81 ngày đêm và những "linh hồn gác cửa" ở Long Quang

Bác Chiến lấy tay chỉ vào những vết sẹo do mảnh pháo găm đầy trên cánh tay, giọng bác trầm đục: "Cháu ạ, Long Quang ngày ấy là một túi bom thực sự. Địch bắn pháo từ hạm đội ngoài biển vào, pháo từ các căn cứ xung quanh dập tới, máy bay B-52 rải thảm đến mức đất cát biến thành bột mịn. Chúng bác nằm trong những cái hầm chữ A chật hẹp, đất đá sập xuống rồi lại đào lên. Có những ngày pháo bắn dữ dội đến mức anh em không thể ngẩng đầu lên khỏi miệng hầm. Cơm nắm đưa vào chốt đều trộn lẫn cát và mùi thuốc súng. Nhưng tất cả đều thề: 'Còn người là còn chốt'. Bởi vì nếu mất Long Quang, cửa ngõ vào Thành cổ sẽ bị thắt nút, đồng đội bên trong sẽ bị cô lập hoàn toàn."

Bác dừng lại, đôi mắt nheo lại như đang cố nhìn xuyên qua màn sương ký ức: "Đơn vị bác lúc đó phần lớn là lính sinh viên từ Hà Nội vào. Trẻ măng, có cậu còn chưa biết hút thuốc lào. Bác nhớ nhất là anh Tiến, sinh viên Đại học Tổng hợp. Đêm trước trận đánh quyết định, Tiến dùng con dao nhỏ khắc lên báng súng dòng chữ: 'Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh - Tiến/Hà Nội'. Anh ấy bảo với bác: 'Anh Chiến ơi, nếu em ngã xuống, anh nhớ nhắn với mẹ em là con trai mẹ không làm xấu mặt người Tràng An'. Sáng hôm sau, trong một đợt tấn công bằng xe tăng của địch, Tiến đã ôm quả lựu đạn cuối cùng lao thẳng vào xích xe tăng địch. Tiếng nổ ấy... bác nghe vang vọng suốt cả cuộc đời này."

Ánh mắt bác Chiến bỗng trở nên xót xa, bác nhấp một ngụm nước như để làm dịu cơn khát từ quá khứ:

"Khổ nhất ở Long Quang là thiếu nước. Nắng Quảng Trị như rang, khói bom khét lẹt làm cổ họng anh em cháy khô. Có lúc phải vắt từng giọt nước mưa đọng trong những hố bom đục ngầu để chia nhau.

Bác nhớ có người chiến sĩ tên Hùng, bị thương nặng ở bụng, máu chảy rất nhiều. Hùng chỉ thào thào đòi uống nước. Anh em nhường nhau từng hụm nước cuối cùng trong bình tông, ai cũng khóc. Hùng không uống, em ấy đẩy bình nước về phía bác: 'Anh uống đi... để còn sức giữ chốt...'. Hùng ra đi khi môi vẫn còn khô nẻ, nhưng tay vẫn nắm chặt bàn tay bác. Sự hy sinh ấy nó cứa vào lòng người ở lại đau hơn cả vết thương bom đạn."