81 ngày đưa đò trên dòng sông máu (2)

Tôi sinh ra khi đất nước đã lặng tiếng bom miền khói lửa, chỉ biết về chiến tranh qua những trang sách sử phẳng lặng và những thước phim tư liệu cũ kỹ. Cho đến một ngày, tôi được ngồi lại và lắng nghe câu chuyện về "81 ngày đưa đò trên dòng sông máu" từ lời kể của một nhân chứng sống – người đã đi qua những ngày tháng đỏ lửa ấy. Cho đến tận bây giờ, giọng kể trầm ngâm pha lẫn chút nghẹn ngào của thế hệ đi trước vẫn như còn văng vẳng bên tai tôi.

Khúc tráng ca mùa hè năm 1972

"Năm mười tám, đôi mươi, tụi tao đâu có nghĩ gì nhiều đến cái chết...", người kể lại nheo mắt nhìn về phía khoảng không xa xăm, mở đầu câu chuyện bằng một nụ cười hiền hậu nhưng đượm buồn.

Mùa hè đỏ lửa năm 1972, tại chiến trường Thành cổ Quảng Trị, dòng sông Thạch Hãn êm đềm bỗng chốc trở thành ranh giới sinh tử, thành con đường máu và hoa. Trong suốt 81 ngày đêm ấy, dòng sông phải oằn mình gánh chịu hàng vạn tấn bom đạn từ kẻ thù. Mỗi một mét sông, mỗi một tấc đất đều thấm đẫm máu xương của những người lính trẻ.

Nhiệm vụ khi ấy là phải giữ vững mạch máu giao thông, đưa bộ đội, vũ khí và lương thực vượt sông vào tiếp viện cho Thành cổ, đồng thời chở thương binh từ trong chiến trường ra ngoài.

"Mày tưởng tượng xem, bom thả như mưa, mặt nước lúc nào cũng dựng lên những cột sóng dữ dội. Nước sông không còn màu xanh nữa, nó đỏ ngầu – một phần vì phù sa, nhưng phần lớn là vì máu của đồng đội tụi tao."

Những chuyến đò đêm không khứ hồi

Trong lời kể của nhân chứng, hình ảnh những người lái đò hiện lên vừa bình dị lại vừa vĩ đại đến phi thường. Không có những chiếc tàu lớn, chỉ có những chiếc thuyền, chiếc đò thô sơ lao đi trong đêm tối. Họ không được phép thắp đèn, chỉ định vị đường đi bằng ánh chớp của bom đạn địch và bằng cả trực giác của những người con gắn bó với sông nước.

Có những đêm, chuyến đò vừa rời bờ được vài mét thì một quả bom dội xuống. Trong tích tắc, cả thuyền và người đều tan vào bọt nước. Nhưng người ngã xuống, lập tức có người khác lên thay. Tiếng hò kéo thuyền, tiếng gọi nhau khan cả giọng giữa tiếng gầm rú của máy bay địch dường như đã trở thành một giai điệu ám ảnh suốt cuộc đời người ở lại.

"Nhiều đứa bằng tuổi tụi mày bây giờ, thư sinh, da trắng trẻo, bước lên đò vào Thành cổ với nụ cười rất tươi. Tụi nó hẹn ngày chiến thắng trở ra sẽ cùng tao uống chén rượu. Nhưng... không có ai trở ra nữa cả. Chuyến đò đưa tụi nó đi, chính là chuyến đi mãi mãi." – Giọng người kể bỗng chùng xuống, những ngón tay gầy guộc đan chặt vào nhau để kìm nén dòng cảm xúc.

Lời nhắn nhủ cho mai sau

Ngồi nghe câu chuyện, tôi cảm nhận được một luồng điện chạy dọc sống lưng. 81 ngày đêm không chỉ là con số trên dòng thời gian lịch sử, mà đó là 81 ngày của lòng quả cảm, của sự hy sinh vô bờ bến mà thế hệ cha anh đã đánh đổi để chúng tôi có được bầu trời bình yên ngày hôm nay.

Khi câu chuyện khép lại, người nhân chứng quay sang nhìn tôi, ánh mắt trìu mến nhưng đầy gửi gắm: "Tao kể lại không phải để tụi mày đau buồn hay thù hận, mà để tụi mày biết rằng: Hòa bình này đắt giá lắm. Hãy sống sao cho xứng đáng với những người đã nằm lại dưới đáy sông Thạch Hãn."