80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên: Từ lá phiếu lịch sử đến nền tảng dân chủ Việt Nam hiện đại

Toàn cảnh Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa diễn ra sau ngày Tổng tuyển cử đầu tiên 06/01/1946 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Ảnh: Tư liệu Còn theo GS.TS Phạm Hồng Tung, thành tựu lớn nhất và có ảnh hưởng lâu dài nhất của Quốc hội khóa I là việc soạn thảo và thông qua Hiến pháp năm 1946. Đây không chỉ là bản Hiến pháp đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, mà còn là bản hiến pháp đầu tiên ở châu Á được xây dựng và thông qua theo nguyên tắc dân chủ – pháp quyền. Hiến pháp 1946 đã xác lập rõ ràng các quyền tự do, dân chủ cơ bản của công dân, khẳng định bản chất “của dân, do dân, vì dân” của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ nền tảng ấy, nhà nước pháp quyền Việt Nam từng bước được xây dựng và hoàn thiện qua các giai đoạn lịch sử. Theo TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, một chính quyền cách mạng chỉ thực sự hợp pháp khi được Nhân dân trao quyền. Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 đã mang lại tính chính danh và sức mạnh đoàn kết để dân tộc Việt Nam chuẩn bị đối mặt với những thử thách khốc liệt sau đó. Hiến pháp năm 1946 của nước ta chỉ có 70 điều ngắn gọn, nhưng hàm súc, chứa đựng tư tưởng lập hiến rất tiến bộ trên các phương diện. Nguồn: Trung tâm lưu trữ Quốc gia. Giá trị còn nguyên sau 80 năm Trước ngày Tổng tuyển cử, trên báo Cứu Quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu với những lời lẽ giản dị mà sâu sắc: “Ngày mai là một ngày đầu tiên trong lịch sử Việt Nam mà nhân dân ta bắt đầu hưởng dụng quyền dân chủ của mình…”. Người nhấn mạnh: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức, để gánh vác công việc nước nhà”. Không chỉ nói với cử tri, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đặt ra yêu cầu rất cao đối với những người được bầu vào Quốc hội. Theo đó: ““Những người trúng cử, sẽ phải ra sức giữ vững nền độc lập của Tổ quốc, ra sức mưu sự hạnh phúc cho đồng bào. Phải luôn luôn nhớ và thực hành câu: Vì lợi nước, quên lợi nhà, vì lợi chung, quên lợi riêng. Phải làm cho xứng đáng với đồng bào, cho xứng đáng với Tổ quốc”. Những lời căn dặn ấy đã trở thành chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm chính trị cho các thế hệ đại biểu Quốc hội suốt 80 năm qua. Tám thập kỷ đã trôi qua, nhưng tinh thần của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn còn nguyên giá trị thời đại. Tám thập kỷ đã trôi qua, nhưng tinh thần của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên vẫn còn nguyên giá trị thời đại. Kế thừa truyền thống ấy, Quốc hội Việt Nam ngày nay không ngừng đổi mới tổ chức và hoạt động, nâng cao chất lượng lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Mọi quyết sách tại nghị trường đều hướng tới mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. PGS.TS Trần Viết Lưu, nguyên Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, Ban Tuyên giáo Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) cho rằng, kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI dự kiến diễn ra vào tháng 3/2026 sẽ là sự tiếp nối tinh thần lịch sử ấy, gắn với thành công của Đại hội XIV của Đảng – đại hội mở đầu cho kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Thành công của cuộc bầu cử sắp tới được đặt trên nền tảng vững chắc của 80 năm dân chủ, của 15 khóa Quốc hội và 13 kỳ Đại hội Đảng. Từ lá phiếu đầu tiên năm 1946 đến những lá phiếu hôm nay, niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ không ngừng được bồi đắp. Đó chính là sức mạnh nội sinh to lớn, là nền tảng để Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên hòa bình, hội nhập và thịnh vượng, vững vàng tiến tới tương lai