68 (1)
hiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, mảnh đất bốt Phùng loang lổ vết đạn năm xưa nay đã thay da đổi thịt, nhưng khi chạm vào ánh mắt rưng rưng của người con gái út mẹ Thìn, tôi chợt nhận ra có những nỗi đau chưa từng ngủ yên.
Từ cuốn băng ghi âm cuộc phỏng vấn, những ký ức chắp vá của bà Nguyễn Thị Phúc (sinh năm 1943) - người con gái út của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thìn (1904-1988) đã giúp tôi dựng lại chân dung trọn vẹn về một tượng đài lặng lẽ - người mẹ vĩ đại đã vắt kiệt những giọt nước mắt cuối cùng cho nền độc lập.Tấm bia đá giấu vộiGiữa nhịp sống hối hả của phố thị, trong căn nhà nhỏ tại phố Đội Cấn, có một miền ký ức về làng Hạnh Đàn, xã Tân Lập, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Đông (nay là xã Ô Diên, TP Hà Nội) vẫn luôn được gìn giữ vẹn nguyên qua lời kể của bà Nguyễn Thị Phúc - người con gái út của mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thìn.Tôi ngồi trò chuyện với bà Phúc trong buổi chiều tĩnh lặng. Giọng nói bà nghẹn ngào đưa tôi về những năm tháng đầy biến động của gia đình. Trong trí nhớ non nớt của cô bé 8 tuổi ngày ấy, mẹ Thìn là người phụ nữ tần tảo, tất bật bên khung cửi dệt vải và những sào ruộng, gồng gánh nuôi 4 người con khôn lớn.
Tấm bằng Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thìn, cùng Bằng Tổ quốc ghi công hai liệt sĩ Nguyễn Đạt Lư và Nguyễn Đạt Linh được treo trang trọng.Năm 1949, giông bão ập xuống nếp nhà bình yên ấy. Người con cả Nguyễn Đạt Lư (1926-1949), khi ấy mới 23 tuổi, một thanh niên trí thức thạo tiếng Pháp, làm vỏ bọc thợ gò thiếc ở phố Hàng Mắm để hoạt động cách mạng ngầm, bị địch bắt. Tại bốt Phùng hay còn gọi là cái đồn Tây, giữa những trận đòn roi thừa sống thiếu chết, ông Lư chỉ để lại lời dặn dò đồng đội: “Thôi các anh các chị ơi, giữ vững bản lĩnh nhé!” rồi anh dũng hy sinh.Bà Phúc kể lại cho tôi nghe khoảnh khắc mẹ Thìn nhận giấy báo tử. Không có những tiếng gào thét, nỗi đau của người mẹ mất con lặn sâu vào đáy mắt. Mẹ cùng người bác ruột đi thuê thợ khắc một tấm bia đá nhỏ, rồi giữa vòng vây kẻ thù, lên tận bốt Phùng để đánh dấu nấm mồ đất vùi xác con.
Bà Nguyễn Thị Phúc cùng hai người con dâu.Mẹ làm thế với một niềm tin xót xa và khắc khoải: Ngày hòa bình, mẹ sẽ lên tận nơi bốc cốt con về. Thế nhưng, thời gian và đạn bom đã san phẳng bốt Phùng thành những bờ vùng bờ thửa, nấm mồ mang theo tấm bia đá chứa đựng vạn niềm thương của mẹ cũng bặt tăm. Nỗi day dứt vì để khúc ruột của mình nằm bơ vơ dưới lớp đất lạnh lẽo cứ bám riết lấy mẹ Thìn suốt phần đời còn lại. Mẹ đâu biết rằng, phải đến 63 năm sau (năm 2012), hài cốt của ông Lư mới được con cháu tìm thấy dưới một vườn chuối để đưa về nghĩa trang quê nhà.
Tấm bằng Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thìn, cùng Bằng Tổ quốc ghi công hai liệt sĩ Nguyễn Đạt Lư và Nguyễn Đạt Linh được treo trang trọng.Năm 1949, giông bão ập xuống nếp nhà bình yên ấy. Người con cả Nguyễn Đạt Lư (1926-1949), khi ấy mới 23 tuổi, một thanh niên trí thức thạo tiếng Pháp, làm vỏ bọc thợ gò thiếc ở phố Hàng Mắm để hoạt động cách mạng ngầm, bị địch bắt. Tại bốt Phùng hay còn gọi là cái đồn Tây, giữa những trận đòn roi thừa sống thiếu chết, ông Lư chỉ để lại lời dặn dò đồng đội: “Thôi các anh các chị ơi, giữ vững bản lĩnh nhé!” rồi anh dũng hy sinh.Bà Phúc kể lại cho tôi nghe khoảnh khắc mẹ Thìn nhận giấy báo tử. Không có những tiếng gào thét, nỗi đau của người mẹ mất con lặn sâu vào đáy mắt. Mẹ cùng người bác ruột đi thuê thợ khắc một tấm bia đá nhỏ, rồi giữa vòng vây kẻ thù, lên tận bốt Phùng để đánh dấu nấm mồ đất vùi xác con.Bà Nguyễn Thị Phúc cùng hai người con dâu.Mẹ làm thế với một niềm tin xót xa và khắc khoải: Ngày hòa bình, mẹ sẽ lên tận nơi bốc cốt con về. Thế nhưng, thời gian và đạn bom đã san phẳng bốt Phùng thành những bờ vùng bờ thửa, nấm mồ mang theo tấm bia đá chứa đựng vạn niềm thương của mẹ cũng bặt tăm. Nỗi day dứt vì để khúc ruột của mình nằm bơ vơ dưới lớp đất lạnh lẽo cứ bám riết lấy mẹ Thìn suốt phần đời còn lại. Mẹ đâu biết rằng, phải đến 63 năm sau (năm 2012), hài cốt của ông Lư mới được con cháu tìm thấy dưới một vườn chuối để đưa về nghĩa trang quê nhà.
