùi khói súng chiến trận là gì. Thế nhưng, từng lời ca, từng nốt nhạc của ông lại mang một âm hưởng hùng tráng, mạnh mẽ như tiếng sấm rền của lịch sử dân tộc đang trỗi dậy: "Đoàn quân Việt Nam đi / Chung lòng cứu quốc / Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa...". Bản hùng ca ấy đã vang lên đầy kiêu hãnh từ những chiếc loa phóng thanh trong ngày Cách mạng Tháng Tám thành công tại Quảng trường Ba Đình, làm lay động hàng triệu trái tim, và chính thức được Chủ tịch Hồ Chí Minh chọn làm Quốc ca của nước Việt Nam độc lập. Suốt hai cuộc kháng chiến trường kỳ sau đó, những tác phẩm tiếp theo của ông như "Trường ca Sông Lô" — thiên sử thi bằng âm nhạc đại phá quân Pháp trên sông, hay "Ca ngợi Hồ Chủ tịch", và sau này là "Mùa xuân đầu tiên" mừng ngày đất nước thống nhất, luôn là những kiệt tác âm nhạc bất hủ. Văn Cao đã dùng giai điệu để tạc nên linh hồn, cốt cách và ý chí kiên cường của một dân tộc quyết không bao giờ chịu cúi đầu làm nô lệ.