34 NGƯỜI TRONG RỪNG TRẦN HƯNG ĐẠO – NGÀY KHAI SINH CỦA MỘT ĐỘI QUÂN

Trong lịch sử dân tộc có những ngày không ồn ào nhưng lại mở đầu cho những bước chuyển lớn. Ngày 22 tháng 12 năm 1944 là một ngày như thế. Giữa khu rừng Trần Hưng Đạo của Cao Bằng, một đội quân cách mạng nhỏ bé được thành lập. Đội có tên là Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và gồm 34 chiến sĩ. Người được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ tổ chức và phụ trách đội là Võ Nguyên Giáp.

Nếu chỉ nhìn vào con số 34, thật khó hình dung đội quân ấy sẽ trở thành lực lượng như thế nào trong tương lai. Ba mươi bốn con người, phần lớn là những chiến sĩ cách mạng xuất thân từ nhân dân, tập hợp giữa núi rừng Cao Bằng, đứng trước một nhiệm vụ lớn lao: xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, làm nòng cốt cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc.

Điều đặc biệt là ngay từ khi thành lập, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân không được xác định đơn thuần là một lực lượng chiến đấu. Tên gọi “Tuyên truyền” đã thể hiện rõ quan điểm xây dựng lực lượng của cách mạng: chiến đấu phải gắn với tuyên truyền, vận động nhân dân; lực lượng vũ trang phải dựa vào nhân dân và trở thành một bộ phận của phong trào cách mạng quần chúng. Chỉ thị thành lập đội nhấn mạnh việc kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, lấy lực lượng nhân dân làm nền tảng.

Võ Nguyên Giáp lúc đó là một nhà cách mạng trẻ nhưng đã trải qua nhiều năm hoạt động chính trị. Ông từng tham gia phong trào học sinh, hoạt động báo chí, xây dựng cơ sở cách mạng và đặc biệt có thời gian chuẩn bị lực lượng ở Cao - Bắc - Lạng. Vì vậy, ông hiểu rằng một đội quân cách mạng muốn tồn tại không thể tách khỏi nhân dân. Trong điều kiện thiếu thốn, sức mạnh của đội không nằm ở số lượng hay trang bị mà trước hết nằm ở lòng tin, kỷ luật, tổ chức và khả năng dựa vào dân.

Sau lễ thành lập, thử thách lập tức đến. Chỉ hai ngày sau khi ra đời, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân tiến hành hai trận đánh Phay Khắt và Nà Ngần. Cả hai trận đều giành thắng lợi. Hai chiến công đầu tiên không chỉ có ý nghĩa về mặt quân sự mà còn tạo tiếng vang về chính trị và tinh thần. Một đội quân vừa thành lập đã chứng minh rằng lực lượng vũ trang cách mạng hoàn toàn có thể đánh thắng những vị trí của đối phương nếu biết lựa chọn mục tiêu, tổ chức lực lượng và dựa vào yếu tố bất ngờ.

Điều đáng quý hơn cả là sau những trận đánh đầu tiên, đội không dừng lại ở việc chiến đấu. Đội tiếp tục đẩy mạnh công tác vũ trang tuyên truyền, xây dựng cơ sở cách mạng, cổ vũ lực lượng chính trị và tập hợp nhân dân. Đây chính là điểm thể hiện tư duy của Võ Nguyên Giáp và đường lối quân sự cách mạng lúc bấy giờ: xây dựng quân đội không phải để tách khỏi nhân dân mà để cùng nhân dân tạo thành sức mạnh tổng hợp của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Từ đội quân 34 người, lực lượng vũ trang cách mạng ngày càng phát triển. Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân sau đó hợp nhất với Cứu quốc quân để thành Việt Nam Giải phóng quân. Sau Cách mạng Tháng Tám, lực lượng vũ trang tiếp tục được tổ chức, xây dựng và phát triển. Đến năm 1948, Võ Nguyên Giáp được phong quân hàm Đại tướng đầu tiên. Những bước phát triển ấy cho thấy khoảng cách lịch sử giữa một đội quân 34 người trong rừng Cao Bằng và một quân đội quốc gia đã được xây dựng bằng chính quá trình chiến đấu, trưởng thành và dựa vào nhân dân.

Mỗi khi ngày 22 tháng 12 trở về, người Việt Nam lại nhớ đến ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhưng phía sau ngày lễ ấy là hình ảnh giản dị của 34 chiến sĩ giữa núi rừng Cao Bằng năm 1944. Đó là một khởi đầu khiêm nhường nhưng mang ý nghĩa lớn lao. Từ nơi ấy, những người lính đầu tiên đã bước vào lịch sử với niềm tin rằng một dân tộc dù yếu hơn về vật chất vẫn có thể đứng lên nếu có một mục tiêu chính nghĩa và biết đoàn kết toàn dân.

Câu chuyện 34 chiến sĩ cũng là câu chuyện về một con người tên Võ Nguyên Giáp. Ông không bắt đầu sự nghiệp bằng một quân đội hùng mạnh. Ông bắt đầu bằng những con người cụ thể, bằng niềm tin, tổ chức và nhân dân. Chính vì vậy, khi nhắc đến ngày khai sinh của Quân đội nhân dân Việt Nam, không thể không nhớ đến khu rừng Trần Hưng Đạo và người chỉ huy trẻ đã đặt những viên gạch đầu tiên cho một quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu.