40 (1)
Trong thời kỳ đầu của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng và Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều đồng chí cán bộ ưu tú của Đảng đã được cử đến giúp Đảng bộ và nhân dân Cao Bằng thực hiện các nhiệm vụ chiến lược của căn cứ địa cách mạng đầu tiên của cả nước, trong đó có những đóng góp nổi bật của đồng chí Phùng Chí Kiên - người chiến sĩ cộng sản kiên trung, bất khuất, người con ưu tú của nhân dân các dân tộc Nghệ An.
Đồng chí Phùng Chí Kiên tên thật là Nguyễn Vỹ, sinh ngày 18/5/1901 trong một gia đình nông dân nghèo tại làng Mỹ Quan Thượng, nay thuộc xã Hùng Châu, tỉnh Nghệ An. Lớn lên khi đất nước bị thực dân Pháp thống trị, thực hiện chính sách khai thác thuộc địa, người thanh niên Nguyễn Vỹ sớm nhận ra sự đúng đắn của con đường cách mạng do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc lãnh đạo. Đi theo lý tưởng cách mạng vô sản, đồng chí Phùng Chí Kiên luôn kiên định mục tiêu và con đường đã chọn, thể hiện bản lĩnh, khí phách cao đẹp, tinh thần chiến đấu kiên cường của người chiến sĩ cách mạng, người cán bộ chỉ huy. Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Đảng (tháng 3/1935), đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được chỉ định vào Ban Thường vụ của Đảng. Những năm cuối thập kỷ 30 của thế kỷ XX, đồng chí Phùng Chí Kiên hoạt động liên tục ở trong nước và nước ngoài, nhất là những năm tháng hoạt động gần gũi bên Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, cùng liên hệ với các cơ sở quần chúng cách mạng dọc biên giới Việt - Trung, khảo sát đường về Tổ quốc.
Đầu năm 1940, tình hình thế giới có nhiều biến chuyển mau chóng. Ngay khi được tin Chính phủ Pháp chấp nhận đầu hàng không điều kiện phát xít Đức (ngày 22/6/1940), nhận thấy cơ hội giải phóng cho dân tộc ta đang đến gần, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc triệu tập ngay cuộc họp với các đồng chí trong Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng ta, phân tích tình hình và chỉ rõ: Việc Pháp mất nước là một cơ hội rất thuận lợi cho cách mạng Việt Nam. Ta phải tìm mọi cách về nước ngay để tranh thủ thời cơ. Chậm trễ lúc này là có tội với cách mạng”.
Để chuẩn bị và tăng cường cho việc xây dựng cơ sở cách mạng ở trong nước, trước khi về nước, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã tổ chức một lớp huấn luyện chính trị cho 40 thanh niên Cao Bằng yêu nước tại Nặm Quang, Ngàm Tảy (Tĩnh Tây, Quảng Tây, Trung Quốc) đào tạo họ thành những cán bộ cốt cán để trở về Cao Bằng công tác, làm hạt nhân cho việc xây dựng phong trào cách mạng ở địa phương sau này. Tại đây, đồng chí Phùng Chí Kiên được Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc giao nhiệm vụ cùng với các đồng chí Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp biên soạn một số bài giảng và trực tiếp giảng dạy cho 40 cán bộ người Cao Bằng. Sau này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp kể lại: “…Bác và anh Phùng Chí Kiên về một làng cách Tĩnh Tây năm chục cây số. Bác cho người đến gọi anh Đồng và tôi về để mở lớp huấn luyện… Các anh Phùng Chí Kiên, Phạm Văn Đồng và tôi được Bác hướng dẫn làm chương trình huấn luyện. Bác phân công mỗi người làm từng mục: tuyên truyền, tổ chức, huấn luyện, đấu tranh. Khi mỗi người phác xong, tất cả họp lại, thông qua đề cương, rồi mới viết. Viết xong lại đọc lại, đọc chung và sửa”. Trên cơ sở đó, các đồng chí Phùng Chí Kiên, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp đã biên soạn tập bài giảng cho lớp học. Với một chương trình toàn diện và súc tích, chương trình huấn luyện gồm các vấn đề: tình hình thế giới và trong nước, nhiệm vụ cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện tại, Chương trình, Điều lệ Việt Minh, cách thức tổ chức các Hội cứu quốc trong Mặt trận Việt Minh, các bước cụ thể điều tra, tuyên truyền, tổ chức, huấn luyện và đấu tranh. Trong đó, các bài giảng về chính trị, quân sự do đồng chí Phùng Chí Kiên phụ trách biên soạn và giảng dạy đã góp phần trang bị, bồi dưỡng những kiến thức cơ bản cho 40 cán bộ Cao Bằng. Toàn bộ nội dung chương trình huấn luyện sau này được Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chỉnh lý và đặt tên là “Con đường giải phóng” - một tài liệu quan trọng phục vụ chương trình đào tạo, huấn luyện cán bộ của Đảng ta nói chung, của Quân đội ta nói riêng. Trong thời gian chuẩn bị Hội nghị Trung ương lần thứ Tám, Người một lần nữa sửa chữa, bổ sung, hoàn chỉnh “Con đường giải phóng” làm cơ sở tư tưởng cho việc xác định đường lối đấu tranh giải phóng dân tộc trong tình hình thế giới và trong nước có điều kiện để nắm thời cơ hành động.
