9. Thượng tướng Hoàng Minh Thảo – Những cánh quân của Đại đoàn 304 trên chiến trường Trung Lào

Bước vào Đông–Xuân 1953–1954, Bộ Chính trị và Bộ Tổng Tư lệnh chủ trương mở các cuộc tiến công trên nhiều hướng, buộc quân Pháp phải phân tán lực lượng cơ động. Tây Bắc và Điện Biên Phủ là hướng quan trọng, nhưng chiến trường Trung Lào cũng có ý nghĩa chiến lược vì liên quan đến hệ thống phòng thủ và giao thông của đối phương trên toàn Đông Dương.

Đại đoàn 304 của Hoàng Minh Thảo được giao những nhiệm vụ trên nhiều hướng. Trung đoàn 66 tham gia Chiến dịch Trung Lào, phối hợp với các Trung đoàn 101, 18 của Đại đoàn 325 cùng lực lượng cách mạng Lào. Trong khi đó, những bộ phận khác của Đại đoàn 304 tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tại Tây Bắc và chuẩn bị tham gia Điện Biên Phủ.

Việc một đại đoàn phải phân chia lực lượng đặt ra yêu cầu chỉ huy phức tạp. Mỗi hướng có địa hình, hậu cần và nhiệm vụ khác nhau. Bộ chỉ huy phải bảo đảm các trung đoàn hiểu rõ mục tiêu chiến lược, đồng thời duy trì liên lạc và khả năng phối hợp dù hoạt động cách xa nhau.

Trung tuần tháng 12 năm 1953, Trung đoàn 66 tiến theo hướng Đường số 12, đánh vào hệ thống phòng ngự của quân Pháp tại Mụ Giạ, Ba Na Phào và các khu vực chung quanh. Trước sức ép của liên quân Việt–Lào, đối phương rút khỏi một số vị trí và tìm cách lui về phía sau.

Các đơn vị không dừng lại sau khi chiếm được đồn trại. Bộ đội cùng lực lượng bạn nhanh chóng truy kích, băng rừng, vượt sông và tiến sâu vào địa bàn đối phương. Tại Pa Cuội và các khu vực trên Đường số 12, liên quân đánh thiệt hại nặng những đơn vị Âu–Phi, làm rung chuyển hệ thống phòng thủ của Pháp ở Trung Lào.

Ngày 25 tháng 12 năm 1953, liên quân tiến đến sông Mê Công và giải phóng thị xã Thà Khẹt. Tiếp đó, Trung đoàn 66 tiếp tục hoạt động tại nhiều vị trí, cắt Đường số 9 và mở rộng vùng giải phóng ở phía đông Savannakhet. Các hướng tiến công khác phát triển xuống Hạ Lào, tạo ra một không gian chiến dịch rộng lớn.

Hoạt động tại Trung Lào khiến Bộ Chỉ huy Pháp phải điều lực lượng đến đối phó. Đây chính là một trong những mục tiêu chiến lược của ta: buộc quân cơ động Pháp bị phân tán, không thể tập trung toàn bộ sức mạnh để cứu nguy cho Điện Biên Phủ hoặc giữ các khu vực khác.

Đối với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 304, nhiệm vụ tại Lào còn đòi hỏi tinh thần quốc tế trong sáng. Bộ đội phải tôn trọng nhân dân, phối hợp chặt chẽ với lực lượng bạn và không được có thái độ xem nhẹ phong tục địa phương. Mỗi thắng lợi quân sự cần góp phần củng cố cơ sở cách mạng Lào, chứ không chỉ tiêu diệt quân Pháp.

Công tác hậu cần là một thử thách lớn. Đơn vị hành quân xa hậu phương, qua núi cao và những khu vực dân cư thưa. Lương thực, đạn dược và việc cứu chữa thương binh phải được tổ chức linh hoạt. Khi thu được phương tiện, lương thực và vũ khí của đối phương, các đơn vị tận dụng để tiếp tục phát triển chiến đấu.

Hoàng Minh Thảo từng hoạt động ở vùng biên giới và hiểu rõ ý nghĩa của sự phối hợp giữa các chiến trường. Ông không nhìn Trung Lào như một hướng phụ tách biệt. Mỗi thắng lợi tại đây đều tác động đến thế bố trí của quân Pháp trên toàn Đông Dương, hỗ trợ trực tiếp cho quyết tâm chiến lược chung.

Việc phân tán lực lượng của Đại đoàn 304 cũng thể hiện sự trưởng thành của đơn vị. Các trung đoàn đã có khả năng hoạt động tương đối độc lập, phối hợp với lực lượng bạn và hoàn thành nhiệm vụ trên địa bàn xa. Bộ chỉ huy đại đoàn không cần có mặt bên cạnh từng đơn vị nhưng vẫn phải bảo đảm mục tiêu chung được quán triệt.

Những chiến công tại Trung Lào góp phần tạo nên thắng lợi của cuộc tiến công Đông–Xuân 1953–1954. Quân Pháp bị kéo ra nhiều hướng, trong khi Điện Biên Phủ ngày càng bị cô lập. Đại đoàn 304 vừa giúp bạn mở rộng vùng giải phóng, vừa góp phần tạo thế cho trận quyết chiến chiến lược đang hình thành tại Tây Bắc.

Đối với Hoàng Minh Thảo, đây là một bài học lớn về nghệ thuật sử dụng không gian chiến trường: có thể đánh ở một nơi để làm thay đổi tương quan tại một nơi khác. Người chỉ huy giỏi không chỉ nhìn vào mục tiêu trước mắt, mà phải thấy mỗi cánh quân đang góp phần tạo nên thế trận chung như thế nào.