3 thống lý người mông ở Mù Cang Chải

Trong lịch sử vùng Mù Cang Chải thời kỳ trước Cách mạng Tháng Tám, tại các khu vực người Mông sinh sống từng tồn tại chế độ thống lý (người đứng đầu cai quản vùng, có quyền lực về hành chính, thu thuế và chi phối đời sống cộng đồng dưới thời phong kiến và thực dân). Theo nhiều tư liệu truyền khẩu địa phương, ở Mù Cang Chải có 3 dòng thống lý người Mông có ảnh hưởng lớn trong vùng.

Ba thống lý thường được nhắc đến là:

1. Thống lý Giàng – quản lý khu vực có đông đồng bào Mông sinh sống, có ảnh hưởng tại nhiều bản vùng cao.

2. Thống lý Vàng – nắm quyền ở một số khu vực trung tâm, có thế lực về kinh tế và nhân lực.

3. Thống lý Sùng – có uy tín trong cộng đồng, quản lý một số địa bàn xa trung tâm.

Các thống lý này thường dựa vào bộ máy phong kiến cũ và về sau chịu tác động, chi phối của thực dân Pháp. Họ thu tô thuế, bắt phu, điều động dân làm việc và nắm quyền xét xử trong vùng. Vì vậy đời sống người dân lao động, đặc biệt là đồng bào Mông nghèo, gặp nhiều khó khăn và chịu nhiều áp bức.

Sau khi cách mạng phát triển, chính quyền cách mạng từng bước xóa bỏ chế độ thống lý, giải phóng nhân dân khỏi sự bóc lột cũ, xây dựng chính quyền mới của dân và vì dân. Từ đó đồng bào các dân tộc ở Mù Cang Chải đoàn kết cùng nhau phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa và xây dựng quê hương.