81 NGÀY ĐÊM VÀ NHỮNG TUỔI HAI MƯƠI GỬI LẠI

Mùa hè năm 1972, Quảng Trị trở thành một trong những chiến trường khốc liệt của cuộc chiến tranh Việt Nam. Trong không gian nhỏ bé của Thành cổ và vùng phụ cận, những trận đánh diễn ra liên tục suốt 81 ngày đêm, từ cuối tháng 6 đến giữa tháng 9.

Nơi ấy, biết bao người lính đã bước vào trận chiến khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nhiều người mới rời mái trường.

Nhiều người chưa kịp thực hiện những dự định của tuổi đôi mươi.

Và cũng có những người đã không bao giờ trở về.

Thành cổ Quảng Trị nằm bên dòng sông Thạch Hãn. Trong chiến sự năm 1972, khu vực này trở thành một địa bàn giao tranh đặc biệt ác liệt giữa các lực lượng tham chiến.

Bom đạn liên tục trút xuống. Thành cổ vốn là một công trình kiến trúc đã bị tàn phá nặng nề. Những bức tường, chiến hào và từng khoảng đất trở thành nơi những người lính bám trụ giữa chiến trường.

Để tiếp viện cho lực lượng chiến đấu, nhiều chiến sĩ phải vượt qua sông Thạch Hãn trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.

Dòng sông vốn hiền hòa của miền Trung khi ấy trở thành con đường đưa người, vũ khí và lương thực vào chiến trường. Nhiều người vượt được sang bờ bên kia. Nhiều người khác đã nằm lại giữa dòng nước.

Bởi vậy, khi nhắc đến Thành cổ, người ta cũng thường nhắc đến Thạch Hãn.

Một thành cổ.

Một dòng sông.

Và ký ức về rất nhiều người lính trẻ.

Cuộc chiến đấu kéo dài 81 ngày đêm. Đó là 81 ngày của tiếng pháo, những trận đánh liên tục, những lần tiếp viện và những mất mát khó có thể đo đếm chỉ bằng những con số.

Đằng sau mỗi người lính là một cuộc đời.

Là một người mẹ đang đợi con.

Là một mái nhà ở một miền quê xa.

Là những lá thư chưa kịp gửi.

Là giảng đường, trang sách và những dự định còn để lại phía sau.

Chính vì thế, Thành cổ Quảng Trị không chỉ được nhớ đến như một địa danh của chiến tranh. Nơi đây còn trở thành một không gian tưởng niệm những người đã hy sinh trong những năm tháng đất nước bị chia cắt.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Thành cổ hôm nay đã yên bình. Trên dòng Thạch Hãn không còn những chuyến vượt sông giữa mưa bom. Người dân và du khách có thể bước đi giữa không gian xanh của di tích, thắp một nén hương và nhìn lại những dấu tích còn lại của chiến tranh.

Sự bình yên ấy khiến câu chuyện về năm 1972 càng trở nên ám ảnh.

Bởi những người lính năm ấy cũng từng trẻ như chúng ta hôm nay. Họ cũng từng có ước mơ, tình yêu, gia đình và một tương lai để chờ đợi.

Nhưng một phần tuổi trẻ của cả một thế hệ đã nằm lại nơi đây.

Đối với thế hệ hôm nay, nhớ về Thành cổ Quảng Trị không phải để nuôi dưỡng hận thù. Đó là cơ hội để hiểu hơn cái giá mà chiến tranh đặt lên con người, từ đó biết trân trọng hòa bình và cuộc sống đang có.

Hòa bình đôi khi hiện diện trong những điều rất bình thường: một buổi sáng được đến trường, một gia đình được sum họp, một người trẻ được tự do lựa chọn tương lai của mình.

Những điều bình thường ấy từng là ước mong rất lớn của biết bao con người trong chiến tranh.

Thành cổ Quảng Trị hôm nay đã phủ màu xanh của cỏ cây. Dòng Thạch Hãn vẫn lặng lẽ chảy qua năm tháng. Nhưng dưới lớp đất bình yên ấy là ký ức về một thế hệ đã đi qua 81 ngày đêm khốc liệt – những tuổi hai mươi gửi lại chiến trường để các thế hệ sau hiểu rằng: hòa bình chưa bao giờ là điều nên được xem là hiển nhiên.