3. Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh: Lựa chọn Campuchia thay cho con đường thuận lợi

Sau khi tốt nghiệp, Nguyễn Chí Vịnh có cơ hội tiếp tục học tập ở nước ngoài. Tuy nhiên, ông lựa chọn nhận nhiệm vụ tại Campuchia, nơi tình hình an ninh, chính trị còn rất phức tạp sau khi chế độ diệt chủng Khmer Đỏ bị lật đổ. Từ tháng 8 năm 1984 đến tháng 8 năm 1988, ông làm trợ lý nghiệp vụ Phòng 3, Đoàn 817, Cục Nghiên cứu, Bộ Tổng Tham mưu.

Đối với một cán bộ trẻ, đây là môi trường thử thách khắc nghiệt. Nhiệm vụ tình báo đòi hỏi sự kín đáo, thận trọng và khả năng hoạt động độc lập. Địa bàn xa lạ, sự đan xen giữa nhiều lực lượng cùng những biến động trong xã hội Campuchia khiến thông tin luôn phức tạp. Người cán bộ phải phân biệt đâu là hiện tượng nhất thời, đâu là xu hướng có thể ảnh hưởng đến an ninh và nhiệm vụ quốc tế của quân đội Việt Nam.

Nguyễn Chí Vịnh thường nhận những nhiệm vụ khó, đi xa và tiếp xúc với hoàn cảnh phức tạp. Ông tự học tiếng Khmer đến mức có thể đọc sách, giao tiếp tự nhiên và hòa nhập với đời sống địa phương. Ngoại ngữ ở đây không chỉ là công cụ phiên dịch; nó giúp ông hiểu tâm lý, văn hóa, cách suy nghĩ của người dân và giảm khoảng cách giữa người làm nhiệm vụ với địa bàn.

Những năm Campuchia cũng rèn luyện phẩm chất quan trọng của một cán bộ tình báo: quan sát nhiều nhưng nói ít, kiểm tra thông tin trước khi kết luận, chuẩn bị nhiều khả năng thay vì chỉ tin vào một kịch bản. Trong môi trường mà đối tượng có thể che giấu ý định, trực giác nghề nghiệp chỉ đáng tin khi được xây dựng từ kiến thức, trải nghiệm và lao động bền bỉ.

Quyết định đi Campuchia thể hiện một lựa chọn nhất quán của Nguyễn Chí Vịnh: trưởng thành bằng nhiệm vụ khó, không tìm con đường thuận lợi nhờ xuất thân. Chính những năm trực tiếp ở địa bàn đã đặt nền móng cho tư duy chiến lược của ông. Trước khi trở thành một nhà đối ngoại quốc phòng, ông đã học cách hiểu con người, nhận biết lợi ích và xử lý khác biệt trong một không gian đầy nhạy cảm – những năng lực cốt lõi của cả tình báo lẫn ngoại giao.