7 phút không chiến trên bầu trời Thủ đô

Phan Điệt sinh năm 1943 ở làng Cự, bên bờ sông Lam, thuộc xã Hưng Lợi, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An. Là người có sức khỏe, thông minh, tháng 7-1961, anh nhập ngũ, rồi được tuyển chọn là một trong số những phi công sang Trung Quốc đào tạo lái máy bay chiến đấu. Sau khi hoàn thành khóa học, anh về nhận nhiệm vụ tại Trung đoàn Không quân 910. Sau đó, anh là phi công tiêm kích MiG-17 thuộc Trung đoàn 923, Sư đoàn 371, Quân chủng Phòng không-Không quân.

Anh kể về trận đánh diễn ra chiều 19-5-1967: “Hôm ấy, không quân Mỹ đánh vào Hà Nội với quy mô lớn. Vào lúc 16 giờ 24 phút, Sở chỉ huy lệnh cho biên đội: Trần Minh Phương, Nguyễn Văn Thọ, Dương Trung Tân và Nguyễn Văn Phi cất cánh từ sân bay Gia Lâm lên tham chiến. 2 phút sau, Biên đội 2 gồm Phan Thanh Tài và tôi (Phan Điệt) cũng được lệnh xuất kích. Cả hai tốp MiG-17 của ta bay ở tà thấp, vòng xuống Văn Điển lấy độ cao, giữ nguyên tốc độ rồi bay về phía Thanh Oai, Quốc Oai, Hà Tây (nay là Hà Nội) với góc tiếp cận mục tiêu 120 độ. Biên đội đi trước của anh Trần Minh Phương phát hiện mục tiêu là các máy bay F4, F8 và A4 của địch. Cả hai tốp MiG-17 của ta được lệnh bỏ thùng dầu phụ để không chiến. Cuộc đọ sức giữa 6 chiếc MiG-17 với các máy bay tiêm kích hiện đại, tốc độ cao của Mỹ diễn ra ác liệt trên bầu trời Hà Nội trong vòng 7 phút. Tôi và Phan Thanh Tài có nhiệm vụ khống chế các máy bay của địch đang tìm mục tiêu Nhà máy điện Yên Phụ để ném bom. Phát hiện mục tiêu, chúng tôi lập tức tiếp cận, phóng đạn, mỗi người bắn rơi một máy bay F4B. Sau đó, những máy bay Mỹ còn lại xúm vào vây quanh hai chiếc MiG-17 của tôi và Tài, liên tục phóng tên lửa. Hai chúng tôi cơ động tránh được nhiều tên lửa của đối phương, song cả hai máy bay đều bị trúng đạn. Đồng chí Tài hy sinh. Còn tôi do nhảy dù ở độ cao quá thấp, khi tiếp đất va chạm mạnh nên bị thương nặng”.

Phan Điệt kể lại trong tiếc nuối: “Tuy tôi và đồng đội lập được chiến công, song trong trận đánh đó, 3 đồng đội của tôi đã hy sinh. Bản thân tôi bị thương nặng, được đưa vào Viện Quân y 108 (nay là Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) điều trị. Mặc dù đã được các y, bác sĩ tận tình cứu chữa nhưng hai chân tôi về sau bị liệt hoàn toàn, không thể lái máy bay chiến đấu nữa”. Sau một thời gian điều trị và an dưỡng, phi công Phan Điệt được đưa về Trại Thương binh 4 (nay là Trung tâm Điều dưỡng thương binh Nghệ An) chăm sóc. Anh xây dựng gia đình với chị Bùi Thị Cảnh, sinh năm 1951, quê ở xã Thanh Lĩnh (Thanh Chương, Nghệ An). Chị Cảnh là người hiền lành, đảm đang, tận tụy với chồng con.

Những năm 80-90 của thế kỷ trước, điều kiện gia đình khó khăn, vốn là người rất giỏi về kỹ thuật, anh đã tự cải tiến một chiếc xe máy cũ thành chiếc xe máy ba bánh kiêm xe lăn để đi lại, bươn chải nuôi 3 con ăn học. Đền đáp công ơn của cha mẹ, cả 3 người con của anh chị đều học hành chăm chỉ. Hai cô con gái đều là giáo viên, người con trai là kỹ sư thủy lợi công tác trong ngành nông nghiệp.

Những năm gần đây, vợ anh bị đột quỵ phải nằm một chỗ. Hoàn cảnh gia đình anh đã khó khăn lại càng thêm khó khăn. Hằng ngày, anh dành thời gian chăm sóc vợ, nấu từng bát canh, bón từng thìa cháo cho chị. Bản thân anh đau yếu, những khi trái gió trở trời, vết thương tái phát khiến toàn thân nhức nhối, nhưng anh không một chút kêu ca mà luôn vui vẻ, yêu đời. Ngoài ra, anh còn chăn nuôi thêm gà, trồng rau để cải thiện đời sống. Dẫu còn khó khăn nhưng gia đình anh là một gia đình mẫu mực, thuận hòa, đoàn kết, luôn sẻ chia với bà con khối phố, được bạn bè, đồng đội khâm phục, quý mến.

XUÂN BÁCH