308. MẸ VNAH NGUYỄN THỊ RÀNH
Trong dòng chảy bất tận của lịch sử dân tộc, có những con người bình dị mà vĩ đại, những người mẹ suốt đời sống cho cách mạng, hi sinh tất cả cho Tổ quốc. Họ không cần danh xưng hay phần thưởng, nhưng chính cuộc đời họ đã làm sáng lên phẩm chất anh hùng của dân tộc Việt Nam. Trong số đó, Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Rành, người phụ nữ Củ Chi kiên cường, bất khuất đã trở thành biểu tượng của lòng trung kiên, của đức hy sinh lớn lao, của tình yêu nước chảy trong từng nhịp thở. Cuộc đời mẹ là một bản hùng ca sáng mãi như ngọn lửa dẫn đường cho bao thế hệ hôm nay.
Mẹ Nguyễn Thị Rành sinh năm 1900 tại ấp Cây Trôm, xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi, thành phố Hồ Chí Minh, trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng Xóm Dìa bên bờ sông Sài Gòn. Tuổi thơ của mẹ vốn đã chất chồng cơ cực, lại sớm chịu nỗi đau mất cha, buộc mẹ phải đi làm mướn, gồng gánh trả nợ cho gia đình từ khi mới mười bốn tuổi. Như bao phận đời nghèo miền sông nước, mẹ lớn lên giữa đồng ruộng, giữa mùi rơm rạ và những ngày nắng rát, nhưng sự gian khó ấy lại rèn nên trong mẹ ý chí mạnh mẽ, lòng nhân hậu và sự chịu đựng bền bỉ.
May mắn đến với mẹ khi mẹ được gia đình nương nhờ người chồng hiền lành, yêu thương và chăm sóc: ông Nguyễn Văn Cầm, một thầy giáo yêu nước, từng tham gia con đường học vấn và dạy học ở Phước Hòa. Sự gặp gỡ ấy không chỉ mang đến cho mẹ mái ấm giản dị mà còn mở ra con đường đến với lý tưởng cách mạng. Từ những năm giặc Pháp rồi Mỹ xâm lược, mẹ luôn một lòng theo chồng, theo con và theo cách mạng, trở thành hậu phương vững chãi cho gia đình cũng như cho những người chiến sĩ.
Cuộc đời mẹ gắn liền với những năm tháng đấu tranh gian khổ của quê hương Củ Chi. Mẹ có mười người con, tám trai và hai gái. Với mẹ, họ là niềm vui, niềm tự hào lớn nhất. Nhưng chiến tranh không chừa một ai. Vì độc lập của Tổ quốc, vì sự sống của dân tộc, tám người con của mẹ đã lần lượt lên đường đánh giặc. Đau đớn thay, tám người con ấy cũng lần lượt hy sinh vì nước, để lại trong lòng mẹ nỗi đau không gì đo đếm được. Tên tuổi của họ mãi khắc lên trang sử, như những đóa hoa bất tử nở lên từ lòng đất đỏ Củ Chi: anh Nguyễn Văn Dũng – Xã đội trưởng xã Phước Hiệp, hy sinh năm 1949; anh Nguyễn Văn Sốc – Tiểu đội trưởng đặc công, hy sinh năm 1954; anh Nguyễn Văn Vệ – bộ đội, hy sinh năm 1954; anh Nguyễn Văn Hề – bộ đội, hy sinh năm 1967; cùng các anh Nguyễn Văn Huội, Nguyễn Văn Sương, Nguyễn Văn Năng và Nguyễn Văn Lương, những người lính Củ Chi kiên trung đã ngã xuống trong những năm 1967, 1968 và 1971. Ngoài ra, đến cả cháu nội và cháu ngoại của mẹ cũng theo tiếng gọi quê hương, tiếp bước cha chú ra trận, và một người cháu nội Nguyễn Văn Cường cũng đã hy sinh trong kháng chiến chống giặc.
Nỗi đau mất mát quá lớn ấy không làm gục ngã mẹ. Ngược lại, nó hun đúc trong mẹ tinh thần thép, lòng căm thù giặc và niềm tin tuyệt đối vào cách mạng. Trong suốt những năm dài bị địch đe dọa, giam giữ, tra khảo, mẹ vẫn một lòng giữ vững khí tiết, không khuất phục, không hé lộ bất kỳ tin tức nào gây hại cho cách mạng. Mẹ vẫn kiên cường như cây lúa, cây khoai trên vùng đất thép Củ Chi càng bị vùi giập lại càng trỗi dậy mạnh mẽ.
Với chính quyền địa phương và phong trào cách mạng, mẹ luôn là điểm tựa tinh thần. Mẹ là Hội trưởng Hội Mẹ chiến sĩ, là người đứng đầu phong trào du kích chiến tranh nhân dân, vừa lo nuôi dưỡng bộ đội, vừa tham gia dân công, vừa kêu gọi con cháu, bà con trong xã hăng hái đứng lên bảo vệ quê hương. Dù tuổi cao sức yếu, mẹ vẫn kiên trì tham gia hoạt động xã hội, khuyên răn lớp trẻ, giữ gìn đạo đức gia đình và góp phần xây dựng địa phương giàu đẹp, bình yên.
Sự hi sinh to lớn của mẹ được Tổ quốc ghi nhận. Ngày 6 tháng 11 năm 1978, mẹ Nguyễn Thị Ránh được Chủ tịch nước tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Đó không chỉ là phần thưởng dành riêng cho mẹ, mà còn là lời tri ân gửi đến tất cả những bà mẹ Việt Nam đã dành trọn cuộc đời cho đất nước.
Mẹ mất ngày 26 tháng 1 năm 1979, khép lại hành trình đẹp nhất của một đời người. Nhưng dấu ấn mà mẹ để lại vẫn còn mãi. Từ năm 2007 đến năm 2016, Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố đã vận động xây dựng hai công trình mang tên mẹ ở xã Phước Hiệp: Trạm y tế xã và Nhà tưởng niệm Mẹ Việt Nam Anh hùng – Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Rành. Ngoài ra, tên mẹ còn được đặt cho tuyến đường dài 18.450 mét nối xã Phước Hiệp đến xã Phú Mỹ Hưng. Những công trình ấy không chỉ là biểu tượng tôn vinh mẹ, mà còn là minh chứng cho lòng biết ơn của bao thế hệ đối với tấm gương ngời sáng của bà mẹ Củ Chi.
Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Rành là hình ảnh thu nhỏ của người phụ nữ Việt Nam trong thời chiến: anh hùng mà giản dị, kiên cường mà nhân hậu. Mẹ đã góp phần làm nên truyền thống “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” của phụ nữ Việt Nam, mãi mãi là tấm gương soi sáng cho cháu con noi theo. Nhắc đến mẹ là nhắc đến cả một trời yêu thương, cả một đời hy sinh lặng thầm nhưng bất diệt. Dù mẹ đã đi xa, tinh thần mẹ vẫn sống mãi trong lòng đất thép Củ Chi, sống mãi trong mạch nguồn của dân tộc, và trong trái tim những người Việt Nam hôm nay.
