26. HÀ HUY TRUẬT

Đối với ông Hà Huy Truật, con đường đến với quân ngũ không bắt đầu từ ngày nhập ngũ, mà bắt đầu từ chính tuổi thơ lớn lên trong khói lửa chiến tranh. Những năm tháng ấy đã âm thầm hun đúc trong ông một lý tưởng sống bền bỉ: sống có trách nhiệm với đất nước và cộng đồng.

Sinh năm 1958, tuổi thơ của ông Truật gắn liền với sơ tán, bom đạn và thiếu thốn triền miên. Gia đình liên tục phải di chuyển, hết bản này sang bản khác để tránh máy bay địch. Ký ức tuổi thơ của ông không có những ngày tháng yên bình, mà là tiếng kẻng báo động, tiếng máy bay gầm rú, những hố “tăng xê” đào sẵn sau nhà, hay trong rừng. Cứ nghe tiếng động cơ từ xa là bỏ cuốc, bỏ cày, bỏ cả bữa ăn, lao vội xuống hầm hoặc chui vào bụi rậm. Hết máy bay, lại lặng lẽ quay ra làm tiếp như chưa có chuyện gì xảy ra.

Chính những năm tháng ấy đã dạy cho ông Truật bài học đầu tiên về sự chịu đựng, kỷ luật và tinh thần tập thể. Người dân quê ông hiểu rằng: chỉ cần chậm một nhịp là có thể mất mạng, và chỉ khi đoàn kết, nhường nhịn, giúp đỡ nhau thì mới tồn tại được giữa chiến tranh.

Lớn lên trong hoàn cảnh ấy, việc nhập ngũ đối với ông không phải là lựa chọn ngẫu nhiên, mà là sự tiếp nối tự nhiên của trách nhiệm công dân. Ngày 20/9/1978, khi vừa tròn 20 tuổi, ông Hà Huy Truật chính thức khoác lên mình bộ quân phục màu xanh. Không ai tiễn đưa rầm rộ, không có những lời hứa hẹn ngày về. Trong suy nghĩ của ông khi ấy rất giản dị: đất nước cần thì mình đi.

Ông được đưa xuống huấn luyện tại Sư đoàn 442, Nông Cống, Thanh Hóa. Những ngày huấn luyện gian khổ nhanh chóng tôi luyện ông từ một chàng trai miền núi thành người lính có kỷ luật, có bản lĩnh và sức chịu đựng cao. Nắng gắt, mưa dầm, thao trường khắc nghiệt, nhưng không ai kêu ca, bởi ai cũng hiểu: đó là bước chuẩn bị cuối cùng trước khi bước vào chiến trường thật sự.

Sau thời gian huấn luyện, đến ngày 20/2/1979, ông cùng đồng đội lên đường ra mặt trận. Đoàn quân hành quân bằng tàu hỏa từ Thanh Hóa ra ga Cỏ (Hà Nội), rồi tiếp tục đến ga Kép (Bắc Giang). Từ đây, họ hành quân bộ qua cầu Khánh Khê, nghỉ lại một đêm ngắn ngủi trước khi chính thức vào trận địa. Đêm ấy, rất ít người ngủ. Không phải vì ồn ào, mà vì ai cũng hiểu: từ ngày mai, phía trước là chiến tranh thật sự.

Cuộc sống người lính lúc đó thiếu thốn đủ bề. Lương thực chủ yếu là cơm độn sắn, bo bo, có khi ăn liền nhiều ngày, nhiều tuần. Khi hành quân chiến đấu, mỗi tổ tự túc nấu ăn, phân công rõ ràng từng người: người nấu, người gác, người chuẩn bị hành quân. Nước uống khan hiếm, có khi phải đi bộ 3–5km mới tìm được một khe suối, nhưng không ai than vãn, bởi phía trước là nhiệm vụ, phía sau là đồng đội.

Trong gian khó ấy, tình đồng chí, đồng đội trở thành điểm tựa lớn nhất. Ông Truật đặc biệt gắn bó với anh Nguyễn Ngọc Hòa, quê xã Tiên Trang (Thanh Hóa) – người Trung đội trưởng vừa nghiêm khắc, vừa tận tình. Anh Hòa không chỉ dìu dắt ông trong huấn luyện, chiến đấu, mà còn bồi dưỡng từng chút về tư duy, tác phong và tinh thần chỉ huy. Những lời nhắc nhở, những lần bảo ban trong hành quân, trong sinh hoạt đã góp phần quan trọng hình thành nên bản lĩnh của ông Truật sau này.

Nhìn lại chặng đường từ tuổi thơ sơ tán đến ngày khoác áo lính, ông Truật hiểu rằng: lý tưởng sống không phải điều gì cao xa, mà được hình thành từ những gian khổ rất đời thường, từ sự chứng kiến mất mát, từ trách nhiệm với gia đình, quê hương và đất nước.

Chính vì vậy mà thế hệ trẻ hôm nay cần hiểu rằng: lý tưởng sống không tự nhiên mà có. Nó được hình thành từ trải nghiệm, gian khó và ý thức trách nhiệm. Thế hệ hôm nay có thể không phải đối mặt với bom đạn, nhưng hãy rèn mình từ những việc nhỏ, những thử thách đầu tiên, dám chịu trách nhiệm, dám cống hiến – đó chính là cách tiếp nối xứng đáng con đường mà cha anh đã đi qua.