81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị

Câu chuyện về 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị là một trong những trang sử bi tráng nhất của thời “hoa lửa” Việt Nam.

Mùa hè năm 1972, Thành cổ Quảng Trị trở thành chiến trường ác liệt bậc nhất. Trong suốt 81 ngày đêm, từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 9, quân ta chiến đấu giữa mưa bom bão đạn để giữ từng tấc đất của Thành cổ.

Bom đạn dội xuống gần như không ngừng nghỉ. Có những ngày, hàng nghìn tấn bom pháo trút xuống một khu vực nhỏ chưa đầy vài cây số vuông. Đất đá bị cày nát, cỏ cây cháy rụi, dòng sông Thạch Hãn đỏ ngầu bởi máu và bùn đất.

Phần lớn chiến sĩ lúc ấy còn rất trẻ — nhiều người mới mười tám, đôi mươi. Họ mang theo trong ba lô vài bộ quần áo, cuốn sổ tay, lá thư người yêu chưa kịp gửi. Có người vừa rời ghế nhà trường đã bước vào chiến trường.

Một câu chuyện khiến nhiều người xúc động là những chuyến vượt sông Thạch Hãn ban đêm. Bộ đội và dân công phải chèo thuyền chở lương thực, đạn dược vào Thành cổ giữa làn pháo sáng và bom đạn. Rất nhiều người đi mà không trở về.

Sau này, nhà thơ Lê Bá Dương — người từng chiến đấu ở Quảng Trị — đã viết những câu thơ nổi tiếng:

“Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm…”

Hai câu thơ ngắn nhưng khiến cả một thời chiến tranh hiện lên đầy đau thương và thiêng liêng.

Điều đặc biệt của Thành cổ Quảng Trị không chỉ là sự ác liệt, mà còn là tinh thần của tuổi trẻ Việt Nam thời ấy: biết có thể hy sinh nhưng vẫn tiến lên, vì độc lập của dân tộc.

Ngày nay, Di tích Quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị và bến thả hoa bên sông Thạch Hãn là nơi rất nhiều người đến tưởng niệm những người lính đã nằm lại tuổi đôi mươi giữa “mùa hè đỏ lửa” năm ấy.