6. Thượng tướng Hoàng Minh Thảo – Nhận trọng trách tại chiến trường Liên khu 4

Năm 1949, Đại tá Hoàng Minh Thảo được điều vào giữ chức Tư lệnh Liên khu 4, thay Thiếu tướng Nguyễn Sơn nhận nhiệm vụ khác. Khi ấy, ông mới 28 tuổi nhưng đã có kinh nghiệm chỉ huy Chiến khu 3, tổ chức chiến tranh du kích tại vùng đồng bằng và duyên hải Bắc Bộ. Dù vậy, Liên khu 4 vẫn là một thử thách hoàn toàn mới.

Địa bàn Liên khu 4 trải dài từ Thanh Hóa vào đến khu vực Bình–Trị–Thiên, có núi cao, đồng bằng hẹp, bờ biển dài và nhiều tuyến giao thông quan trọng. Phía bắc là vùng tự do tương đối rộng, trong khi phía nam có nhiều khu vực bị quân Pháp kiểm soát hoặc thường xuyên càn quét. Các lực lượng của ta vừa phải bảo vệ hậu phương, vừa chi viện cho những chiến trường xa hơn.

Người tiền nhiệm Nguyễn Sơn là một vị tướng có cá tính mạnh, giàu kinh nghiệm và để lại dấu ấn sâu sắc. Việc được giao thay một người chỉ huy như vậy cho thấy lãnh đạo cấp trên đặt niềm tin lớn vào Hoàng Minh Thảo. Tuy nhiên, ông không tìm cách phủ nhận cách làm của người đi trước. Ông dành thời gian tìm hiểu tình hình, gặp gỡ cán bộ và xem xét thực trạng từng địa bàn.

Hoàng Minh Thảo nhận thấy sức mạnh của Liên khu 4 không chỉ nằm ở lực lượng bộ đội tập trung. Đây còn là vùng có phong trào cách mạng sâu rộng, nhân dân giàu truyền thống yêu nước và khả năng huy động hậu cần lớn. Muốn phát huy những lợi thế ấy, bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích phải phối hợp trong một thế trận thống nhất.

Tại những khu vực địch kiểm soát mạnh, lực lượng vũ trang cần bám dân, xây dựng cơ sở và tổ chức những trận đánh vừa sức. Không thể chỉ chạy theo mục tiêu tiêu diệt nhiều địch mà bỏ qua yêu cầu giữ đất, giữ người và bảo vệ phong trào. Ngược lại, ở vùng tự do, các đơn vị phải tranh thủ huấn luyện, củng cố tổ chức và chuẩn bị trở thành lực lượng cơ động.

Ông đặc biệt quan tâm đến công tác cán bộ. Quân đội đang phát triển nhanh nhưng đội ngũ chỉ huy chưa đồng đều. Có người trưởng thành từ du kích, có người từng phục vụ trong quân đội cũ và cũng có những thanh niên vừa nhập ngũ. Muốn đơn vị hoạt động thống nhất, cán bộ cần được bồi dưỡng cả quân sự, chính trị và phương pháp tổ chức.

Liên khu 4 cũng có vị trí quan trọng đối với chiến trường Lào. Những tuyến đường vượt Trường Sơn tạo điều kiện để lực lượng Việt Nam phối hợp với cách mạng nước bạn. Kinh nghiệm hoạt động vùng biên giới trước đây giúp Hoàng Minh Thảo hiểu rằng nhiệm vụ quốc tế phải được tiến hành trên cơ sở tôn trọng nhân dân, phong tục và quyền làm chủ của lực lượng Lào.

Trên cương vị Tư lệnh, ông tiếp tục phát triển cách nhìn về chiến tranh nhân dân. Một đơn vị chủ lực không thể hoạt động tách biệt khỏi địa phương. Khi bộ đội tiến công, dân quân du kích có thể đánh giao thông, phá tề và buộc địch phân tán. Khi chủ lực chuyển sang khu vực khác, lực lượng địa phương phải đủ sức giữ phong trào.

Thời gian Hoàng Minh Thảo làm Tư lệnh Liên khu 4 không kéo dài, nhưng có ý nghĩa lớn đối với sự trưởng thành của ông. Từ địa bàn đồng bằng Chiến khu 3, ông được tiếp xúc với một chiến trường rộng hơn, kết hợp rừng núi, đồng bằng, ven biển và hoạt động quốc tế.

Đầu năm 1950, quân đội ta bước vào quá trình xây dựng những đại đoàn chủ lực cơ động. Hoàng Minh Thảo được lựa chọn làm người chỉ huy một trong những đại đoàn đầu tiên. Những kinh nghiệm tại Liên khu 4, từ tổ chức lực lượng đến phối hợp giữa chủ lực với địa phương, trở thành hành trang trực tiếp cho nhiệm vụ mới.

Việc kế nhiệm tướng Nguyễn Sơn khi tuổi đời còn rất trẻ không chỉ là một dấu mốc về chức vụ. Nó cho thấy Hoàng Minh Thảo đã được nhìn nhận như một cán bộ có khả năng làm chủ chiến trường, biết tôn trọng thực tế và xây dựng sức mạnh từ sự phối hợp của nhiều lực lượng.