62. MẸ VNAH NGYỄN THỊ RÀNH
Mẹ Việt Nam Anh hùng – Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Rành, hay còn được người dân Củ Chi trìu mến gọi là “Má Tám Rành”, là một trong những biểu tượng bất khuất của người phụ nữ Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc. Cuộc đời mẹ, từ lúc tuổi thơ cơ cực cho đến khi trở thành người mẹ của tám liệt sĩ và hai cháu liệt sĩ, là câu chuyện thiêng liêng về lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và đức hi sinh vô bờ bến.
Mẹ Rành sinh năm 1900 tại ấp Trại Đèn, xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi – vùng đất sau này được cả nước biết đến như “Đất thép thành đồng”. Thuở nhỏ, mẹ đã sớm chịu nhiều thiệt thòi khi cha mẹ qua đời, cuộc sống cơ cực khiến mẹ phải tự mình bươn chải từ rất sớm. Nhưng chính hoàn cảnh khắc nghiệt ấy đã hun đúc ở mẹ ý chí mạnh mẽ, nghị lực bền bỉ và tấm lòng thương người sâu sắc. Khi trưởng thành, mẹ tham gia các phong trào yêu nước, rồi trở thành nữ du kích kiên trung của xã Phước Hiệp.
Trong kháng chiến chống Mỹ, xã Phước Hiệp là điểm nóng của bom đạn, là nơi quân dân Củ Chi đào địa đạo, kiên trì bám trụ chiến đấu. Mẹ Rành không chỉ đóng góp bằng sức mình mà còn bằng cả sự quyết tâm không lay chuyển. Khi giặc cưỡng ép người dân vào ấp chiến lược, mẹ kiên quyết từ chối. Mẹ nói: “Ở đây còn giặc thì còn tôi. Một tấc đất cũng không rời.” Chính tinh thần ấy đã trở thành điểm tựa cho cán bộ, du kích và nhân dân trong vùng.
Mẹ đảm nhiệm vai trò hội trưởng Hội Mẹ chiến sĩ và chính trị viên xã đội Phước Hiệp. Giữa bom đạn và cái chết rình rập từng ngày, mẹ vẫn bám đất, bám dân, vừa chỉ đạo hoạt động kháng chiến, vừa âm thầm nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, tải đạn, tải thương. Nhiều du kích kể lại rằng mẹ Rành là “hậu phương nhỏ giữa chiến trường lớn”, là chỗ dựa tinh thần cho biết bao chiến sĩ trẻ đang tuổi mười tám đôi mươi.
Nhưng mất mát lớn nhất của cuộc đời mẹ chính là những người con. Tám người con trai của mẹ, cùng hai cháu ruột, lần lượt hi sinh trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Mỗi lần nhận tin dữ, mẹ chỉ lặng đi một chút rồi lại tiếp tục công việc, tiếp tục đứng trong đội ngũ của xã, như thể nỗi đau đã được mẹ gom lại để hóa thành sức mạnh. Người dân Củ Chi gọi mẹ là “người phụ nữ thép”, không phải vì mẹ không biết đau, mà vì mẹ đã vượt lên trên nỗi đau để dành trọn phần còn lại của đời mình cho đất nước.
Những cống hiến phi thường của mẹ được Nhà nước ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân năm 1978. Sau khi mẹ qua đời năm 1979, đến năm 1994, mẹ được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng – danh hiệu dành cho những người mẹ đã hiến dâng cho Tổ quốc những gì thiêng liêng nhất.
Ngày nay, tên của mẹ được đặt cho một tuyến đường dài hơn 22 km ở huyện Củ Chi – đường Nguyễn Thị Rành – như một biểu tượng nhắc nhớ thế hệ trẻ về truyền thống kiên cường của vùng đất này. Tại ấp Trại Đèn, Nhà tưởng niệm Mẹ Nguyễn Thị Rành được xây dựng trang trọng, là nơi người dân và học sinh đến dâng hương, ôn lại truyền thống, học về lòng biết ơn và ý chí bất khuất. Hình tượng mẹ cũng xuất hiện trong bảo tàng, trong các chương trình nghệ thuật, và trong ký ức của người dân địa phương như một huyền thoại sống của thời chiến.
Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Rành là minh chứng rõ ràng nhất cho sức mạnh của người phụ nữ Việt Nam: âm thầm, bền bỉ nhưng vô cùng mãnh liệt. Mẹ là hiện thân của tình mẫu tử thiêng liêng gắn liền với lòng yêu nước. Mẹ mất đi những người con thân yêu nhất, nhưng mẹ đã sinh ra một thế hệ tinh thần mới – thế hệ biết đứng thẳng, biết kiên cường, biết yêu đất nước bằng cả trái tim.
Nhắc đến mẹ là nhắc đến sự hi sinh không cân đo đong đếm được. Và mỗi lần đứng trước Nhà tưởng niệm của mẹ, người ta đều thấy như được nhắc nhở rằng: hòa bình hôm nay phải đổi bằng máu và nước mắt của biết bao bà mẹ Việt Nam. Giữa nhịp sống hiện đại, câu chuyện về mẹ Nguyễn Thị Rành vẫn luôn tỏa sáng, trở thành nguồn cảm hứng cho các thế hệ tiếp bước truyền thống yêu nước và gìn giữ bản sắc dân tộc.
