80 NĂM - VANG MÃI CHIẾN CÔNG TRẬN LÊ BÌNH (1945-2026)

Anh hùng Lê Bình và đội cảm tử lừng lẫy đất Tây Đô

Đại tướng Mai Chí Thọ - nguyên ủy viên Bộ chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an - trong cuốn Những mẩu chuyện đời tôi, kể: “cuối năm 1945, tôi vào ngành Công an như một cô gái bị ép duyên...Bước chân vào nghề có phần miễn cưỡng như vậy thì một sự kiện chấn động đã làm đảo lộn những suy nghĩ và tình cảm của tôi. Đó là trận tấn công vô cùng anh dũng đánh vào Bộ chỉ huy quân Pháp tại quận Cái Răng của anh Lê Bình – Giám đốc Quốc gia tự vệ cuộc cùng một số chiến sĩ trong ngành. Tuy không tham gia trận đánh lịch sử này, nhưng tôi không thể không chia sẻ niềm tự hào chính đáng của toàn lực lượng Quốc gia tự vệ cuộc đã có những đồng đội anh hùng như thế.
Cũng theo hồi ức của Đại tướng Mai Chí Thọ, tiếng vang của trận đánh do Lê Bình chỉ huy còn vang xa hơn khi tên quan ba Pháp Rouen lại là một đảng viên cộng sản bị động viên vào quân đội. Vừa sang Việt Nam, Rouen đã bị “đẩy” xuống Cần Thơ. Chưa kịp liên hệ với ta thì nổ ra sự kiện “hoá trang lỳ tập”. Lần đó Rouen chỉ bị trọng thương, được đưa về Sài Gòn điều trị. Sau ngày bình phục, ông đã viết trên báo Nhân đạo – Cơ quan TW của Đảng Cộng sản Pháp: “Mặt trận Cái Răng do những thanh niên Việt nam - rất trẻ - chỉ huy. Họ tấn công vào Tổng hành dinh của chúng tôi tại chợ Cái Răng. Tôi đã được cứu sống và lương tâm được thức tỉnh. Tôi thấy rõchính nghĩa và tinh thần dũng cảm của một dân tộc mà trước đây tôi xem thường. Với khẩu súng tầm thường, họ xung phong quả cảm; không nao núng trước hang loạt đạnliên thanh của chúng tôi quét vào họ. Tôi thấy họ hùng dũng tiến lên bắn nhanh về phía chúng tôi. Một người thanh niên vượt qua khỏi làn đạn, anh ta xông lên hạ cờ ba sắc và treo cờ đỏ sao vàng lên. Tôi không sợ súng nhưng tôi khiếp sợ tinh thần chiến đấu của họ. tôi sẽ vận động nhân dân Pháp cùng với chúng tôi ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam sớm thành công...”
Những ngày điều trị tại bệnh viện, Rouen đã làm đúng như lời hứa của mình trên công luận, bí mật móc nối với cơ sở của ta tại Thành ủy Sài Gòn - Chợ Lớn. Rouen sinh hoạt trong một chi bộ đặc biệt có cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh trực tiếp lãnh đạo.

Năm ngón tay trên một bàn tay
Lê Bình sinh tháng 9-1924 tại Sơn tây, Hương Sơn, Hà Tĩnh, cha (cụ Lê Lương) là nhà giáo và mẹ (cụ Lê Thị Hai) làm nội trợ. Khi còn là học sinh, Lê Bình đã ảnh hưởng tư tưởng yêu nước từ thầy Tôn Quang Phiệt và người chú ruột Lê Lộc – nguyên bí thư Huyện Ủy Can Lộc, Hà Tĩnh năm 1930-1931. Cũng cần nói thêm, cả hai chị, một anh và ba em trai của Lê Bình đều tham gia cách mạng (có một em trai là liệt sĩ, hy sinh tháng 9-1945). Sau khi thoát ly khỏi gia đình, tháng 1-1945, Lê Bình gia nhập Việt Minh tại Hà Tĩnh rồi được đưa vào Sài Gòn hoạt động bí mật.
Về “duyên cớ” Lê Bình được phân công xuống tận Cần Thơ làm Giám đốc Quốc gia tự vệ cuộc (tiền thân của ngành Công an hiện nay), theo tài liệu tra cứu của chúng tôi, sau Cách mạng tháng Tám, Cần Thơ bị Pháp tái chiếm.Chúng chọn Cái Răng - cửa ngõ phía Nam quan trọng gần các căn cứ địa của Việt Minh để đóng quân. Nhà việc của xã Thường Thạnh (là một trong 11 xã thuộc tổng Định Bảo bấy giờ) được chọn làm nơi ở, làm việc của tên Chỉ huy trưởng quân sự Pháp – quan ba Rouen. Căn nhà tuy nhỏ nhưng khá kiên cố, xung quanh có hàng rào sắt nhọn cao quá đầu người.Quanh căn nhà này, chúng thiết lập hệ thống bót gác dày đặc với những họng súng liên thanh án ngữ, nhất là đoạn ngoài quốc lộ 1A và hai bên cầu Cái Răng.
Ngay khi nhận quyết định của Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ về Cần Thơ, qua công tác nghiệp vụ, Lê Bình đã chẳng mấy khó khăn biết được quy luật đi lại, sinh hoạt của địch nhất là tên quan ba Rouen. Ông khẩn trương vạch phương án tác chiến “đánh nhanh, rút gọn giữa ban ngày” và thông qua lãnh đạo Tỉnh uỷ. Để có lực lượng nòng cốt của trận đánh, ông sốt sắng chạy tìm người, lập Đội cảm tử.
Người đầu tiên mà Lê Bình chọn là Bùi Quang Trinh, quê An Giang, từng làm quan phán ở Bố chánh Hà Tiên nhưng bất mãn thái độ cửa quyền, hách dịch, hà khắc, áp bức dân lành của viên bố chánh nên anh bỏ việc và gia nhập Quốc gia tự vệ cuộc. Người thứ hai là Cao Minh Lộc, quê Cần Thơ. Giống như Trinh, đỗ bằng thành trung, Lộc theo học trường Petruýt Ký, Sài Gòn. Cha của Lộc - cụ Cao Minh Phước là giáo viên yêu nước, sau năm 1945, cụ là Tổng thư ký Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ, sau đó bị địch bắt giam ở khám Chí Hoà, tra tấn đến chết. Lộc là con trai lớn trong nhà có 7 anh em, tất cả đều theo cách mạng, có 2 em trai là liệt sĩ. VớiLê Nhựt Tảo, quê Trà Vinh, mồ côi cha từ năm lên 3 tuổi nhưng may mắn được sống chung với người dượng - một chiến sĩ cách mạng trong phong trào Đông Du, nên sớm giác ngộ lý tưởng Cộng sản. Năm 1938, ông Tảo tham gia tổ chức Thanh niên dân chut và nhiều cuộc biểu tình chống địa chủ, ác bá.Năm 1940, bị Pháp bắt đi đày ở Bà Rá (Bình Phước). Cuối năm 1943, người đảng viên này mãn hạn tù, trở về tiếp tục hoạt động và ít lâu sau, được Tỉnh uỷ Cần Thơ điều về Quốc gia tự vệ cuộc. Người cuối cùng của đội cảm tử là Trần Chiến, quê Hà Nội là bạn thân của Trinh.
Đội cảm tử có 5 người do Lê Bình làm đội trưởng, đội viên có Trần Hữu Nghị, người cùng với Lê Bình, Dương Tân kéo cờ đỏ sao vàng trên nóc trụ sở cảnh sát quận Tân Bình, Sài Gòn chiều tối 24-8-1945; hai nữ trinh sát quả cảm Nguyễn Thị Nhung, Lê Bích Nguyệt và các du kích kiên cường Trần Ngọc Len, Nguyễn Văn Phấn, Lê Văn Thừa...