81 ngày đưa đò trên "dòng sông máu"

Trong cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, dòng sông Thạch Hãn không chỉ là tuyến giao thông chiến lược mà còn trở thành chứng nhân của biết bao hy sinh, mất mát. Giữa khói lửa chiến tranh, hình ảnh nữ du kích Nguyễn Thị Thu ngày đêm chèo đò đưa bộ đội vượt sông đã trở thành biểu tượng đẹp về lòng dũng cảm và sự cống hiến thầm lặng của tuổi trẻ Việt Nam.

Năm 1972, khi vừa tròn 17 tuổi, bà Nguyễn Thị Thu tham gia lực lượng dân quân du kích tại địa phương. Dù mới chỉ làm lễ dạm ngõ với người chồng tương lai là ông Nguyễn Câu, chiến tranh bùng nổ đã khiến đôi bạn trẻ gác lại hạnh phúc riêng. Ông Câu lên đường chiến đấu, còn bà Thu cùng cha chồng là ông Nguyễn Con ở lại làm nhiệm vụ chèo đò, đưa bộ đội và vũ khí vượt sông Thạch Hãn vào Thành cổ.

Trong suốt 81 ngày đêm ác liệt, khi máy bay và pháo binh địch liên tục đánh phá, những chuyến đò chỉ có thể thực hiện vào ban đêm. Mỗi chuyến chở khoảng mười chiến sĩ, lặng lẽ băng qua dòng sông giữa ánh chớp bom đạn. Hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ đã được bà đưa sang bờ bên kia để tiếp tục chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị.

Điều khiến bà day dứt nhất suốt hơn nửa thế kỷ qua là phần lớn những người lính trẻ bà đưa đi đã không bao giờ trở lại. Họ đa số mới mười tám, đôi mươi, nhiều người là sinh viên vừa rời giảng đường để khoác áo lính. Có những thương binh vừa được đưa về đến bờ đã trút hơi thở cuối cùng, tiếng gọi "mẹ ơi" của họ vẫn còn ám ảnh bà trong từng giấc ngủ.

Chiến tranh kết thúc nhưng ký ức về dòng sông máu ấy chưa bao giờ phai nhạt. Sau hơn bốn mươi năm, bà xúc động gặp lại cựu chiến sĩ Phạm Hùng, một trong số rất ít người còn sống từng được bà chèo đò đưa qua sông năm ấy. Cuộc gặp gỡ đã nối lại một phần ký ức thiêng liêng của những ngày chiến tranh khốc liệt.

Hình ảnh cha con ông Nguyễn Con và bà Nguyễn Thị Thu chèo đò trên sông Thạch Hãn còn được lưu giữ qua bức ảnh nổi tiếng "Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức Thành cổ" của nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính. Bức ảnh không chỉ ghi lại khoảnh khắc lịch sử mà còn trở thành biểu tượng về tinh thần quả cảm của những người dân bình dị đã góp phần làm nên chiến thắng.

Hôm nay, ở tuổi ngoài bảy mươi, bà Nguyễn Thị Thu vẫn sống bình yên bên dòng Thạch Hãn. Mỗi dịp tháng Bảy hay những ngày kỷ niệm chiến thắng, bà lại thắp nén hương tưởng nhớ những người lính trẻ đã mãi mãi nằm lại nơi Thành cổ. Với bà, đó không chỉ là sự tri ân đồng đội mà còn là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình.

Câu chuyện của nữ du kích Nguyễn Thị Thu là minh chứng cảm động về sự hy sinh thầm lặng của những con người bình dị trong chiến tranh. Chính những chuyến đò giữa mưa bom, bão đạn đã góp phần giữ vững mạch máu chiến trường, viết nên bản anh hùng ca bất tử của Thành cổ Quảng Trị và để lại cho các thế hệ mai sau bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và khát vọng hòa bình.