A Khanh – Người Giẻ–Triêng của Đăk Nhoong

A Khanh – người lính của núi rừng Kon Tum

Trong lịch sử chiến đấu của lực lượng vũ trang địa phương Kon Tum, có những con người tên tuổi không được nhắc đến nhiều trong những trang sử lớn, nhưng cuộc đời và sự hy sinh của họ lại là một phần không thể thiếu làm nên truyền thống của quê hương. A Khanh là một người như thế.

Ông là người dân tộc Giẻ-Triêng, quê ở xã Đăk Nhoong, huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum. Trong những năm tháng chiến tranh, A Khanh đứng trong hàng ngũ Tiểu đoàn Bộ binh 304, Tỉnh đội Kon Tum – một lực lượng gắn bó trực tiếp với địa bàn, với đồng bào và với những trận chiến diễn ra giữa núi rừng Tây Nguyên. Sau khi hy sinh, những đóng góp và phẩm chất chiến đấu của ông được ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, truy tặng ngày 31/7/1998.

Nhắc đến A Khanh hôm nay, điều đáng nhớ không chỉ là một danh hiệu cao quý. Điều quan trọng hơn là từ câu chuyện về ông, có thể nhìn thấy hình ảnh của cả một thế hệ những người lính bản địa – những người con của núi rừng đã đứng lên cầm súng bảo vệ chính quê hương mình.

Từ buôn làng đến hàng ngũ chiến đấu

Với những người lính bản địa ở Kon Tum trong chiến tranh, con đường đến với cách mạng thường bắt đầu từ chính buôn làng, gia đình và mảnh đất nơi họ sinh ra.

A Khanh lớn lên ở Đăk Nhoong, một vùng đất của người Giẻ-Triêng ở phía Bắc Kon Tum. Đó là không gian núi rừng mà mỗi con suối, triền núi, con đường mòn đều gắn với đời sống của đồng bào. Khi chiến tranh lan đến quê hương, những người dân nơi đây không đứng ngoài cuộc. Họ vừa là nhân dân, vừa trở thành lực lượng trực tiếp tham gia chiến đấu, bảo vệ buôn làng và căn cứ cách mạng.

A Khanh là một trong những người như vậy.

Ông không phải người lính từ một nơi xa đến. Ông là người của chính vùng đất ấy. Bởi vậy, khi bước vào lực lượng vũ trang địa phương, ông mang theo không chỉ lòng yêu nước mà còn cả sự am hiểu về quê hương, con người và địa hình. Núi rừng đối với ông không đơn thuần là chiến trường; đó còn là nơi ông đã lớn lên, nơi có những buôn làng thân thuộc, có đồng bào và gia đình.

Điều ấy tạo nên một nét rất riêng ở những người lính bản địa.

Họ chiến đấu không phải cho một vùng đất xa lạ. Họ chiến đấu ngay trên quê hương mình.

Người lính trong ký ức đồng đội

Những câu chuyện về A Khanh được giữ lại qua lời kể của những người từng sống, chiến đấu cùng ông. Qua ký ức của nhân chứng, hình ảnh nổi bật không chỉ là một người chiến sĩ gan dạ trên chiến trường mà còn là một con người có phẩm chất giản dị, gắn bó với đồng đội.

Chiến tranh luôn thử thách con người ở những thời điểm khắc nghiệt nhất. Trong hoàn cảnh ấy, phẩm chất của một người lính không chỉ thể hiện ở việc anh ta có thể đối mặt với hiểm nguy đến đâu, mà còn ở cách anh ta sống với đồng đội, giữ vững niềm tin và thực hiện nhiệm vụ khi phía trước là gian khổ, mất mát.

Ở A Khanh, những phẩm chất ấy trở thành điều được người sau nhớ đến.

Đối với những người lính cùng đơn vị, tình đồng đội trong chiến tranh không phải một khái niệm trừu tượng. Đó là chia nhau từng phần lương thực, cùng vượt qua những chặng đường rừng gian khó, cùng nằm dưới một mái lán giữa rừng, cùng đối mặt với tiếng súng và cùng chờ đợi những người trở về sau mỗi trận đánh.

