50 năm nhìn lại trận đánh không tiếng súng
Hồi tưởng chiến dịch giải phóng Đà Nẵng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Kiều Đa - nguyên Quận đội phó quận Nhất, kiêm Chỉ huy trưởng Biệt động tự vệ cánh Đông Đà Nẵng cũng không khỏi cảm thấy bồi hồi, xúc động.
Cuối tháng 3/1975, ông được Bộ Tư lệnh tiền phương giao chỉ huy lực lượng biệt động thành trinh sát, đánh chiếm bốn mục tiêu đầu não của địch giữa trung tâm thành phố. Quân đoàn 1, Quân khu 1 do Trung tướng Ngô Quang Trưởng chỉ huy; Tòa Thị chính (trụ sở chính quyền ngụy); Quân vụ thị trấn, Biệt khu Quảng Đà (cơ quan quân sự thành phố); và Đài phát thanh của ngụy. Đây là những mục tiêu quan trọng nằm giữa lòng thành phố, được kẻ địch xây dựng kiên cố và tuần tra, canh gác, bảo vệ suốt ngày đêm. Do lực lượng mỏng, ông xin tăng cường và được bổ sung một trung đội đặc công Lê Độ xuống quận nhất (ngày nay là Hải Châu).
Đại tướng Chu Huy Mân, Tư lệnh Quân khu 5 (thứ 4, đeo kính) chỉ huy các mũi tiến công vào thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)
Để tránh bị địch phát hiện, 20 chiến sĩ biệt động thành đã cải trang, mang toàn đồ ngụy, hành tiến theo hai mũi áp sát Quân đoàn 1. Một mũi gồm 9 đồng chí dùng xuồng máy di chuyển, nổ súng đánh địch tại cầu Trịnh Minh Thế (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi), khiến chúng rối loạn, phải vứt vũ khí và tháo chạy. Mũi còn lại từ Đò Xu đánh ra phường Hòa Cường cướp chính quyền khởi nghĩa ở đó.
Song song với mũi tấn công Quân đoàn 1, Chỉ huy trưởng Phạm Kiều Đa giao cho biệt động Hoàng Xuân Mai chỉ huy đội đánh vào Tòa Thị chính, đồng thời ông vẫn trực tiếp giám sát nhiệm vụ này.
Xe tăng quân giải phóng tiến vào Đà Nẵng ngày 29/3/1975. (Ảnh: TTXVN)
Sáng 29/3/1975, khoảng 9 giờ, ông Đa được ông Trần Phú chở trên chiếc Honda Dame, len lỏi qua các ngõ nhỏ và vòng qua chùa Bà Quảng để tránh bãi mìn và lực lượng địch, rồi tiếp cận cổng Tòa Thị chính trên đường Bạch Đằng. Lúc này, mũi biệt động của Hoàng Xuân Mai vẫn chưa kịp tới.
Thám thính thấy bên trong im lặng bất thường, ông Đa quyết định tiến vào sân. Khung cảnh vắng lặng trái ngược với sự hỗn loạn ngoài đường, nơi lính ngụy đang tháo chạy. Cùng hai đồng đội, ông men theo tường, rà mìn dọc cầu thang nhưng vẫn không gặp trở ngại. Khi xuống phòng Thị trưởng ở tầng 2, ông thấy ấm trà còn nóng – dấu hiệu đối phương vừa bỏ chạy. Điện thoại bị cắt, ông không thể báo cáo ngay.
Khoảng 11 giờ, đội của Hoàng Xuân Mai hội quân tại Tòa Thị chính. Nhận lệnh của Chỉ huy trưởng Phạm Kiều Đa, lực lượng biệt động nhanh chóng khắc phục vật cản để lên nóc tòa nhà cắm cờ. Đúng 11 giờ 30 phút ngày 29/3/1975, lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam tung bay trên nóc Tòa Thị chính, đánh dấu thời khắc Đà Nẵng hoàn toàn được giải phóng.
Thời khắc chứng kiến lá cờ quân ta tung bay trên nóc Tòa Thị chính, biệt động Phạm Kiều Đa và các đồng đội đều tự hào và xúc động. “Một cảm xúc hạnh phúc vô cùng khó tả bởi trước giờ tôi chưa từng dám nghĩ mình được đánh vào Tòa Thị chính, và cũng không ngờ là chiếm giữ được cơ quan đầu não này mà không phải nổ một tiếng súng nào”, ông Đa bồi hồi nói.
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Kiều Đa - nguyên Quận đội phó quận Nhất, kiêm Chỉ huy trưởng Biệt động tự vệ cánh Đông Đà Nẵng trao đổi với phóng viên.
Kết hợp với các mũi tiến công của bộ đội chủ lực và phong trào nổi dậy của nhân dân ở các địa phương, quân ta nhanh chóng chiếm các mục tiêu trọng yếu. Đến 12 giờ trưa 29/3, ta làm chủ hầu hết thành phố và đến 15 giờ cùng ngày, toàn bộ căn cứ quân sự liên hợp Đà Nẵng và bán đảo Sơn Trà đều được giải phóng. Chỉ trong 32 giờ, chiến dịch Đà Nẵng đã hoàn tất thắng lợi.
Theo Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn, đây là thắng lợi mang ý nghĩa chiến lược lớn, đánh sập căn cứ quân sự lớn thứ hai của Mỹ - ngụy ở miền Nam, tạo thế chia cắt quan trọng và củng cố niềm tin tiến tới giải phóng Sài Gòn. Ông khẳng định: “Ta thắng một cách nguyên vẹn, không tổn thất lớn, và chính cái không tổn thất đó tạo nên ý chí, niềm tin thắng lợi và dồn lực lượng hướng về giải phóng Sài Gòn, thực hiện Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử”, Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn khẳng định.
