6. Đại tướng Hoàng Văn Thái – Chuẩn bị thế trận cho Hà Nội bước vào Toàn quốc kháng chiến

Cuối năm 1946, nguy cơ chiến tranh giữa Việt Nam và thực dân Pháp ngày càng hiện rõ. Tại Hà Nội, quân Pháp liên tiếp gây hấn, chiếm giữ một số vị trí và đưa ra những yêu sách đe dọa nghiêm trọng nền độc lập vừa giành được. Chính phủ vẫn cố gắng tìm giải pháp hòa bình, nhưng đồng thời phải chuẩn bị cho tình huống chiến đấu có thể nổ ra bất cứ lúc nào. Trên cương vị Tổng Tham mưu trưởng, Hoàng Văn Thái trực tiếp tham gia xây dựng kế hoạch bảo vệ Thủ đô.

Bài toán đặt ra vô cùng khó khăn. Quân Pháp có khoảng 6.500 binh sĩ chính quy tại Hà Nội, được trang bị pháo binh, xe tăng, xe thiết giáp và phương tiện liên lạc hiện đại. Lực lượng của ta gồm Vệ quốc đoàn, công an xung phong, tự vệ thành và nhân dân, nhưng vũ khí thiếu và không đồng đều. Nếu tổ chức một trận quyết chiến theo cách thông thường, lực lượng cách mạng có nguy cơ bị tổn thất nặng ngay trong những ngày đầu.

Sau hơn một tháng chuẩn bị và nhiều lần trao đổi, ngày 13 tháng 12 năm 1946, Tổng Chỉ huy Võ Nguyên Giáp thông qua kế hoạch tác chiến của Mặt trận Hà Nội. Hoàng Văn Thái cùng Khu trưởng Khu 11 Vương Thừa Vũ khẩn trương triển khai kế hoạch. Tư tưởng chủ đạo là sử dụng lực lượng nhỏ, triệt để tận dụng địa hình đô thị, dựa vào những ngôi nhà kiên cố, xây dựng chướng ngại vật và tổ chức nhiều trận đánh nhỏ để gây khó khăn, tiêu hao và kéo dài thời gian.

Hoàng Văn Thái vận dụng kinh nghiệm từ việc chỉ đạo chiến đấu chống quân Pháp gây hấn tại Hải Phòng. Ông đặc biệt chú ý xây dựng thế trận liên hoàn, chia thành phố thành các khu vực chiến đấu nhưng vẫn bảo đảm khả năng phối hợp. Lực lượng trong nội thành có nhiệm vụ bám đánh và giữ chân địch; các đơn vị bên ngoài tạo sức ép, ngăn đối phương mở rộng kiểm soát. Chính cách bố trí ấy về sau được phát triển thành thế trận “trong đánh, ngoài vây”.

Tối 19 tháng 12 năm 1946, khi mệnh lệnh Toàn quốc kháng chiến được phát ra, quân và dân Hà Nội đồng loạt nổ súng. Nhiệm vụ ban đầu là giữ chân đối phương khoảng hai tuần để Trung ương, Chính phủ và các cơ quan rút lên căn cứ an toàn. Nhưng nhờ thế trận được chuẩn bị và tinh thần chiến đấu của quân dân Thủ đô, cuộc chiến kéo dài suốt 60 ngày đêm.

Kết quả ấy cho thấy giá trị của công tác tham mưu. Hoàng Văn Thái không trực tiếp chỉ huy từng tổ chiến đấu trong phố, nhưng kế hoạch do cơ quan tham mưu cùng Bộ Chỉ huy Mặt trận xây dựng đã xác định đúng mục tiêu chiến lược: không giữ thành phố bằng mọi giá, mà phải tiêu hao, kéo dài thời gian và bảo toàn lực lượng cho kháng chiến lâu dài. Hà Nội tạm thời rơi vào tay đối phương, nhưng ý đồ đánh nhanh, kết thúc chiến tranh của quân Pháp đã thất bại ngay từ bước đầu.