81 NGÀY TRONG BÓNG ĐÊM KHÔNG TÊN

Tôi đến Quảng Trị vào một buổi sáng mà sương vẫn chưa tan hết khỏi mặt đất.

Thành cổ hiện ra thấp, trầm, không ồn ào như tôi từng tưởng tượng. Nó không có dáng vẻ của một nơi từng bị bão lửa quét qua suốt 81 ngày đêm, mà giống một khối ký ức đã ngủ quên rất lâu nhưng chưa bao giờ thực sự biến mất.

Người dẫn đường là một cựu binh. Ông đi chậm, mỗi bước như đo lại khoảng cách của thời gian.

Ông dừng lại trước cổng thành, nói rất khẽ:

“Ngày xưa, chỗ này không có khái niệm ban ngày hay ban đêm. Chỉ có sáng đạn và tối khói.”

Tôi bước qua cổng.

Ngay lập tức, cảm giác không khí thay đổi. Không phải vì có gì hiện hữu, mà vì có thứ vô hình đè xuống. Mỗi viên gạch, mỗi vết nứt đều như mang theo một nhịp thở cũ.

Ông kể rằng trong 81 ngày ấy, Thành cổ không còn là một công trình phòng thủ. Nó là một cái bát chứa đầy chiến tranh, nơi mọi thứ bị nén lại đến giới hạn cuối cùng.

“Có những ngày,” ông nói, “không ai phân biệt được mình còn sống hay đã chết một nửa.”

Tôi nhìn vào một góc tường bị vỡ. Trong trí tưởng tượng, tôi thấy những người lính trẻ, áo ướt sũng, mắt đỏ vì khói, vẫn bám vào từng viên gạch như thể buông ra là biến mất.

Không có khung cảnh nào cụ thể. Chỉ có cảm giác mọi thứ đang diễn ra cùng lúc—nổ, cháy, chạy, ngã, đứng lên, rồi lại tiếp tục.

Ông cựu binh bỗng im lặng rất lâu.

“Có những người tụi tôi không kịp biết tên,” ông nói. “Cũng không kịp chào.”

Tôi hỏi:

“Sau 81 ngày, điều gì còn lại?”

Ông nhìn vào trong thành.

“Không còn gì nguyên vẹn. Nhưng không có gì bị quên.”