5. Cuộc gặp với Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhiệm vụ bất ngờ - Bác sĩ Trần Duy Hưng

Sau khi khởi nghĩa giành chính quyền thành công tại Hà Nội, nhiệm vụ cấp bách là xây dựng một bộ máy hành chính có uy tín, đủ khả năng ổn định đời sống và tập hợp các tầng lớp nhân dân. Ngày 30 tháng 8 năm 1945, chính quyền thành phố do bác sĩ Trần Duy Hưng làm Chủ tịch được thành lập. Đây là bước ngoặt đưa ông từ phòng khám bước vào một trách nhiệm chưa từng được chuẩn bị theo cách thông thường.

Theo hồi ức được nhiều nguồn chính thống dẫn lại, sau lễ Độc lập không lâu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến gặp và đề nghị ông đảm nhiệm công việc lãnh đạo Hà Nội. Trần Duy Hưng thành thật thưa rằng mình chỉ quen khám chữa bệnh, chưa có kinh nghiệm quản lý. Bác Hồ động viên rằng điều quan trọng là lòng yêu nước; công việc mới sẽ có đoàn thể và đồng chí cùng giúp sức. Một lời kể khác ghi câu nói giản dị: tất cả đều phải học.

Sự lựa chọn Trần Duy Hưng cho thấy chính quyền cách mạng đặc biệt coi trọng việc đoàn kết, thu hút trí thức và người có uy tín trong xã hội. Ông không xuất thân từ bộ máy quan chức cũ, cũng không xem chức vụ là con đường thăng tiến. Uy tín của ông được tạo nên qua hoạt động Hướng đạo, nghề y, sự gắn bó với người nghèo và việc giúp đỡ Việt Minh.

Nhận nhiệm vụ, ông phải học quản lý trong tình thế đất nước vừa giành độc lập, ngân khố khó khăn, nạn đói còn để lại hậu quả và nhiều lực lượng chống phá đang hoạt động. Hà Nội cần một người có thể nói chuyện với giới trí thức, công thương, người lao động và các tổ chức xã hội bằng thái độ ôn hòa nhưng kiên định.

Cuộc gặp ấy mở ra một hình mẫu cán bộ đặc biệt: người thầy thuốc trở thành nhà quản lý mà không đánh mất căn tính nghề nghiệp. Trần Duy Hưng tiếp cận thành phố như một cơ thể cần được chăm sóc—phải nhận ra vấn đề, xử lý việc cấp bách và tạo lại niềm tin. Ông bắt đầu cương vị Chủ tịch không bằng sự tự tin tuyệt đối, mà bằng sự khiêm tốn học hỏi và lời cam kết phụng sự nhân dân.