4. Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Từ Việt Nam Giải phóng quân đến Tổng khởi nghĩa Tháng Tám

Sau những thắng lợi đầu tiên của Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, yêu cầu đặt ra là phải nhanh chóng mở rộng lực lượng vũ trang cách mạng. Tháng 5-1945, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và Cứu quốc quân được hợp nhất thành Việt Nam Giải phóng quân. Võ Nguyên Giáp được giao giữ cương vị Chỉ huy trưởng. Sự thống nhất này tạo điều kiện để lực lượng vũ trang cách mạng phát triển thành một lực lượng nòng cốt phục vụ nhiệm vụ giành chính quyền.

Cùng thời gian đó, Khu giải phóng Việt Bắc được thành lập. Đây trở thành một căn cứ quan trọng của cách mạng, nơi lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang được tổ chức, huấn luyện và phát triển. Việt Nam Giải phóng quân không chỉ thực hiện nhiệm vụ chiến đấu mà còn góp phần bảo vệ căn cứ, xây dựng lực lượng và tạo điều kiện để phong trào cách mạng lan rộng.

Trong những tháng giữa năm 1945, Việt Nam Giải phóng quân tiếp tục phát triển về tổ chức và quân số. Các đơn vị được biên chế thành nhiều đại đội, từng bước hình thành lực lượng chủ lực. Quân đội cách mạng cũng phải đối mặt với những cuộc tiến công của quân Nhật vào Khu giải phóng. Những hoạt động chiến đấu và bảo vệ căn cứ giúp lực lượng tích lũy thêm kinh nghiệm trước khi bước vào thời điểm quyết định.

Tháng 8-1945, tình hình quốc tế thay đổi nhanh chóng khi Nhật Bản đứng trước thất bại và đi đến đầu hàng Đồng minh. Thời cơ giành chính quyền xuất hiện. Ngày 13-8, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc được thành lập, trong đó có Võ Nguyên Giáp. Cùng ngày, Quân lệnh số 1 được ban hành, phát lệnh Tổng khởi nghĩa trong cả nước.

Ngày 16-8, tại Tân Trào, Võ Nguyên Giáp thay mặt Ủy ban Khởi nghĩa đọc Quân lệnh số 1 trong lễ xuất quân của Việt Nam Giải phóng quân. Ngay sau đó, một đơn vị chủ lực do ông chỉ huy tiến từ Tân Trào về hướng Thái Nguyên. Trên đường hành quân, lực lượng tiếp tục được bổ sung và phát triển.

Ngày 20-8, các mũi tiến công của Việt Nam Giải phóng quân vào thị xã Thái Nguyên giành thắng lợi. Võ Nguyên Giáp thay mặt Ủy ban Khởi nghĩa tuyên bố bãi bỏ chính quyền của Nhật và tay sai, thành lập chính quyền nhân dân tại thị xã và toàn tỉnh. Sự kiện này thể hiện vai trò của lực lượng vũ trang trong Tổng khởi nghĩa và đánh dấu một bước tiến quan trọng trên con đường giành chính quyền trong cả nước.

Từ những ngày đầu xây dựng đội quân cách mạng ở Cao Bằng đến thời điểm chỉ huy lực lượng tiến vào Thái Nguyên, Võ Nguyên Giáp đã trải qua một bước trưởng thành quan trọng. Ông không chỉ là người tổ chức lực lượng mà còn trở thành một trong những cán bộ chỉ huy chủ chốt của cách mạng trong thời khắc quyết định của lịch sử dân tộc.