60 NGÀY ĐÊM HÀ NỘI – MỆNH LỆNH “GIỜ CHIẾN ĐẤU ĐÃ ĐẾN”

Cuối năm 1946, nền độc lập vừa giành được của Việt Nam đứng trước một thử thách sinh tử. Sau Cách mạng Tháng Tám, chính quyền cách mạng còn non trẻ phải đối diện với nhiều lực lượng và nguy cơ, trong khi thực dân Pháp từng bước mở rộng hoạt động quân sự. Những nỗ lực giữ gìn hòa bình không thể ngăn được nguy cơ chiến tranh lan rộng. Trong bối cảnh ấy, Hà Nội trở thành một trong những địa bàn quyết định của những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến.

Ngày 18 tháng 12 năm 1946, Thường vụ Trung ương Đảng quyết định phát động kháng chiến toàn quốc. Một nhiệm vụ quan trọng được đặt ra là phải truyền lệnh bí mật, chính xác để các đơn vị trên cả nước nổ súng đúng thời gian. Sáng 19 tháng 12, các mệnh lệnh được chuyển đi. Chiều cùng ngày, Võ Nguyên Giáp, trên cương vị Bộ trưởng Bộ Quốc phòng - Tổng Chỉ huy, ra lệnh cho bộ đội chủ lực và các lực lượng vũ trang: “Giờ chiến đấu đã đến”.

20 giờ 3 phút ngày 19 tháng 12 năm 1946, quân và dân Hà Nội nổ súng. Từ thời khắc ấy, Thủ đô bước vào cuộc chiến đấu kéo dài 60 ngày đêm. Đây không chỉ là cuộc chiến của riêng bộ đội. Lực lượng vũ trang, công an, tự vệ và nhân dân cùng tham gia. Những con phố, ngôi nhà, góc chợ, trường học và công sở trở thành những địa điểm chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Tinh thần “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trở thành biểu tượng của quân và dân Hà Nội trong những ngày ấy.

Đối với Võ Nguyên Giáp, đây là một thử thách đặc biệt. Quân đội cách mạng còn rất non trẻ, trong khi quân Pháp có ưu thế về trang bị và phương tiện chiến tranh. Vì vậy, mục tiêu của cuộc chiến đấu ở Hà Nội không phải là giành một chiến thắng quân sự quyết định trong vài ngày. Một trong những nhiệm vụ quan trọng là phải làm cho đối phương không thể nhanh chóng thực hiện kế hoạch đánh úp các cơ quan đầu não của chính quyền cách mạng. Quân và dân Hà Nội phải chiến đấu để kéo dài thời gian, tạo điều kiện cho Trung ương Đảng, Chính phủ và nhân dân rút lên căn cứ địa, đồng thời giúp cả nước có thêm thời gian chuẩn bị kháng chiến lâu dài.

Chính ở đây có thể thấy một nét quan trọng trong nghệ thuật chỉ đạo của Võ Nguyên Giáp: biết đặt một trận chiến trong tổng thể của cả cuộc chiến tranh. Nếu chỉ nhìn vào Hà Nội, việc rút khỏi thành phố có thể bị hiểu đơn giản là mất một địa bàn. Nhưng nếu nhìn trong toàn bộ thế trận, cuộc chiến đấu 60 ngày đêm đã đạt được mục tiêu chiến lược quan trọng: giam chân quân Pháp trong thành phố, làm chậm bước tiến của đối phương và tạo thời gian quý giá để lực lượng kháng chiến chuyển sang căn cứ địa.

Những người lính Hà Nội khi ấy phải chiến đấu trong điều kiện vô cùng khó khăn. Họ có vũ khí hạn chế, địa bàn chiến đấu phức tạp và phải đối mặt với một đối phương có ưu thế về phương tiện. Nhưng họ có sự ủng hộ của nhân dân. Nhân dân tham gia chuyển lương thực, cứu chữa thương binh, đưa tin, xây dựng công sự và hỗ trợ bộ đội. Cuộc chiến vì thế trở thành cuộc chiến của cả thành phố.

Sau 60 ngày đêm, lực lượng ta từng bước rút khỏi nội thành theo kế hoạch. Những đơn vị chủ lực và lực lượng vũ trang Hà Nội tiếp tục hoạt động ở các địa bàn khác. Quan trọng hơn, Trung ương Đảng và Chính phủ đã rút lên căn cứ địa an toàn, cuộc kháng chiến bước vào một giai đoạn mới. Những ngày chiến đấu ở Hà Nội đã góp phần làm thất bại ý đồ đánh nhanh, thắng nhanh của đối phương và tạo điều kiện để cả nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ.

Nhiều năm sau, khi nhìn lại những ngày tháng ấy, người ta có thể nhận ra rằng lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn. Có những cuộc chiến có ý nghĩa vì nó mua được thời gian. Hà Nội năm 1946 là một trường hợp như vậy. Những người lính quyết tử đã dùng chính tuổi trẻ của mình để đổi lấy thời gian cho đất nước chuẩn bị một cuộc kháng chiến lâu dài.

Và ở phía sau họ là một người chỉ huy hiểu rằng chiến tranh không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn cần sự tỉnh táo, biết hy sinh cái trước mắt vì mục tiêu lâu dài. Võ Nguyên Giáp trong những ngày Hà Nội khói lửa đã góp phần thể hiện phẩm chất ấy. “Giờ chiến đấu đã đến” không chỉ là một mệnh lệnh quân sự. Đó là tiếng gọi mở đầu cho một cuộc trường kỳ kháng chiến mà trong đó cả dân tộc phải đứng lên bảo vệ nền độc lập vừa giành được.