30 tháng 4 năm 1975 – Ngày non sông nối liền một dải

Có những ngày đi qua lịch sử nhưng không bao giờ đi qua ký ức của một dân tộc. Với Việt Nam, ngày 30 tháng 4 năm 1975 là một ngày như thế. Đó là ngày mà sau hàng chục năm chiến tranh, những đoàn quân từ khắp các hướng tiến về Sài Gòn, mang theo khát vọng cháy bỏng của hàng triệu người: đất nước được hòa bình, miền Nam được giải phóng, non sông được thống nhất.

Buổi sáng 30 tháng 4 năm ấy, Sài Gòn vẫn còn chìm trong những âm thanh của chiến tranh. Nhưng trên các hướng tiến công, những cánh quân của Quân Giải phóng đã đồng loạt áp sát trung tâm thành phố. Chiến dịch Hồ Chí Minh – chiến dịch quyết chiến chiến lược cuối cùng của cuộc kháng chiến chống Mỹ – bước vào thời khắc quyết định. Sau những thắng lợi liên tiếp ở Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng và nhiều địa phương khác, thế trận của chính quyền Sài Gòn nhanh chóng tan rã. Con đường tiến về Sài Gòn rộng mở.

Khoảng cuối buổi sáng, những chiếc xe tăng của Quân Giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập. Cánh cổng sắt bị húc đổ. Những người lính bước xuống giữa sân dinh. Lá cờ của Quân Giải phóng tung bay trên nóc dinh vào lúc 11 giờ 30 phút. Khoảnh khắc ấy trở thành một trong những hình ảnh biểu tượng nhất của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX.

Nhưng phía sau khoảnh khắc chỉ kéo dài vài phút ấy là cả một chặng đường dài đầy mất mát. Để có ngày 30 tháng 4, biết bao thế hệ người Việt Nam đã sống, chiến đấu và hy sinh. Có những người ra trận khi tuổi đời còn rất trẻ, có người gửi lại quê hương một lời hẹn không bao giờ trở về. Có những người mẹ tiễn chồng, tiễn con, rồi lại tiễn cháu. Có những người lính đi qua bom đạn với một niềm tin giản dị: rồi sẽ có ngày đất nước hòa bình.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước kéo dài nhiều năm, nối tiếp những cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc. Trong những năm tháng ấy, chiến trường trải dài từ miền Bắc đến miền Nam, từ đồng bằng đến núi rừng, từ những con đường Trường Sơn đầy bom đạn đến những căn cứ bí mật giữa lòng đô thị. Mỗi chiến thắng đều được đánh đổi bằng mồ hôi, máu và sự hy sinh.

Đến mùa Xuân năm 1975, thời cơ lịch sử xuất hiện. Ngày 10 tháng 3, ta mở màn Chiến dịch Tây Nguyên bằng trận đánh Buôn Ma Thuột. Chiến thắng nhanh chóng làm thay đổi cục diện chiến trường. Tiếp đó là những chiến thắng ở Huế, Đà Nẵng và nhiều tỉnh miền Trung. Chỉ trong một thời gian ngắn, thế và lực của cuộc chiến đã thay đổi căn bản.

Ngày 25 tháng 3 năm 1975, Bộ Chính trị quyết định giải phóng Sài Gòn trước mùa mưa. Mệnh lệnh ấy thể hiện quyết tâm nắm bắt thời cơ, đưa cuộc chiến tranh đến hồi kết thúc. Ngày 14 tháng 4, chiến dịch mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh chính thức được đặt tên. Từ đây, tất cả hướng tiến công đều nhằm vào mục tiêu cuối cùng: Sài Gòn.

Trong những ngày cuối tháng 4, năm cánh quân tiến về thành phố. Những người lính đã chiến đấu qua bao nhiêu năm tháng giờ đây đứng trước một thời khắc mà nhiều thế hệ cha anh đã chờ đợi. Trên những con đường dẫn vào thành phố, họ tiến nhanh về phía trước. Không còn nhiều thời gian cho những trận đánh kéo dài. Mục tiêu là kết thúc chiến tranh nhanh nhất, hạn chế tổn thất và giữ gìn thành phố.

Và rồi 11 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4 năm 1975, lịch sử sang trang.

Tin Sài Gòn được giải phóng nhanh chóng lan đi. Với người dân Việt Nam, đó không chỉ là tin về một chiến thắng quân sự. Đó là ngày mà những người xa cách bởi chiến tuyến có thể hy vọng được trở về bên nhau; ngày mà những chuyến tàu, chuyến xe, những con đường Bắc – Nam không còn mang theo bóng dáng của một đất nước chia cắt bởi chiến tranh.

Ngày 30 tháng 4 cũng khép lại một cuộc trường chinh kéo dài 30 năm chống ngoại xâm, đồng thời chấm dứt tình trạng đất nước bị chia cắt suốt nhiều năm. Từ đây, dân tộc Việt Nam bước vào một thời kỳ mới: độc lập, thống nhất và bắt đầu công cuộc hàn gắn những vết thương chiến tranh, xây dựng lại đất nước.

Có lẽ điều xúc động nhất khi nhìn lại ngày ấy không chỉ nằm ở hình ảnh lá cờ tung bay trên Dinh Độc Lập. Đằng sau lá cờ ấy là hàng triệu con người đã góp phần làm nên chiến thắng: người lính ngoài chiến trường, những cô gái mở đường, những bà mẹ nơi hậu phương, những người dân che chở cán bộ, những thanh niên xung phong, những người làm nhiệm vụ vận tải, thông tin, quân y… Mỗi người ở một vị trí khác nhau nhưng cùng góp sức vào một khát vọng chung.

Năm tháng sẽ trôi qua, những người từng trực tiếp chứng kiến ngày 30 tháng 4 rồi sẽ ngày càng ít đi. Nhưng câu chuyện về mùa Xuân năm 1975 vẫn còn đó, được lưu giữ trong những bức ảnh, những thước phim, những trang nhật ký, những kỷ vật và trong ký ức của các thế hệ.

Để thế hệ hôm nay hiểu rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Đằng sau hai chữ “thống nhất” là biết bao cuộc chia ly. Đằng sau một thành phố bình yên là những năm tháng bom đạn. Và đằng sau khoảnh khắc 11 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4 là sự hy sinh của biết bao người đã gửi tuổi xuân của mình cho Tổ quốc.

50 năm, rồi 100 năm nữa, ngày 30 tháng 4 vẫn sẽ là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử dân tộc Việt Nam – ngày những đoàn quân tiến vào Sài Gòn, ngày lá cờ tung bay trên Dinh Độc Lập, ngày chiến tranh kết thúc và non sông Việt Nam từ đây nối liền một dải.