81 NGÀY ĐÊM BÊN DÒNG THẠCH HÃN

Mùa hè năm 1972, Thành cổ Quảng Trị trở thành một trong những chiến trường khốc liệt nhất. Trong suốt 81 ngày đêm, nơi đây chứng kiến những trận chiến dữ dội và sự hy sinh của biết bao cán bộ, chiến sĩ.

Tôi là một trong những người đã có mặt tại đó.

Khi ấy, tôi cùng những sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội tạm gác việc học để nhập ngũ. Trung đoàn 95 thuộc Sư đoàn 325 được giao nhiệm vụ chốt giữ Thành cổ.

Chúng tôi hành quân từ miền Bắc vào bằng xe tải. Chưa kịp làm quen với chiến trường, đoàn xe đã bị địch ném bom ngạt. Không có mặt nạ phòng độc, nhiều người hoảng loạn. Có người gục xuống vì ngạt, có người kiệt sức sau những ngày hành quân.

Giữa lúc ấy, tiếng hô “Chạy ra bờ sông!” vang lên.

Chúng tôi dìu nhau về phía Thạch Hãn. Dòng nước đã giúp chúng tôi vượt qua một hiểm nguy bất ngờ.

Trong những ngày chốt giữ sau đó, Thạch Hãn tiếp tục là nguồn sống của người lính. Nước sông dùng để uống. Lương thực chủ yếu là lương khô. Khi vớt được mì hoặc gạo ăn liền trôi theo dòng nước, chúng tôi chỉ cần cho nước sông vào là có thể ăn.

Nhưng cùng lúc đó, Thạch Hãn lại là tuyến đường chết chóc.

Cầu đường bộ bị phá hủy. Mọi sự vận chuyển phải dựa vào dòng sông, chủ yếu thực hiện vào ban đêm. Dưới ánh pháo sáng, từng đoàn người âm thầm vượt nước. Họ mang theo vũ khí, đạn dược, đặc biệt là đạn B40, B41.

Trên đầu là B52.

Phía biển là pháo địch.

Dưới dòng sông là những người lính đang tìm cách đưa hàng hóa và đồng đội vào Thành cổ.

Không phải chuyến đi nào cũng trở về.

Bến sông trước dinh tỉnh trưởng cũ là nơi xuất phát của những chuyến ca-nô đưa thương binh nặng về tuyến sau. Tôi từng tham gia một chuyến như vậy khi bản thân đang bị thương ở mắt cá chân do mảnh M79.

Đến gần khu vực có địch phục kích, ca-nô tắt máy. Người lái chèo thật nhẹ. Những người trên ca-nô nín thở.

11 người thoát được.

Nhưng bốn đồng chí hy sinh khi vừa đến trạm phẫu ở Cam Lộ. Hai người khác hy sinh trên đường ra Bắc vì xe tải trúng bom B52.

Cũng ở chiến trường này, tôi từng gặp em trai – Đoàn Hữu Khiết. Cuộc gặp ngắn ngủi. Hai anh em chỉ kịp động viên nhau. Chúng tôi hứa ít nhất một người phải trở về.

Em tôi sau đó bị thương và được điều trị ngoài Bắc. Nhưng năm 1979, em tái ngũ và hy sinh tại Campuchia.

Đã nhiều năm trôi qua, Thành cổ Quảng Trị và dòng Thạch Hãn vẫn nằm trong ký ức của chúng tôi.

81 ngày đêm ấy đã qua, nhưng những người lính sinh viên năm nào vẫn nhớ từng dòng nước, từng tiếng pháo và từng người đồng đội.

Thạch Hãn hôm nay yên bình.

Nhưng với chúng tôi, mỗi con sóng vẫn như mang theo tiếng gọi của những người đã nằm lại nơi đây.