Trong hoàn cảnh ấy, một người lính biết đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích riêng, biết sống vì đồng đội và không lùi bước trước khó khăn sẽ trở thành điểm tựa cho những người bên cạnh.

A Khanh được nhớ đến theo cách ấy.

Người lính bản địa – sức mạnh từ lòng đất quê hương

Câu chuyện về A Khanh còn gợi nhắc một đóng góp rất đặc biệt của đồng bào các dân tộc ở Kon Tum trong chiến tranh: đó là trực tiếp tham gia lực lượng vũ trang địa phương.

Trong nhiều năm, lịch sử chiến tranh thường được kể qua những chiến dịch lớn, những đơn vị lớn và những trận đánh có quy mô rộng. Nhưng phía sau những trang sử ấy là vô số lực lượng địa phương, những cán bộ, chiến sĩ hoạt động trên địa bàn, bám dân, bám làng và chiến đấu trong những điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Đội ngũ ấy có rất nhiều người con của chính các dân tộc Tây Nguyên.

Họ hiểu địa hình, biết đường rừng, biết tiếng nói và phong tục của đồng bào, có mối quan hệ tự nhiên với buôn làng. Quan trọng hơn, họ có một động lực rất trực tiếp: bảo vệ quê hương, bảo vệ gia đình và bảo vệ cộng đồng của mình.

A Khanh là một biểu tượng tiêu biểu cho lớp người ấy.

Ông cho thấy người lính bản địa không phải là một hình ảnh đứng bên lề lịch sử. Họ là một bộ phận quan trọng của lực lượng vũ trang địa phương, trực tiếp góp sức vào cuộc chiến đấu trên chính mảnh đất mình sinh ra.

Nhìn từ câu chuyện của A Khanh, có thể hiểu rõ hơn vì sao trong những năm tháng chiến tranh, sức mạnh của cách mạng ở Kon Tum không chỉ đến từ những đơn vị được điều động từ nơi khác đến, mà còn được tạo nên bởi sức mạnh của nhân dân các dân tộc tại chỗ.

Một danh hiệu, một ký ức

Năm 1998, A Khanh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đó là sự ghi nhận đối với những cống hiến và sự hy sinh của một người lính đã không trở về sau chiến tranh.

Nhưng với quê hương, một danh hiệu dù cao quý đến đâu cũng không thể thay thế ký ức về một con người.

Điều còn lại sau nhiều năm là câu chuyện được truyền từ người này sang người khác: câu chuyện về một người con Giẻ-Triêng đã rời buôn làng để vào bộ đội, đã đứng trong đội hình của Tiểu đoàn Bộ binh 304, đã chiến đấu và hy sinh.

Và trong câu chuyện ấy, A Khanh hiện lên không chỉ với tư cách một Anh hùng.

Ông trước hết là một người con của Đăk Nhoong, một người lính của Tỉnh đội Kon Tum, một người đồng đội của những chiến sĩ từng cùng ông đi qua những năm tháng khốc liệt. Chính những điều bình dị ấy làm cho hình ảnh A Khanh trở nên gần gũi.

Chiến tranh đã lùi xa. Những cánh rừng năm xưa đã đổi thay, những thế hệ từng trực tiếp cầm súng cũng ngày một thưa dần. Nhưng trên vùng đất Kon Tum, ký ức về những người lính bản địa vẫn còn đó.

Họ là những người đã góp phần viết nên lịch sử từ chính nơi mình sinh ra.

A Khanh là một trong những cái tên như thế.

Nhắc đến ông hôm nay cũng là nhắc đến một thế hệ người Giẻ-Triêng và đồng bào các dân tộc Kon Tum đã sống, chiến đấu và hy sinh cho quê hương. Những người lính ấy có thể không để lại những câu chuyện thật dài, nhưng sự lựa chọn của họ – lựa chọn đứng vào hàng ngũ chiến đấu khi quê hương cần – đã nói lên rất nhiều điều.

Đó là lòng yêu quê hương được biến thành hành động.

Đó là tình đồng đội được thử thách trong gian khổ.

Và trên hết, đó là hình ảnh người lính bản địa – người chiến sĩ bước ra từ buôn làng, mang theo sức mạnh của núi rừng và niềm tin của cộng đồng, để rồi trở thành một phần của lịch sử đất nước.