50 năm chiến thắng trận đầu của Hải quân Nhân dân Việt Nam

Âm mưu của đế quốc Mỹ.Với âm mưu nuôi dưỡng chính quyền Sài Gòn và xâm chiếm toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Hơn ai hết, Mỹ hiểu rằng, miền Bắc là căn cứ địa cách mạng của cả nước, hậu phương lớn của cách mạng miền Nam. Do đó để thực hiện được âm mưu của mình, tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc “đưa miền bắc trở về thời kỳ đồ đá” là một trong những bước đi để thực hiện cho ý đồ của Mỹ.Cùng với việc ráo riết đưa quân vào miền Nam cứu nguy cho chính quyền Sài Gòn, Tổng thống Giôn-Xơn (Johnson) đã thông qua một kế hoạch bí mật tăng cường hoạt động do thám, phá hoại miền Bắc (kế hoạch hành quân 34A), đồng thời mở một loạt các cuộc tiến công bằng không quân vào hành lang vận chuyển chi viện Bắc - Nam ở biên giới Việt - Lào, và đưa các tàu khu trục vào vịnh Bắc Bộ, để chỉ huy các cuộc đánh phá vùng biển, bờ biển miền Bắc.Đ/c Đặng Thanh, công an NDVT Tp Vinh đang dìu một bà mẹ ra hầm trú ẩn tránh máy bay Mỹ oanh tạc trong trận 5.8.1964, ảnh tư liệu BTLSQGNhằm hiện thực hóa kế hoạch của mình, đêm 30/7/1964, một tốp tàu biệt kích của hải quân ngụy Sài Gòn, bí mật chở các toán phá hoại ra các đảo Hòn Mê, Hòn Ngư với ý định phá hủy các công trình quốc phòng của ta. Tiếp đó trong hai ngày (31/7 và 1/8) máy bay T.28 của Mỹ từ Lào bay sang bắn phá đồn biên phòng Nậm Cắn và bản Noọng Dẻ nằm sâu trong lãnh thổ Việt Nam. Những cuộc tấn công phá hoại trên của kẻ thù đã bị lực lượng phòng vệ biển và biên giới Việt Nam kịp thời phát hiện và đánh đuổi.Trận hải chiến đầu tiên của Hải quân nhân dân Việt Nam.Trước âm mưu mở rộng chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, trong hai ngày 27 - 28/3/1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã triệu tập Hội nghị Chính trị đặc biệt. Tại Hội nghị, Người đã ra lời kêu gọi quân dân miền Bắc phải nêu cao chí khí phấn đấu, hoàn thành thắng lợi kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, củng cố quốc phòng, luôn cảnh giác sẵn sàng đập tan mọi hành động khiêu khích và phá hoại của kẻ thù, hết lòng ủng hộ cuộc đấu tranh yêu nước của đồng bào miền Nam. Thực hiện Chỉ thị của Bộ Chính trị, Tổng Tham mưu trưởng trực tiếp lệnh cho Bộ tư lệnh Hải quân chuyển các đơn vị Hải quân vào trạng thái thời chiến “chín năm hòa bình xây dựng của Hải quân đến đây chấm dứt, phải nhanh chóng chuyển mọi sinh hoạt và nền nếp của đơn vị sang thời chiến”.Hải quân NDVN đang chiến đấu chống máy bay Mỹ đến bắn phá, 5.8.1964 (ảnh tư liệu BTLSQG)Ngày 31/7/1964, tàu khu trục Ma-đốc mang số hiệu 731 thuộc biên đội xung kích 77, hạm đội 7 của Mỹ tiến vào vùng biển nước ta, đến rạng sáng ngày 1/8 chúng vào sâu trong vùng biển Quảng Bình, ngày càng nhích dần lên phía Bắc và một gần bờ hơn. Khi đi qua các khu vực Đèo Ngang, Hòn Mát, Hòn Mê, Lạch Trường, các máy móc điện tử trên tàu mở hết công suất phát sóng vào đất liền để do thám mạng lưới bố phòng của ta.Trước tình hình đó Phó Tham mưu trưởng quân chủng Đoàn Bá Khánh, thường trực chỉ huy, một mặt lập tức báo cáo lên Bộ Tổng tư lệnh, mặt khác lệnh cho các ra-đa tăng cường quan sát bám chặt mục tiêu. Đoàn 135 phóng lôi và các lực lượng tàu tuần tiễu, pháo binh, các đài quan sát được lệnh sẵn sàng chiến đấu. Ba tàu 333, 336, 339 của phân