81 ngày không quên

Tôi là Hoàng Văn Việt, người con của xã Xuân Hoà, tỉnh Lào Cai. Đã nhiều năm trôi qua kể từ ngày rời quân ngũ, nhưng ký ức về những năm tháng từ 1967 đến năm 1972, đặc biệt là những ngày tham gia chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, vẫn còn nguyên vẹn trong tôi như mới hôm qua.

Đó là quãng đời tuổi trẻ đầy máu lửa, gian khổ và cũng thiêng liêng nhất của cuộc đời tôi.

Ngày tôi rời quê hương

Năm 1967, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ ngày càng ác liệt, tôi nhận lệnh nhập ngũ.

Ngày ấy tôi mới ngoài hai mươi tuổi. Xuân Hoà vẫn còn nghèo, nhưng bà con ai cũng một lòng hướng về cách mạng.

Đêm trước ngày lên đường, mẹ tôi ngồi bên bếp lửa vá lại chiếc áo cho con trai. Ánh đèn dầu hắt lên gương mặt mẹ đầy lo lắng.

Cha tôi hút điếu thuốc lào rồi chậm rãi nói:

“Việt à, đất nước còn chiến tranh thì trai làng mình phải đi. Có gian khổ cũng phải vững lòng.”

Tôi gật đầu mà lòng nghẹn lại.

Sáng hôm sau, sương núi phủ kín lối bản. Mẹ dúi vào tay tôi mấy nắm cơm lam và chiếc khăn tay cũ.

Bà chỉ nói:

“Đi mạnh giỏi… mẹ chờ ngày con về.”

Tôi bước đi mà không dám ngoái đầu lại lâu.

Những năm tháng hành quân

Sau thời gian huấn luyện, tôi cùng đơn vị hành quân vào chiến trường miền Trung.

Những ngày vượt Trường Sơn là những ngày không thể nào quên.

Ban ngày tránh máy bay địch, ban đêm mới dám đi. Đường rừng trơn trượt, nhiều đoạn dốc dựng đứng. Có hôm anh em đói lả người vì thiếu lương thực.

Nhưng cái đáng sợ nhất là bom đạn và bệnh sốt rét rừng.

Có đồng chí sốt cao đến mê man vẫn cố đứng dậy hành quân cùng đơn vị.

Không ai muốn bị bỏ lại phía sau.

Những lúc nghỉ chân, anh em thường kể cho nhau nghe chuyện quê hương để vơi nỗi nhớ nhà.

Còn tôi, mỗi lần nhớ đến mẹ già ở Xuân Hoà, tôi lại tự nhủ:

“Mình phải sống… phải chiến đấu để quê hương được bình yên.”

Chiến trường Quảng Trị

Năm 1972, tôi được điều động tham gia chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị.

Đó là nơi ác liệt nhất mà tôi từng đi qua.

Suốt 81 ngày đêm, bom đạn trút xuống gần như không ngừng nghỉ. Thành cổ Quảng Trị ngày ấy bị cày nát bởi pháo và bom Mỹ.

Đất rung chuyển suốt ngày đêm.

Có những lúc chúng tôi vừa đào công sự xong thì bom lại phá sập. Khói lửa phủ kín bầu trời, đến mức nhiều khi không còn phân biệt nổi ngày hay đêm.

Nước uống thiếu, lương thực thiếu. Có ngày anh em chỉ ăn vài nắm cơm vắt rồi tiếp tục chiến đấu.

Nhưng không ai nghĩ đến chuyện lùi bước.

Bởi phía sau chúng tôi là Tổ quốc.

Những người đồng đội tuổi hai mươi

Điều khiến tôi day dứt nhất đến tận bây giờ là sự hi sinh của đồng đội.

Có những người vừa hôm qua còn ngồi bên tôi trò chuyện, hôm sau đã nằm lại dưới lòng đất Quảng Trị.

Tôi nhớ nhất anh Minh — người bạn cùng đơn vị quê Nam Định.

Giữa những ngày bom đạn ác liệt, anh thường cười rồi nói:

“Hết chiến tranh tao sẽ về làm ruộng với mẹ.”

Nhưng trong một trận pháo kích lớn, anh đã hi sinh khi lao ra cứu thương binh.

Hôm ấy, tôi cùng anh em đưa anh vào góc giao thông hào.

Không có thời gian khóc.

Bom vẫn nổ trên đầu.

Tôi chỉ kịp nắm chặt bàn tay đã lạnh của anh mà nghẹn lòng nghĩ:

“Bao nhiêu người nữa sẽ nằm lại nơi này?”

81 ngày đêm không thể quên

Có những đêm pháo sáng rực cả bầu trời Quảng Trị.

Tiếng pháo gầm liên hồi, đất đá tung mù mịt. Chúng tôi nằm ép sát xuống chiến hào mà vẫn cảm nhận rõ mặt đất rung lên từng hồi.

Nhiều lúc cái chết ở rất gần.

Nhưng giữa khói lửa ấy, điều khiến tôi xúc động nhất chính là tình đồng đội.

Anh em sẵn sàng nhường nhau từng ngụm nước, từng miếng lương khô cuối cùng.

Có người bị thương vẫn động viên đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Chúng tôi sống với nhau bằng niềm tin duy nhất:

“Còn người thì còn giữ Thành cổ.”

Ngày rời Quảng Trị

Khi chiến dịch kết thúc, đơn vị tôi chỉ còn lại một phần so với ngày đầu vào trận.

Rất nhiều đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi mảnh đất Quảng Trị đỏ lửa.

Ngày rời chiến trường, tôi đứng lặng nhìn Thành cổ đổ nát giữa khói bom mà nước mắt cứ chảy xuống.

Tôi hiểu rằng:

Chiến thắng nào cũng phải trả giá bằng máu và tuổi xuân của biết bao người lính.

Ngày trở về quê hương

Sau chiến tranh, tôi may mắn được trở về Xuân Hoà.

Ngày gặp lại mẹ, tôi thấy tóc bà đã bạc trắng.

Bà ôm tôi mà khóc nghẹn.

Còn tôi — người lính từng đi qua 81 ngày đêm khói lửa — lúc ấy cũng không cầm được nước mắt.

Tôi đã trở về.

Nhưng rất nhiều đồng đội của tôi đã mãi mãi nằm lại tuổi hai mươi nơi Thành cổ Quảng Trị.