80 năm Quốc hội qua câu chuyện về những con người

Trong quá trình nghiên cứu lịch sử Quốc hội, nhóm tác giả đặc biệt ấn tượng với gia đình Niê Kđăm - một gia đình có ba thế hệ, bốn đại biểu Quốc hội, trải dài từ Quốc hội khóa I đến khóa XV hiện nay, gắn với suốt 51 năm liên tục làm đại biểu Quốc hội của bác sĩ Y Ngông Niê Kđăm. Đây là một trường hợp độc nhất vô nhị trong lịch sử Quốc hội Việt Nam.

Từ câu chuyện ấy, nhóm tác giả hình thành ý tưởng xuyên suốt: Quốc hội là dòng chảy của niềm tin và trách nhiệm, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, như một mạch nguồn không bao giờ đứt đoạn, bắt đầu từ đại ngàn Tây Nguyên và hòa vào dòng chảy chung của dân tộc Việt Nam.

Để làm bật lên chủ đề tác phẩm, nhà báo Nguyễn Quốc Bảo cho biết, nhóm lựa chọn kết cấu “dòng chảy thế hệ”, lấy gia đình Niê Kđăm làm trục trung tâm, từ đó mở rộng ra bức tranh lớn của Quốc hội Việt Nam qua từng giai đoạn lịch sử.

Thế hệ thứ nhất - Y Ngông Niê Kđăm, đại biểu Quốc hội Khóa I, người con ưu tú của đồng bào Êđê, biểu tượng cho chính sách đại đoàn kết dân tộc ngay từ những ngày đầu lập quốc. Câu chuyện của ông gắn với cuộc Tổng tuyển cử năm 1946, kháng chiến chống Pháp, xây dựng chính quyền, chính sách dân tộc, giáo dục và y tế.

Thế hệ thứ hai - Y Ly Niê Kđăm, đại biểu Quốc hội Khóa XI, tiếp nối tâm nguyện của cha trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, hội nhập, với trọng tâm là chính sách dân tộc, giáo dục và phát triển bền vững Tây Nguyên.

Thế hệ thứ ba - Y Thanh Hà Niê Kđăm và Phúc Bình Niê Kđăm, đại biểu Quốc hội Khóa XV, đại diện cho khát vọng của thời đại mới, mang theo di sản gia đình, đồng thời đối diện với những yêu cầu mới của phát triển, hội nhập và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Các câu chuyện được kết nối bằng thủ pháp điện ảnh match-cut, đối sánh hình ảnh buôn làng - nghị trường, tiếng chiêng Tây Nguyên - Quốc kỳ Ba Đình, để làm nổi bật thông điệp: “Quốc hội Việt Nam là nơi hội tụ tiếng nói của mọi vùng miền, mọi dân tộc, mọi thế hệ.”

Gìn giữ và lan tỏa những “mạch nguồn”

“80 năm - Mạch nguồn chảy mãi” không chỉ tái hiện lịch sử bằng hình ảnh và tư liệu, mà còn khơi gợi cảm xúc, khẳng định giá trị nhân văn, trách nhiệm và sự hy sinh của những đại biểu Quốc hội qua nhiều thế hệ.

Nhóm tác giả cho biết, điều tâm đắc nhất khi thực hiện tác phẩm chính là giá trị nhân văn ẩn sau những trang lịch sử tưởng chừng khô khan. Quá trình tìm lại tư liệu, đọc hồi ký của ông Y Ngông Niê Kđăm, tiếp xúc với các nhà sử học, các nguyên lãnh đạo Quốc hội và đặc biệt là gặp gỡ các thế hệ trong gia đình Niê Kđăm, đã giúp ê-kíp cảm nhận rõ hơn rằng: “Làm đại biểu Quốc hội không chỉ là vinh dự, mà là cống hiến, sự hy sinh thầm lặng”.

Có những chi tiết khiến những người làm phim xúc động, như việc ông Y Ngông Niê Kđăm 30 năm xa quê, không kịp nhìn mặt mẹ lần cuối; khoảnh khắc thế hệ cháu đứng trước những kỷ vật của người ông… Những trải nghiệm đó khiến tác phẩm không chỉ là một phim tài liệu lịch sử, mà trở thành một câu chuyện về ký ức, trách nhiệm và sự tiếp nối…