5. BỐI CẢNH LỊCH SỬ TRƯỚC CUỘC KHỞI NGHĨA NĂM 40
Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng diễn ra trong bối cảnh nhân dân Giao Chỉ chịu sự cai trị của nhà Đông Hán.
Muốn hiểu cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, trước hết cần nhìn vào bối cảnh lịch sử của Việt Nam vào đầu thế kỷ I sau Công nguyên. Đây là thời kỳ các vùng đất Việt Nam đang chịu sự cai trị của chính quyền phương Bắc.
Sau khi nhà Hán thiết lập quyền kiểm soát tại khu vực Giao Chỉ, bộ máy cai trị được tổ chức và duy trì thông qua hệ thống quan lại. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, nhân dân ở Giao Chỉ, Cửu Chân và Nhật Nam phải chịu sự áp bức, bóc lột của chính quyền Đông Hán.
Trong hoàn cảnh đó, sự phản kháng của người dân ngày càng gia tăng. Những người đứng đầu các cộng đồng địa phương, trong đó có tầng lớp Lạc tướng, vẫn giữ vai trò nhất định trong đời sống xã hội. Gia đình Trưng Trắc và Trưng Nhị thuộc dòng dõi Lạc tướng Mê Linh, vì vậy có điều kiện tập hợp lực lượng và tạo ảnh hưởng trong khu vực.
Sự kiện Thi Sách bị giết trở thành một yếu tố trực tiếp thúc đẩy Trưng Trắc đứng lên. Tuy nhiên, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng vượt khỏi phạm vi một mối thù gia đình. Khi Hai Bà phất cờ, đông đảo nhân dân và các thủ lĩnh địa phương hưởng ứng.
Từ Hát Môn, phong trào lan rộng về Mê Linh và Luy Lâu. Chính quyền Đông Hán ở nhiều nơi bị tan rã. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, cuộc khởi nghĩa đã tạo ra một phong trào rộng lớn trên nhiều vùng của lãnh thổ lúc bấy giờ.
Bối cảnh trước năm 40 vì vậy có ý nghĩa rất quan trọng. Nó cho thấy khởi nghĩa Hai Bà Trưng không phải là một sự kiện xảy ra đột ngột mà là kết quả của những mâu thuẫn kéo dài dưới chế độ đô hộ.