đội 3, thuộc Đoàn 135 được lệnh rời căn cứ đánh trận đầu tiên.Hải quân NDVN đang chiến đấu chống máy bay Mỹ đến bắn phá, 5.8.1964 (ảnh tư liệu BTLSQG)13 giờ 30 phút ngày 2/8 tàu địch đến xâm phạm vùng biển giữa Hòn Mê, Lạch Trường. Phân đội 3 được lệnh xuất phát, tàu chỉ huy 333 đi đầu, tiếp theo là tàu 336, 339, ngư lôi và pháo thủ 14,5mm sẵn sàng vào vị trí chiến đấu. Cự ly giáp mặt với kẻ thù ngày một gần, tàu địch bắn đạn 123mm rồi tiếp đến pháo cỡ 76,2mm. Trước tình hình địch tấn công dồn dập, đoàn trưởng Lê Duy Khoái lệnh cho tàu 333 tiến lên chặn địch để 2 tàu 336 và 339 chiếm góc mạn tấn công. Trận đánh đang diễn ra căng thẳng, thì địch huy động máy bay trút rốc-két và đạn 20mm xuống biên đội tàu của ta. Sau khi chiếm được góc mạn có lợi, Nguyễn Văn Tự thuyền trưởng tàu 336 tạo tư thế ổn định và lệnh cho chiến sĩ chuẩn bị, thì bỗng nhiên 1 quả rốc-két nổ ngay trước đài chỉ huy, thuyền trưởng Nguyễn Văn Tự hi sinh. Tiếp đến tàu 339 của thuyền trưởng Nguyễn Văn Giản tăng tốc, chiếm góc mạn với cự li rất gần, còn dưới 10 liên (10 liên bằng 1 hải lý, một hải lý bằng 1.853m) và ra lệnh phóng ngư lôi vào tàu địch, tuy nhiên không gây thiệt hại cho kẻ thù. Thấy vậy, thuyền trưởng tàu 333 Nguyễn Văn Bột đã táo bạo hướng thẳng mạn trái tàu địch với góc 90⁰, cự li cách khoảng 5 liên thì ra lệnh bắn. Phóng xong hai quả ngư lôi, tàu 333 vẫn bám theo và sử dụng các loại súng, bắn thẳng lên boong tàu địch. Trước sức chiến đấu dũng cảm của các chiến sĩ Hải quân Việt Nam, lính Mỹ trên boong bỏ chạy, các họng súng im bặt.Tàu khu trục Ma-đốc của Mỹ khiêu khích ngày 5.8.1964 tại vịnh Bắc bộ (ảnh tư liệu BTLSQG)Lợi dụng hỏa lực phòng không của Hải quân Việt Nam còn yếu nên máy bay Mỹ tập trung vào đánh từng chiếc một. Tàu 339 bị máy bay địch phóng một quả rốc-két làm mất động cơ. Trong khi đó tàu 336 bị máy bay địch bắn hỏng khẩu 14,5 - hỏa lực chính bắn máy bay không còn nữa, không những vậy mảnh đạn của địch bắn trúng két dầu làm cho dầu chảy lênh láng, máy không hoạt động được. Trước những đòn tấn công dồn dập của máy bay địch, tàu 333 bình tĩnh tránh những loạt đạn tấn công của chúng. Lúc này pháo thủ Phạm Bá Long đến điều khiển khẩu 14,5mm, phối hợp với trắc thủ ra-đa Nguyễn Văn Luyện đang cầm khẩu trung liên (lúc này Nguyễn Văn Luyện đã hết nhiệm vụ quan sát tàu chiến địch) bắn trúng một máy bay địch trong lúc đang cố gắng hạ thấp xuống tấn công tàu 333. Chỉ trong nháy mắt, chiếc máy bay bùng cháy ở dưới thân và đâm đầu xuống biển.Một chiếc máy bay địch bị hạ, đã cổ vũ động viên tinh thần chiến đấu cho các chiến sĩ. Chiếc máy bay thứ hai bị trúng đạn tên giặc lái vội vàng tăng độ cao, những chiếc còn lại không giám lao xuống thấp nữa. Còn về phía tàu khu trục Ma-đốc đã di ra khỏi vùng biển Việt Nam 12 hải lý, sau khi bị tàu 333 phóng hai quả ngư lôi. Trận chiến đấu ngày 2/8/1964 kết thúc, với thắng lợi thuộc về Hải quân nhân dân Việt Nam. Đây là một thắng lợi mang tính lịch sử, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng của Hải quân nhân dân Việt Nam. Với một lực lượng tàu nhỏ bé, bị hạn chế về tính năng kỹ thuật, chiến thuật trong khi đó lại phải đối đầu trực diện với đối phương có sức mạnh lớn hơn nhiều lần. Song với tinh thần quyết chiến, quyết thắng và ý thức làm chủ vùng biển thân yêu của