5 Chi Tiết Đáng Ngạc Nhiên Về Phong Trào Cách Mạng Ở Càng Long (1930-1939)

--------------------------------------------------------------------------------1. Tốc độ lan tỏa thần tốc: Từ Trung ương đến tận làng xã chỉ trong vài tuầnSau hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản do Nguyễn Ái Quốc chủ trì, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ngày 3-2-1930. Điều đáng kinh ngạc là chỉ hơn một tháng sau, vào giữa tháng 3-1930, chi bộ Đảng đầu tiên của tỉnh Trà Vinh đã được thành lập ngay tại xã An Trường, huyện Càng Long. Chi bộ An Trường lúc thành lập có các đảng viên: Mai Đăng Khóa, Lê Quang Lực, Nguyễn Phát Đạt, Dương Hảo Học, Đoàn Văn Quý do Nguyễn Phát Đạt làm Bí thư chi bộ.Tốc độ lan tỏa lý tưởng cách mạng nhanh đến không ngờ này cho thấy sự khao khát cách mạng đã có sẵn trong lòng người dân, với nhiều người đã được tổ chức trong các hội yêu nước từ trước như Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên hay Công, Nông hội đỏ. Ngọn lửa cách mạng đã âm ỉ cháy, chỉ chờ thời cơ để bùng lên thành bão táp.2. Cuộc biểu tình ngày 1/8/1930: Một biển người tay không đối đầu với súng đạnSáng sớm ngày 1-8-1930, một sự kiện chưa từng có đã diễn ra khi khoảng 4.000 nông dân Càng Long tập hợp tại sân banh ấp 3, xã An Trường. Đoàn người chia làm hai cánh tuần hành tiến về dinh quận. Cánh chủ lực gồm 3.000 người do hai đồng chí Nguyễn Văn Lẹ và Dương Hảo Học trực tiếp chỉ đạo, tay cầm cao lá cờ đỏ búa liềm.Giữa vòng vây của lính mã tà, đoàn người vẫn hiên ngang hô vang các khẩu hiệu đòi quyền lợi chính đáng:• Dân cày có ruộng!• Giảm tô, giảm tức, bỏ công lễ!• Giảm thuế thân và không làm xâu!• Đả đảo quan làng, địa chủ!• Đả đảo thực dân Pháp!• Hoan nghênh Đảng Cộng sản!Trong cuộc đối đầu không cân sức, những người phụ nữ tỏ rõ khí phách anh hùng. Điển hình là Chị Hai Cải, người cầm cờ giương cao, bị địch bắn vào bàn tay vẫn không lùi bước, tiếp tục xông lên hô vang khẩu hiệu đấu tranh. Người dẫn đầu đoàn biểu tình, đồng chí Nguyễn Văn Lẹ, bị địch bắt và đánh đập tàn bạo. Quần chúng căm phẫn xông vào giải thoát cho ông, nhưng ông lại bị bắt lại và bị tra tấn đến "tróc da lưng, da đầu", chết đi sống lại nhiều lần. Thế nhưng, trong cơn thập tử nhất sinh, ông vẫn kiên cường đứng lên chỉ thẳng mặt tên quận trưởng tay sai Phụ Trung mà chửi mắng: "Mày là thằng nô lệ của quân Pháp".Khi tin tức về cuộc biểu tình và sự kiên cường của Nguyễn Văn Lẹ đến tai Xứ ủy Nam Kỳ, đồng chí Ung Văn Khiêm đã phấn chấn thốt lên:“Sáu Lẹ thật xứng đáng là đảng viên cộng sản”.3. Thắng lợi bất ngờ từ trong gian khó: Buộc chính quyền thực dân phải nhượng bộDù bị đàn áp đẫm máu, cuộc biểu tình ngày 1-8-1930 đã giành được một thắng lợi không tưởng. Năm người con ưu tú của Càng Long đã ngã xuống, đó là các liệt sĩ: Nguyễn Văn Út, Dương Văn Hương, Phạm Thị Dâu, Võ Văn Hè, Lê Trung Phòm. Sự hy sinh của họ, cùng với khí thế đấu tranh không khoan nhượng của hàng ngàn người dân tay không, đã buộc chính quyền thực dân Pháp phải lùi bước và tuyên bố chấp nhận một phần yêu sách của quần chúng. Các nhượng bộ bao gồm:• Địa chủ phải cắt bỏ các thứ tô phụ, công lễ...• Giảm xâu, bỏ thuế thủy lợi.• Giảm thuế thân từ 5 đồng xuống còn 4 đồng 5 cắc một suất.