Về thăm Dinh thự Vua Mèo-2C3VCVB

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

Về thăm Dinh thự Vua Mèo

Có những câu chuyện không được viết bằng những trang sách dài, mà được lưu giữ trong từng phiến đá, từng mái ngói, từng bức tường rêu phong của thời gian. Có những con người đã đi qua lịch sử, để lại phía sau mình không chỉ một ngôi nhà, một vùng đất, mà còn là những câu chuyện khiến thế hệ hôm nay phải suy ngẫm.

Với tôi, một trong những nơi như thế là Dinh thự họ Vương, hay thường được mọi người gọi bằng cái tên thân thuộc Dinh Vua Mèo, nằm ở Sà Phìn, Đồng Văn, Hà Giang.

Tôi đã nhiều lần đi qua những cung đường đá tai mèo của cao nguyên Đồng Văn, nhưng chuyến đi đến Dinh Vua Mèo để lại trong tôi một cảm xúc rất khác. Con đường dẫn vào dinh nằm giữa núi đá trùng điệp. Càng đến gần, tôi càng có cảm giác như mình đang bước qua một cánh cửa để trở về với một miền ký ức xa xưa.

Dinh thự nằm trên một quả đồi có hình dáng như mai rùa, được bao quanh bởi những bức tường đá vững chắc. Công trình chủ yếu được làm bằng đá xanh, gỗ pơ mu và ngói đất nung. Những đường nét chạm trổ trên gỗ, những bức tường đá đã nhuốm màu thời gian khiến nơi đây vừa mang vẻ uy nghi, vừa có một vẻ trầm mặc rất riêng. Dinh được xây dựng theo hình chữ “Vương”, thể hiện sự giao thoa giữa kiến trúc của người H’Mông và người Hán ở vùng biên giới.

Nhưng điều khiến tôi chú ý hơn cả vẻ đẹp của ngôi dinh chính là câu chuyện về Vương Chính Đức, người được nhân dân quen gọi là Vua Mèo.

Đứng giữa sân dinh, tôi thử tưởng tượng về một vùng cao nguyên đá của nhiều năm về trước. Khi ấy, cuộc sống của đồng bào nơi đây còn vô cùng khó khăn. Những bản làng nằm giữa núi đá, đường đi hiểm trở, mùa đông lạnh giá, cuộc sống phụ thuộc nhiều vào đất trời. Trong hoàn cảnh ấy, Vương Chính Đức trở thành một nhân vật có ảnh hưởng lớn ở vùng Đồng Văn.

Càng nghe những câu chuyện về vùng đất này, tôi càng nhận ra rằng lịch sử không phải lúc nào cũng là những sự kiện lớn lao được ghi trong sách giáo khoa. Lịch sử đôi khi hiện diện rất gần gũi: trong ngôi nhà của một gia đình, trên con đường một dân tộc đã đi qua, trong ký ức của những người già và trong những di tích vẫn còn đứng đó giữa núi rừng.

Dinh Vua Mèo vì thế đối với tôi không đơn giản là một địa điểm tham quan.

Đó là một chứng nhân của thời gian.

Những bức tường đá đã chứng kiến biết bao đổi thay của vùng đất Đồng Văn. Những mái ngói cũ đã đi qua nhiều mùa mưa nắng. Những cánh cửa gỗ, những hoa văn được chạm khắc công phu dường như đang kể cho chúng tôi nghe về một thời kỳ lịch sử đặc biệt của vùng cao nguyên đá.

Tôi bước chậm qua từng gian nhà. Có những lúc tôi tự hỏi: Những con người từng sống ở đây đã nghĩ gì khi đứng trước những dãy núi đá cao ngất? Họ đã trải qua những ngày tháng như thế nào? Và họ đã làm gì để bảo vệ cuộc sống, quê hương và vùng đất biên cương này?

Những câu hỏi ấy khiến chuyến tham quan của tôi không còn đơn thuần là một chuyến đi.

Tôi bắt đầu nhìn những viên đá dưới chân mình bằng một ánh mắt khác.

Đá ở Đồng Văn vốn lạnh và cứng. Nhưng chính trên những mảnh đất tưởng như chỉ toàn đá ấy, bao thế hệ người Mông đã bám đất, dựng nhà, trồng ngô, nuôi sống gia đình và gìn giữ bản làng. Để có cuộc sống bình yên hôm nay, người dân nơi đây đã phải trải qua không ít gian khó.

Có lẽ vì thế mà tôi càng hiểu hơn giá trị của hai chữ “quê hương”.

Quê hương không chỉ là nơi mình sinh ra. Quê hương còn là những câu chuyện của cha ông, là những dấu chân của bao thế hệ đi trước, là những di tích mà hôm nay chúng ta có trách nhiệm gìn giữ.

Dinh Vua Mèo đã được Nhà nước xếp hạng là di tích cấp quốc gia từ năm 1993. Nhưng với tôi, giá trị của di tích không chỉ nằm ở danh hiệu hay vẻ đẹp kiến trúc. Điều quan trọng hơn là nơi đây giúp những người trẻ như tôi có cơ hội được nhìn thấy lịch sử bằng một cách rất gần gũi.

Tôi nghĩ đến những bài học lịch sử mà mình từng học trên lớp. Trước đây, lịch sử đôi khi chỉ là những mốc thời gian và những cái tên cần ghi nhớ. Nhưng khi đứng giữa một di tích thật sự, tôi mới hiểu rằng phía sau mỗi trang sách là những con người thật, những cuộc đời thật và những vùng đất thật.

Một ngày nào đó, có thể tôi sẽ rời Đồng Văn để đi học, đi làm và khám phá nhiều vùng đất khác. Nhưng tôi tin rằng hình ảnh Dinh Vua Mèo giữa cao nguyên đá sẽ vẫn ở lại trong ký ức của mình.

Nơi ấy nhắc tôi rằng:

Chúng ta được sống trong hiện tại bởi vì đã có những thế hệ đi trước sống, lao động, đấu tranh và gìn giữ quê hương.

Vì vậy, trách nhiệm của thế hệ trẻ không chỉ là biết về lịch sử, mà còn phải biết trân trọng lịch sử.

Tôi muốn kể lại câu chuyện về Dinh Vua Mèo cho bạn bè của mình. Tôi muốn mọi người biết rằng giữa cao nguyên đá Đồng Văn có một ngôi dinh thự đã đi qua bao mùa mưa nắng, mang trong mình những câu chuyện về con người và vùng đất biên cương.

Và tôi cũng muốn tự nhắc mình rằng: mỗi lần bước chân vào một di tích lịch sử, hãy bước thật chậm, nhìn thật kỹ và lắng nghe thật lâu.

Bởi biết đâu, trong sự im lặng của những bức tường đá, lịch sử vẫn đang kể chuyện.

Câu chuyện về một thời đã qua.
Câu chuyện về những con người đã sống trên mảnh đất này.
Và câu chuyện để thế hệ hôm nay hiểu rằng mình đang được thừa hưởng một quê hương được vun đắp bằng biết bao công sức của cha ông.

Dinh Vua Mèo vẫn đứng đó giữa cao nguyên đá.

Còn chúng tôi – những người trẻ hôm nay – sẽ tiếp tục viết câu chuyện của quê hương bằng những việc làm của chính mình.