34 con người, 19 khẩu súng và bài toán "Trận đầu nhất định phải thắng" . Nghệ thuật quân sự mưu trí, bất ngờ trong hai chiến công Phay Khắt và Nà Ngần.

34 CON NGƯỜI, 19 KHẨU SÚNG VÀ BÀI TOÁN "TRẬN ĐẦU NHẤT ĐỊNH PHẢI THẮNG"

Nghệ thuật quân sự mưu trí, bất ngờ trong hai chiến công Phay Khắt và Nà Ngần

Trong lịch sử quân sự thế giới, hiếm có một quân đội hùng mạnh nào lại có điểm khởi đầu khiêm tốn đến kinh ngạc như Quân đội Nhân dân Việt Nam. Giữa mùa đông giá lạnh năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo thuộc tỉnh Cao Bằng, một đội quân vỏn vẹn 34 con người với 19 khẩu súng thô sơ đã chính thức làm lễ tuyên thệ thành lập. Bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ đặt ra một bài toán chiến lược mang tính sống còn: Làm sao để một lực lượng non trẻ, thiếu thốn mọi bề có thể giáng một đòn sấm sét vào kẻ thù ngay trong lần ra quân đầu tiên?

Mệnh lệnh chiến lược từ rừng sâu

Cuối năm 1944, phong trào cách mạng tại căn cứ Cao - Bắc - Lạng phát triển như vũ bão, nhưng các tổ chức tự vệ vẫn còn phân tán. Nhận thấy thời cơ chuyển từ đấu tranh chính trị sang đấu tranh vũ trang đã chín muồi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giao nhiệm vụ cho đồng chí Võ Nguyên Giáp thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân.

Trước khi đội quân lên đường, Bác đã trao một mệnh lệnh mang tính nguyên tắc:

"Khởi sự bao giờ cũng khó. Trong vòng một tháng phải có hoạt động. Trận đầu nhất định phải thắng!"

"Trận đầu nhất định phải thắng" không đơn thuần là một lời động viên, mà là một mệnh lệnh chiến lược. Thắng trận đầu để củng cố niềm tin cho nhân dân, tạo khí thế cho phong trào cách mạng, và quan trọng nhất: lấy vũ khí của địch để trang bị cho mình. Nhưng làm sao để thắng khi trong tay 34 chiến sĩ chỉ có 2 khẩu súng ngắn, 17 khẩu súng khai trường, vài quả lựu đạn và súng kíp thô sơ, trong khi đối phương ngồi trong đồn kiên cố với hỏa lực áp đảo?

Lời giải mưu trí: Lấy yếu chống mạnh, lấy ít địch nhiều

Không chọn giải pháp đối đầu trực diện đầy rủi ro, người chỉ huy trẻ Võ Nguyên Giáp cùng các chiến sĩ đã vận dụng đỉnh cao của nghệ thuật quân sự mưu trí và bất ngờ. Hai đồn Phay Khắt và Nà Ngần thuộc châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng đã được chọn làm mục tiêu hạ gục.

Tại trận Phay Khắt (chiều ngày 25/12/1944): Nhận thấy đồn Phay Khắt có lính khố đỏ canh giữ nhưng tâm lý chủ quan, Đội quyết định chọn phương án cải trang thành lính khố đỏ đi tuần tra. Chiều hôm đó, các chiến sĩ đóng giả lính ngụy đàng đàng hoàng đi vào đồn. Tên đồn trưởng Simono hoàn toàn không chút nghi ngờ. Ngay khi tiến vào trung tâm căn cứ, các chiến sĩ bất ngờ chĩa súng khống chế toàn bộ đồn địch, hô lớn lời kêu gọi hàng ngũ. Trận đánh diễn ra chỉ trong vòng vài phút ngắn ngủi. Đội tiêu diệt tên đồn trưởng, bắt sống toàn bộ lính, thu toàn bộ súng đạn mà không tốn một viên đạn, không một ai bị thương.

Tại trận Nà Ngần (sáng ngày 26/12/1944): Ngay sáng hôm sau, thừa thắng xông lên, Đội tiếp tục áp dụng bài học cải trang nhưng nâng cấp tính bất ngờ. Lần này, các chiến sĩ cải trang thành lính khố đỏ áp giải một số "dân quân" bị bắt nộp cho đồn Nà Ngần. Khi địch mở cổng đồn đón nhận, ngay lập tức, các "tù nhân" và "lính tuần" cùng tung đòn quyết định. Đội tiêu diệt chỉ huy đồn, khống chế toàn bộ lực lượng còn lại, thu giữ thêm nhiều vũ khí và khí tài giá trị.

Bài học lịch sử còn nguyên giá trị

Chỉ trong vòng 48 giờ sau khi thành lập, hai chiến thắng Phay Khắt và Nà Ngần đã hạ gục hai đồn địch, làm nức lòng nhân dân khắp vùng căn cứ địa. Từng viên đạn, khẩu súng thu được từ hai trận đánh này đã trở thành nguồn sức mạnh tiếp thêm cho đội quân non trẻ. Quan trọng hơn cả, nó đã đập tan huyền thoại về sự "bất khả xâm phạm" của đồn bốt thực dân, minh chứng cho một triết lý quân sự thiên tài: Sức mạnh quân sự không chỉ đo bằng số lượng vũ khí, mà đo bằng bản lĩnh, trí tuệ và sự ủng hộ của lòng dân.

Từ 34 con người giữa rừng Trần Hưng Đạo năm 1944, đội quân ấy đã trưởng thành vượt bậc, trở thành Quân đội Nhân dân Việt Nam hùng cường — lực lượng làm nên những chiến thắng Điện Biên Phủ (1954), Đại thắng Mùa Xuân (1975) và tiếp tục bảo vệ vững chắc chủ quyền Tổ quốc hôm nay.