– 9 phút bất tử trên pháp trường

Nếu có một cái tên đã trở thành biểu tượng cho khí phách hiên ngang của thế hệ thanh niên Việt Nam trước họng súng kẻ thù, đó chính là Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi. Ông sinh năm 1940 tại tỉnh Quảng Nam, là một công nhân điện tại Sài Gòn và là chiến sĩ biệt động thuộc quân khu Sài Gòn - Gia Định.

Năm 1964, nhận nhiệm vụ tiêu diệt phái đoàn quân sự cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu khi đi qua cầu Công Lý, Nguyễn Văn Trỗi đã không quản ngại nguy hiểm để chuẩn bị trận địa. Tuy nhiên, nhiệm vụ chưa kịp thực hiện thì ông bị địch bắt vào đêm ngày 9/5/1964.

Trong suốt thời gian bị giam cầm, thực dân và tay sai đã dùng mọi cực hình dã man nhất để tra tấn nhưng không thể khuất phục được ý chí của người chiến sĩ trẻ. Trước tòa án binh của kẻ thù, ông dõng dạc tuyên bố: "Chính đế quốc Mỹ là kẻ xâm lược... Tôi không có tội. Tội là ở những kẻ đi xâm lược!"

Ngày 15/10/1964, kẻ thù đưa ông ra pháp trường tại khám chí hòa. Trong 9 phút cuối cùng của cuộc đời, Nguyễn Văn Trỗi đã khiến cả thế giới phải khâm phục bởi sự bình thản và khí tiết anh hùng. Ông từ chối bịt mắt để được nhìn thấy mảnh đất quê hương, và trước khi loạt đạn nổ súng, ông đã hô vang:

"Hãy nhớ lấy lời tôi!" "Đả đảo đế quốc Mỹ!" "Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!"

Sự hy sinh của ông đã dấy lên một làn sóng đấu tranh mạnh mẽ không chỉ ở Việt Nam mà còn trên toàn thế giới (điển hình là việc các chiến sĩ du kích Venezuela đã bắt sống một đại tá Mỹ để đòi trao đổi lấy Nguyễn Văn Trỗi).

Sau khi hy sinh, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của ông đã trở thành bất tử, là nguồn cảm hứng cho tập ký "Sống như Anh" và những vần thơ bất hủ của nhà thơ Tố Hữu. Nguyễn Văn Trỗi mãi mãi là ngọn đuốc sáng về lòng yêu nước và lý tưởng sống cao đẹp của tuổi trẻ.