đất nước các chiến sĩ phân đội ba tàu phóng lôi đã đánh trận đầu xuất sắc.Sự kiện vinh Bắc Bộ và cái giá phải trả cho sự ngoan cốĐể có cớ tấn công miền Bắc, Mỹ đã tăng cường lực lượng hạm đội 7 về phía biển đông. Tính đến chiều 4/8/1964 lực lượng hải quân Mỹ tập trên vùng biển Việt Nam lên đến 2 biên đội tàu sân bay, 10 tàu khu trục trong đó có 3 tàu hoạt động độc lập, và một số tàu đổ bộ. Bên cạnh việc tập trung lực lương, tối 4/8 chính quyền Mỹ đã dựng lên sự kiện “vịnh Bắc bộ”, vu khống cho Hải quân nhân dân Việt Nam cố ý tấn công tàu chiến của Mỹ trên vùng biển quốc tế. Tổng thống Giôn - xơn đã cho không quân Mỹ mở các cuộc "trả đũa" nhằm vào miền Bắc nước ta, đồng thời yêu cầu Quốc hội Mỹ thông qua Nghị quyết vịnh Bắc bộ. Ngày 07/81964, Quốc hội Mỹ thông qua “Nghị quyết về sự kiện Vịnh Bắc bộ", cho phép Giôn-Xơn "tiến hành mọi biện pháp cần thiết, kể cả sử dụng lực lượng vũ trang để giúp đỡ bất kỳ quốc gia nào là thành viên hoặc nước bảo trợ của SEATO yêu cầu giúp đỡ".Đế quốc Mỹ đã sử dụng lực lượng của 2 biên đội tàu sân bay Con-tren-lây-sơn (Constellation) và Ti-cơn-đê-rô-ga (Ticonderoga) gồm 40 máy bay cánh quạt và phản lực hiện đại, cả tiêm kích và cường kích như AD6, A4D, F8U, F4H…bất ngờ mở cuộc tấn công đánh phá vào hầu hết các Căn cứ Hải quân của ta trên suốt dải ven biển miền Bắc từ Bãi Cháy (Quảng Ninh), Lạch Trường (Thanh Hoá), Cửa Hội, Vinh - Bến Thuỷ (Nghệ An) đến Cảng Sông Gianh (Quảng Bình) hòng tiêu diệt lực lượng Hải quân ta trong ngày 5/8/1964 và mở đầu cho cuộc chiến tranh phá hoại quy mô lớn ở miền Bắc Việt Nam.Đế quốc Mỹ đã chuẩn bị đầy đủ cho một chiến thắng to lớn mà chúng đang mong muốn để gây sức ép, đe dọa lung lay tinh thần chiến đấu của nhân dân miền Bắc và nâng đỡ chính quyền Sài Gòn đang rệu rã. Nhưng trên thực tế cuộc chiến đấu lại diễn ra theo hướng tiêu cực, đẩy chính quyền Mỹ đi đến những thất bại tiếp theo trên chiến trường Việt Nam.Cuộc chiến đấu diễn ra trên tất cả các khu vực bị tấn công, các tàu của Hải quân Việt Nam và lực lượng chiến đấu bảo vệ căn cứ đều đánh trả quyết liệt. Dựa vào trận địa phòng thủ và sức mạnh của chiến tranh nhân dân, sự phối hợp phòng không của ba thứ quân, trong đó các trận địa pháo của bộ đội phòng không và dân quân tự vệ biển phối hợp rất chặt chẽ và đắc lực. Các tàu của hải quân đã chiến đấu rất dũng cảm, phát huy được cao độ trí thông minh sáng tạo và kỹ năng chiến đấu, vừa cơ động phòng tránh vừa đánh trả địch có hiệu quả và hạn chế được tổn thất.Kết quả trận đánh ngày 5/8, tám máy bay bị bắn rơi, nhiều máy bay địch bị hư hỏng nặng, nhiều phi công chết mất xác, một trung úy phi công bị bắt sống. Mục tiêu của chiến dịch đã không đạt được, trái lại một làn sóng phản đối được dấy lên khắp nơi trên toàn thế giới và ngay trong lòng nước Mỹ. Có thể nói, kết quả này chính là cái giá phải trả cho sự ngoan cố của đế quốc Mỹ.50 năm ngày chiến thắng trận đầu đã trôi qua, ngày hôm nay chúng ta nhắc lại, như là một sự thành kính cho những chiến sĩ Hải quân đã ngã xuống, để bảo vệ lãnh hải thiêng liêng của tổ quốc. Cùng với thành tích đánh đuổi tàu khu trục Ma-đốc ngày 2/8, chiến thắng ngày 5/8 đã được chọn là ngày truyền thống đánh thắng trận đầu của Hải quân nhân dân Việt Nam, đồng thời cũng là ngày đánh thắng trận đầu của quân và dân miền Bắc.