81 NGÀY ĐÊM – NHỮNG TUỔI HAI MƯƠI HÓA THÀNH BẤT TỬ
Nắng cuối ngày trải một màu vàng nhạt lên những hàng cây xanh. Tiếng gió đi qua những khoảng tường thành còn lại nghe như một lời thì thầm từ quá khứ. Nếu hôm nay chúng ta đứng ở nơi này, thật khó hình dung rằng hơn nửa thế kỷ trước, nơi đây từng là một trong những chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Chiều xuống trên Thành cổ Quảng Trị.
Nắng cuối ngày trải một màu vàng nhạt lên những hàng cây xanh. Tiếng gió đi qua những khoảng tường thành còn lại nghe như một lời thì thầm từ quá khứ.
Nếu hôm nay chúng ta đứng ở nơi này, thật khó hình dung rằng hơn nửa thế kỷ trước, nơi đây từng là một trong những chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Nhưng đất vẫn còn đó.
Dòng Thạch Hãn vẫn lặng lẽ chảy.
Và dưới lớp đất ấy là ký ức về hàng nghìn người lính đã gửi lại tuổi thanh xuân của mình cho Tổ quốc.
“Còn người, còn trận địa…”
Mùa hè năm 1972, khi nhiều chàng trai tuổi mười tám, đôi mươi đang ở cái tuổi đẹp nhất của cuộc đời, họ lại khoác ba lô, cầm súng bước vào một trận chiến mà không ai biết ngày trở về.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Từ ngày 28/6 đến 16/9/1972, cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị kéo dài 81 ngày đêm. Thành cổ và thị xã Quảng Trị phải hứng chịu một lượng bom đạn khủng khiếp. Hàng nghìn chiến sĩ đã hy sinh.
Trong những ngày tháng ấy, người lính không chỉ chiến đấu bằng súng đạn.
Họ chiến đấu bằng ý chí.
Bằng tình đồng đội.
Và bằng niềm tin rằng phía sau mình là quê hương, là gia đình, là những người thân đang chờ đợi.
Cựu chiến binh Nguyễn Thanh Bình, một trong những nhân chứng từng trực tiếp tham gia chiến đấu tại Thành cổ, kể lại rằng ông khi ấy thuộc Tiểu đoàn 8, Tỉnh đội Quảng Trị (K8), làm nhiệm vụ trinh sát. Công việc của ông là nắm tình hình địch trước trận đánh và kiểm tra trận địa sau mỗi trận chiến.
Ông nhớ những người đồng đội năm xưa.
Có những người hôm trước còn ngồi bên nhau, chia nhau từng ngụm nước, từng miếng lương khô.
Nhưng sáng hôm sau, người ấy đã không còn nữa.
Có người trước khi bước vào trận chiến chỉ kịp nói với đồng đội một câu giản dị:
“Sau này nếu ai may mắn còn sống thì nhớ đưa anh em đã chết về với quê hương.”
Một câu nói ngắn ngủi.
Nhưng chứa đựng cả một thời đại.
Một người lính – một ký ức không thể quên
Trong một câu chuyện khác, Đại tá Bùi Văn Luyện kể lại những trận đánh ở Thành cổ. Ông từng chỉ huy khoảng 500 chiến sĩ trong một trận đánh vào khu vực Thành cổ, đối mặt với hệ thống phòng thủ và hỏa lực mạnh của đối phương.
Hơn 45 năm sau, khi trở lại chiến trường xưa, người lính năm nào đã trở thành một cựu binh tóc bạc.
Chiến tranh đã đi qua.
Nhưng ký ức thì chưa bao giờ thực sự rời khỏi họ.
Những người lính già đứng giữa Thành cổ hôm nay có thể không còn nhớ chính xác từng ngày, từng giờ của trận chiến.
Nhưng họ vẫn nhớ khuôn mặt đồng đội.
Nhớ tiếng gọi nhau trong đêm.
Nhớ những người đã nằm lại.
Và nhớ tuổi hai mươi của mình.
Dòng Thạch Hãn – nơi tuổi trẻ hóa thành bất tử
Có một hình ảnh khiến bất cứ ai tìm hiểu về Thành cổ Quảng Trị cũng khó lòng quên được.
Đó là những người lính vượt sông Thạch Hãn để tiếp viện cho Thành cổ.
Nhiều người đã không trở lại.
Dòng sông ngày ấy chứng kiến những cuộc vượt sông giữa bom đạn, và sau này trở thành nơi các cựu chiến binh trở về thắp hương, thả hoa tưởng nhớ đồng đội.
Hôm nay, trên dòng Thạch Hãn, những chiếc đèn hoa đăng được thả xuống mặt nước.
Mỗi ánh sáng nhỏ bé là một lời nhắn gửi.
Cho những người đã nằm lại.
Cho những người chưa kịp trở về.
Cho những tuổi hai mươi đã gửi lại nơi này.
Người còn sống trở về với mái tóc bạc.
Người nằm lại thì mãi mãi ở tuổi đôi mươi.
Một thời hoa lửa – một đời biết ơn
81 ngày đêm của Thành cổ Quảng Trị đã trở thành một biểu tượng của lòng quả cảm và sự hy sinh trong lịch sử dân tộc.
Ngày hôm nay, chúng ta được sống trong hòa bình.
Những con đường đã xanh màu cây lá.
Những ngôi trường đầy tiếng cười trẻ nhỏ.
Những người trẻ có thể tự do học tập, làm việc và xây dựng tương lai.
Nhưng bình yên ấy không tự nhiên mà có.
Nó được đánh đổi bằng tuổi trẻ, máu xương và cả những cuộc chia ly không ngày trở lại.
Vì vậy, khi đứng trước Thành cổ Quảng Trị, trước dòng Thạch Hãn, điều chúng ta cần làm không chỉ là nhớ về chiến tranh.
Mà còn phải biết trân trọng hòa bình.
Biết sống có trách nhiệm hơn với quê hương.
Biết yêu thương đồng đội, đồng chí, gia đình và những người xung quanh.
Và đặc biệt, thế hệ trẻ hôm nay cần hiểu rằng:
Có một thế hệ đã đi qua tuổi thanh xuân trong tiếng bom. Có những người đã gửi lại tuổi hai mươi bên Thành cổ và có một dòng sông vẫn chảy mãi, mang theo câu chuyện về những người con đã hy sinh vì Tổ quốc.
Thời gian có thể phủ xanh những hố bom.
Có thể làm những bức tường Thành cổ trở nên bình yên.
Nhưng không thể xóa được ký ức về một thời hoa lửa.
Bởi những người đã hy sinh có thể không còn trở về, nhưng tên tuổi và sự hy sinh của họ sẽ còn sống mãi trong hòa bình của hôm nay.
