2. MƯỜI CÔ GÁI NGÃ BA ĐỒNG LỘC

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Ngã ba Đồng Lộc thuộc xã Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh là một trọng điểm giao thông đặc biệt quan trọng trên tuyến đường vận tải chiến lược chi viện cho chiến trường miền Nam. Để ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc, đế quốc Mỹ đã tập trung đánh phá ác liệt nơi đây bằng hàng chục nghìn tấn bom đạn.

Giữa mưa bom bão đạn, hàng ngàn cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong vẫn ngày đêm bám đường, san lấp hố bom, bảo đảm giao thông thông suốt. Trong số đó có Tiểu đội 4, Đại đội 552 Thanh niên xung phong Hà Tĩnh gồm 10 cô gái tuổi đời còn rất trẻ, từ 17 đến 24 tuổi.

Mười cô gái gồm: Võ Thị Tần (Tiểu đội trưởng), Nguyễn Thị Xuân, Hồ Thị Cúc, Trần Thị Rạng, Hà Thị Xanh, Võ Thị Hà, Nguyễn Thị Hường, Dương Thị Xuân, Nguyễn Thị Xuyến và Trần Thị Hợi.

Công việc hằng ngày của các chị là quan sát bom đạn, san lấp hố bom, dẫn đường cho xe qua trọng điểm và bảo đảm giao thông được thông suốt. Dù cuộc sống vô cùng gian khổ, thiếu thốn và luôn đối mặt với cái chết, các chị vẫn giữ tinh thần lạc quan, yêu đời. Những cô gái tuổi đôi mươi vẫn hát vang trên tuyến lửa, động viên nhau hoàn thành nhiệm vụ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau nhiều đợt máy bay Mỹ đánh phá dữ dội, Tiểu đội 4 nhận nhiệm vụ san lấp hố bom, sửa chữa mặt đường để bảo đảm cho đoàn xe vận tải kịp thời ra tiền tuyến. Khoảng 16 giờ, khi công việc gần hoàn thành, máy bay Mỹ bất ngờ quay lại ném bom. Một quả bom rơi trúng cửa hầm trú ẩn nơi các chị đang nghỉ sau giờ làm việc.

Đồng đội lập tức lao đến đào bới, tìm kiếm trong đống đất đá với hy vọng cứu được các chị. Nhưng điều đau xót nhất đã xảy ra: cả mười cô gái thanh niên xung phong đều anh dũng hy sinh.

Sự hy sinh của mười cô gái Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của tinh thần dũng cảm, ý chí kiên cường và lòng yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam. Các chị đã hiến dâng tuổi thanh xuân đẹp nhất cho độc lập, tự do của dân tộc.

Ngày nay, Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho các thế hệ người Việt Nam. Mỗi người khi đến đây đều xúc động trước sự hy sinh cao cả của mười cô gái thanh niên xung phong năm ấy.