Đây là một minh chứng hùng hồn cho thấy khi quần chúng đã đoàn kết đứng lên dưới sự lãnh đạo của Đảng, sức mạnh của họ có thể buộc cả một chính quyền được vũ trang đến tận răng phải nhượng bộ.4. Đấu tranh đa dạng và sáng tạo: Không chỉ có biểu tình mà còn có báo chí, kịch nghệ và các lớp họcBước vào giai đoạn Mặt trận Dân chủ (1936-1939), phong trào cách mạng ở Càng Long không chỉ bó hẹp trong các cuộc biểu tình mà đã phát triển vô cùng đa dạng, khéo léo tận dụng các khả năng hoạt động hợp pháp và nửa hợp pháp. Hàng loạt hình thức đấu tranh mới ra đời như thành lập các "Ủy ban hành động" để thu thập chữ ký và đơn từ tố cáo quan lại tham nhũng; tổ chức các hội nghề nghiệp như nghiệp đoàn thợ may, hội thợ hớt tóc, hội vần công... Phong trào truyền bá chữ quốc ngữ cũng phát triển mạnh mẽ, giúp nâng cao dân trí cho người nông dân.Sự sáng tạo này không chỉ dừng lại ở các hoạt động chính trị mà còn lan tỏa sang cả lĩnh vực văn hóa, biến nghệ thuật thành một công cụ vận động cách mạng hiệu quả. Sinh hoạt chính trị của người dân trở nên vô cùng phong phú khi các tờ báo công khai của Đảng và Mặt trận như Le peuple (Dân chúng), L’avant garde (Tiền phong), Nhành lúa... được lưu hành rộng rãi. Một ví dụ độc đáo là khi Đảng bộ Càng Long tổ chức một đêm hát của đoàn Huỳnh Hoa với tuồng "Phạm Lãi đưa nàng Tây Thi" để quyên tiền ủng hộ cho báo Dân chúng và đã thu được một số tiền không nhỏ.5. Nỗi lo của kẻ thù được ghi lại: Bằng chứng từ chính các báo cáo mật của PhápTầm ảnh hưởng của phong trào cách mạng Càng Long mạnh mẽ đến mức nó không chỉ được ghi lại trong lịch sử của chúng ta, mà còn hiện diện rõ trong sự lo sợ của chính quyền thực dân qua các tài liệu mật của chúng. Những báo cáo của Tỉnh trưởng Trà Vinh gửi về cấp trên đã phản ánh sự bất an và tình hình hoạt động sôi nổi của cách mạng tại địa phương.Báo cáo số 107C ngày 8-11-1930: "...Những cuộc rải truyền đơn... đã diễn ra trong đêm 6 rạng 7 tháng 11... ở các vùng lân cận Trà Vinh, đặc biệt ở Phương Thạnh. Ở đấy các viên chức hội tề còn tìm thấy lúc 17 giờ ngày 7 một bè cắm nhiều cờ đỏ trên con rạch. Không thấy rải truyền đơn ở Càng Long nhưng những thông tin mới chỉ ra rằng sắp nổ ra một cuộc đấu tranh”.Báo cáo số 1779 ngày 23-11-1930: “...Sau cuộc họp của Cộng sản ở làng Mỹ Cẩm (quận Càng Long), Bang biện của địa phương đã bắt giữ tám người trong đó có ba tên: Lê Văn Kham, Nguyễn Tấn Sĩ và Trương Hữu Thái đã bị Tòa án Trà Vinh ngày 21 tháng 11 kết án tù...”.Những báo cáo này chính là bằng chứng không thể chối cãi về hiệu quả hoạt động và tầm ảnh hưởng sâu rộng của phong trào cách mạng tại Càng Long, khiến kẻ thù phải luôn dè chừng và theo dõi sát sao.--------------------------------------------------------------------------------Lời kếtTừ tốc độ lan tỏa thần tốc của chi bộ đầu tiên đến những thắng lợi buộc kẻ thù phải nhượng bộ, phong trào cách mạng ở Càng Long (1930-1939) cho thấy các cuộc đấu tranh ở địa phương không hề nhỏ bé mà vô cùng kiên cường, có tổ chức và sáng tạo. Những câu chuyện này nhắc nhở chúng ta rằng sức mạnh cách mạng được xây nên từ chính những con người bình dị ở khắp mọi miền đất nước. Phải chăng còn rất nhiều những câu chuyện anh hùng ở các địa phương khác vẫn đang chờ chúng ta khám phá?