50 năm giải phóng miền Nam: Ký ức trận đánh cầu Rạch Chiếc oai hùng

Người bắn phát B40 làm pháo lệnh

Chúng tôi tìm gặp Trung úy Nguyễn Đức Thọ vào một ngày cuối tháng 3/2025 tại nhà riêng của ông ở Quận 8, TP. HCM. Căn nhà trong con hẻm nhỏ yên bình, phòng ốc trang trí đơn giản, không có một bức hình, không có một tấm huân huy chương nào trưng bày ra.

Trung úy Nguyễn Đức Thọ, sinh năm 1955, tham gia trực tiếp trận Rạch Chiếc 50 năm trước.

Ngược dòng thời gian, năm 1972, anh thanh niên Nguyễn Đức Thọ nhập ngũ và huấn luyện tại Lữ đoàn đặc công Hải quân 126 ở Hải Phòng.

Đầu năm 1974, Nguyễn Đức Thọ được bổ sung vào Z23, Lữ đoàn 316 Đặc công biệt động, Bộ Tham mưu miền B2.

Trung úy Nguyễn Đức Thọ, người bắn phát B40 mở đầu trận đánh

Z23 được phân công hoạt động ở khu vực Đông Bắc Sài Gòn, nhiệm vụ chính là đánh Bộ Tư lệnh Hải Quân nguỵ ở số 1 Bạch Đằng (ngày nay là đường Tôn Đức Thắng).

Để chuẩn bị cho trận đánh, tổ trinh sát của đơn vị tiếp cận Sài Gòn trước và nằm vùng nhiều tháng ở Nhơn Trạch (Đồng Nai) và Thủ Đức.

Sau đó, các chiến sỹ cũng xuống Sài Gòn để áp sát mục tiêu bố trí đội hình, thích nghi với điều kiện chiến trường. Khi đã có dữ liệu của trinh sát đơn vị lại lên sa bàn luyện tập phương án đánh chiếm Bộ Tư lệnh Hải quân ngụy.

Những ngày đầu tháng 4/1975, tin vui thắng trận liên tiếp báo về, anh em Z23 hào hứng và tự nhủ “ngày tiến vào Sài Gòn đã cận kề”.

Chiến sỹ đặc công với nụ cười chiến thắng trong ngày 30/4/1975 tại cầu Rạch Chiếc (ảnh tư liệu)

Đêm 18/4, Ban Chỉ huy điều 2 trung đội đặc công lên chốt đường, ém quân chờ thời điểm đánh chiếm Bộ Tư lệnh Hải quân ngụy.

Tuy nhiên, đến trưa ngày 25/4, cấp trên hủy bỏ toàn bộ phương án đánh chiếm Bộ Tư lệnh Hải quân ngụy, đồng thời chỉ đạo Z23 sẽ cùng với Z22 và D81 chuyển sang chiếm cầu Rạch Chiếc, đón đại quân của ta vào giải phóng Sài Gòn. Nhiệm vụ thay đổi phút chót, anh em nhanh chóng trinh sát, lên phương án tác chiến mới.

Cầu Rạch Chiếc là một vị trí quan trọng, nên đầu 1975, địch đã tăng cường lực lượng phòng thủ với nhiều tầng lớp kiên cố, trang thiết bị đầy đủ, lực lượng bảo an thường trực khoảng 400 tên.

"Lúc đấy tư tưởng chỉ đạo của chiến dịch là “thần tốc và thần tốc hơn nữa”. Mà muốn thần tốc thì phải giữ được hành quân của các đơn vị lớn. Phải là đơn vị lớn vào thì mới nhanh chóng giải phóng Sài Gòn chứ các đơn vị nhỏ như chúng tôi thì có ý nghĩa gì. Cho nên khi biết đánh để đón quân đoàn vào thì anh em rất hào hứng, phấn khởi, không ai có phân vân suy tư gì", ông Thọ kể.

Tối 25/4, khi trinh sát báo về, phân tích tình hình thực tế, đơn vị quyết định đánh cường tập, dùng hỏa lực B40, B41 tiêu diệt các hỏa điểm chủ yếu của địch, sau đó toàn lực lượng áp sát dùng thủ pháo, lựu đạn ném vào lô cốt, công sự…để nhanh chóng chiếm lĩnh.

Sáng 26/4, sau khi chuẩn bị xong thì đến chiều 26/4, lệnh chiến đấu được đặt ra với giờ G là 3h15 ngày 27/4. Z22 và Z23 được giao đánh chiếm giữ đầu cầu phía Bắc hướng Thủ Đức vào, trong khi D81 đặc công chiếm giữ đầu cầu hướng Sài Gòn ra.

Anh em dựa theo kênh rạch dừa nước, áp sát mục tiêu và đến khoảng 2h sáng đã tới nơi, ém quân, chờ đến giờ là nổ pháo. Cứ mỗi lần đèn pha của địch chiếu tới lại tranh thủ quan sát các mục tiêu.

Chiến sỹ Z23 trong trận đánh cầu Rạch Chiếc, ông Nguyễn Đức Thọ ở bên trái, hàng trước

Đúng giờ, chiến sỹ Nguyễn Đức Thọ triển khai bắn phát B40 để tiêu diệt mục tiêu và làm phát pháo lệnh. Tuy nhiên, do nằm trong thời gian dài, khẩu B40 lại dài nên phát đầu tiên bị trật, ông Thọ nhanh chóng bắn phát thứ hai và thành công.

"Bấy giờ mình được giao nhiệm vụ bắn phát B40 đầu tiên để tiêu diệt tháp canh và cũng là pháo lệnh chung. Nếu mà mình không may bị tiêu diệt, không có pháo lệnh, anh em cứ nằm đây chờ thì rồi cuối cùng khâu hợp đồng tác chiến sẽ không được theo như ý muốn. Rất may là mình cũng đã đã bắn thành công, tiêu diệt được tháp canh theo đúng yêu cầu, tạo cơ hội cho đồng đội".

"Tinh thần của bộ đội ta thì giao nhiệm vụ gì cũng phải làm tròn nhiệm vụ đó dù phải hy sinh. Ở trên giao nhiệm vụ chiếm và giữ cầu Rạch Chiếc thì phải chấp nhận hy sinh làm tròn nhiệm vụ. Chiếm thì rất lẹ nhưng giữ cầu kéo 2 - 3 ngày, anh em chiến đấu rất dũng cảm nhưng đành chấp nhận hy sinh", Đại tá Nguyễn Văn Tàu khẳng định.

Hằng năm, cứ gần đến ngày 30/4 lịch sử, những anh em còn lại của Z23, Z22 và người thân của các liệt sỹ cùng làm lễ tưởng niệm, thả hoa đăng…tưởng nhớ anh linh các chiến sỹ. 52 liệt sỹ nhưng đến nay chỉ mới tìm được 9 người, số còn lại đã hòa vào cùng với sông nước Rạch Chiếc.

Các anh mãi nằm lại đó và chứng kiến bao đổi thay ở đây. Cầu Rạch Chiếc mới hiện đại nằm trên đường Võ Nguyên Giáp (trước là Xa lộ Hà Nội) cùng các khu dân cư hiện đại cũng dần mọc lên, rồi tuyến metro số 1 hằng ngày hoạt động đi qua khu vực trên... là minh chứng cho sự đổi thay của vùng đất Rạch Chiếc của Sài Gòn -TP. HCM.