9 phút bất tử tại pháp trường Chí Hòa

1. Người thợ điện trẻ và nhiệm vụ quả cảm

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Sinh ra trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng, tuổi thơ của anh trải qua nhiều gian khó. Năm 1956, anh vào Sài Gòn sinh sống và làm thợ điện tại Hãng xưởng Đô Thành. Chính tại nơi đây, chứng kiến cảnh bất công và sự tàn bạo của chế độ Mỹ - Ngụy, người thanh niên trẻ đã giác ngộ cách mạng và gia nhập lực lượng Biệt động Sài Gòn.

Tháng 5 năm 1964, nghe tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara đến Sài Gòn để khảo sát tình hình và chuẩn bị mở rộng chiến tranh xâm lược, anh Nguyễn Văn Trỗi đã chủ động nhận nhiệm vụ cài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) – con đường duy nhất mà phái đoàn Mỹ sẽ đi qua.

Tuy nhiên, khi công việc chuẩn bị sắp hoàn thành, vào đêm 9 tháng 5 năm 1964, kế hoạch bị lộ do sự phản bội của kẻ địch. Anh Nguyễn Văn Trỗi bị bắt giữ.

2. Sự kiên trung trong ngục tối

Trong suốt nhiều tháng bị giam cầm, chính quyền Sài Gòn đã dùng mọi thủ đoạn dã man từ tra tấn dã dã man đến dụ dỗ, hứa hẹn danh lợi nhằm bẻ gãy ý chí của người thanh niên 24 tuổi. Chúng muốn anh khai ra đồng đội và tổ chức biệt động. Nhưng trước những đòn thù khốc liệt, anh Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ vững khí tiết người cộng sản, nhận hết mọi trách nhiệm về mình để bảo vệ tổ chức và đồng đội.

Không thể khuất phục được anh, tòa án quân sự của chính quyền Sài Gòn đã tuyên án tử hình. Tin tức về án tử hình của anh Trỗi đã chấn động dư luận thế giới. Tại Venezuela, lực lượng du kích du kích FALN đã bắt sống một sĩ quan quân đội Mỹ là Trung tá Michael Smolen để đòi đổi lấy tự do cho anh Nguyễn Văn Trỗi. Tuy nhiên, trước sự lật lọng của kẻ thù, cuộc trao đổi bị hủy bỏ và chính quyền Sài Gòn đã vội vã đưa anh ra hành quyết.

3. 9 phút bất tử tại pháp trường Chí Hòa

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân sau nhà giam Khám Chí Hòa, anh Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra xử bắn.

Trước các phóng viên trong và ngoài nước cùng lực lượng thi hành án, anh Trỗi bước ra pháp trường với tư thế ngẩng cao đầu, không một chút sợ hãi. Khi kẻ thù muốn bịt mắt anh bằng băng đen, anh đã thẳng thừng từ chối và nói lớn: "Không! Hãy để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!"

Trước phút giây quyết định, anh dùng hết sức lực còn lại để tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai. Khi những họng súng của kẻ thù lăm lăm chỉ vào ngực, anh ngẩng cao đầu và hô vang những lời huyết lệ:

"Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!"

Ba tiếng "Hồ Chí Minh muôn năm!" vang lên liên tiếp giữa pháp trường, át cả tiếng súng đạn của kẻ thù. Anh ngã xuống khi tuổi đời mới tròn 24, nhưng hình ảnh và khí tiết kiên cường của anh đã trở thành một tượng đài bất tử trong lòng hàng triệu người dân Việt Nam và bạn bè quốc tế.