80 mùa xuân ghi nhớ người thiếu niên anh dũng Kim Đồng

Ngày 15/5/1941, gần hang Cốc Bó, xuôi dòng suối Lênin, dưới chân núi Thoong Mạ (thôn Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng), 5 thiếu niên gồm Nông Văn Dền (bí danh Kim Đồng), Nông Văn Thàn (Cao Sơn), Lý Văn Tịnh (Thanh Minh), Lý Thị Nì (Thủy Tiên) và Lý Thị Xậu (Thanh Thủy) được anh Đức Thanh và các anh cán bộ cách mạng giác ngộ, thử thách, tập hợp để lập thành Đội Nhi đồng cứu quốc theo quyết định của Đảng.

Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng cứu quốc

Nông Văn Dền được bầu làm Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng cứu quốc (tiền thân của Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh), tham gia đánh đuổi quân giặc xâm lăng, giành độc lập cho nước nhà với nhiều nhiệm vụ như tổ chức giao thông liên lạc, đưa đón, bảo vệ cán bộ, canh gác các cuộc họp của Đảng...

Từ sau tháng 5/1941, các Đội Nhi đồng cứu quốc được thành lập ở nhiều địa phương, góp sức tham gia cách mạng. Nhiều Đội đã giành chiến công xuất sắc, làm sáng ngời trang sử vàng của thiếu nhi Việt Nam, làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Tháng 8/1942, Kim Đồng vinh dự được gặp Bác Hồ tại hang Nộc Én sau làng Nà Mạ. Bác khen ngợi đội trưởng Kim Đồng mưu trí, nhanh nhẹn, dũng cảm và khuyên Anh cùng đội viên tích cực bảo vệ cách mạng, vừa hoạt động vừa học văn hóa, chính trị để sau này khi nước nhà giành độc lập, tiếp tục góp phần xây dựng Tổ quốc.5 giờ sáng ngày 15/2/1943, sau khi làm nhiệm vụ dẫn cán bộ vào căn cứ, trên đường về nhà, Kim Đồng phát hiện một toán địch phục kích. Kim Đồng cử Cao Sơn chạy về báo cho các đồng chí cán bộ, còn mình nhanh trí đánh lạc hướng địch. Trúng kế của Kim Đồng, địch nổ súng bắn theo. Anh trúng đạn và anh dũng hy sinh, còn các cán bộ cách mạng được bảo vệ an toàn. Khi đó, Kim Đồng vừa tròn 14 tuổi.

Năm 1997, Anh được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang. Khu di tích lịch sử Kim Đồng được xây dựng ngay trên quê hương Anh tại làng Nà Mạ, xã Trường Hà (huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng), gồm mộ, tượng đài của Anh.

Bức tượng tạc Anh trong bộ quần áo Nùng, tay nâng cao con chim bồ câu đưa thư. Trước tượng đài có 14 bậc đá và 14 cây lát vươn cao, tượng trưng 14 tuổi xuân của Anh. Nơi đây còn có 1 khoảng sân rộng, để hằng năm, thiếu niên và nhi đồng địa phương cũng như cả nước tụ hội, tổ chức kết nạp đội viên mới, cắm trại, vui chơi, dâng hương tưởng nhớ người Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng cứu quốc.