A lăng Bhuốch _ Người anh hùng vĩ đại trên dải Trường Sơn.

Đứa con của bóng đêm

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đã có hàng chục vạn con em đồng bào các dân tộc sống trên Trường Sơn tự nguyện tham gia vào đội quân gùi hàng vận chuyển đạn dược, lương thực trên tuyến đường Trường Sơn vào chiến trường, góp phần đánh thắng giặc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Trong số đó, có một người con K’tu anh hùng, mặc dù đôi mắt bị mù, vẫn tham gia gùi vận chuyển hàng trăm tấn đạn dược và lương thực. Đó chính là Alăng Bhuốch (sinh năm 1931, ở thôn Aruung, xã Bhalêê, huyện Tây Giang, Quảng Nam. Khi đến thôn Aruung để “mục sở thị” một người mù mà có thể vượt Trường Sơn gùi thành công hàng ngàn chuyến hàng, như ông Bí thư Huyện ủy Tây Giang Nguyễn Hữu Sáng nói: “Nếu không gặp Alăng Bhuốch thì không thể tin những việc ông làm là việc một người mù có thể làm được!”…Sinh ra trong một gia đình K’tu nghèo giữa đại ngàn Trường Sơn khắc nghiệt. Từ thuở lên ba, Alăng Bhuốch đã phải sống trong sự ác liệt chiến tranh và sự khốn cùng của cuộc sống giữa đại ngàn. Cha mất sớm, từ nhỏ, Alăng Bhuốch đã phải tự lăn lộn để kiếm cái ăn từ rừng thẳm.Năm 10 tuổi, Alăng Bhuốch bị mù đôi mắt sau một cơn đau mắt. Bắt đầu từ đó, Alăng Bhuốch không thể vào rẫy, không thể đi bẫy con thú, trở thành “đứa con của bóng đêm”.Alăng Bhuốch đang chơi đàn Tbre - nhạc cụ cổ truyền của người K’tu.Khi mới bị mù, mọi sinh hoạt hằng ngày Alăng Bhuốch đều phải nhờ bàn tay mẹ. Cảm thấy được sự khổ cực trên đôi vai của mẹ, Alăng Bhuốch tập tành làm một số việc trong nhà. Bắt đầu từ chiếc gậy tầm vông, Alăng Bhuốch tập dò đường đi lại quanh xóm rồi tiếp đến là theo mẹ lên nương rẫy. Đi mãi thành quen, Alăng Bhuốch đã tự đi lên nương rẫy, rồi tự đi bẫy con thú rừng.Chính đại ngàn Trường Sơn đã tạo nên một Alăng Bhuốch với đôi chân như sóc, đôi tay như khỉ và vóc dáng như một con gấu khỏe mạnh. Cho đến một ngày, Alăng Bhuốch bẫy được một con thú mang về trước sự ngỡ ngàng của mọi người.Thế rồi, tiếng súng của giặc nổ khắp làng. Củ khoai, củ sắn bị giặc cướp. Nhà bị giặc đốt. Không nhìn thấy mặt giặc ác nhưng Alăng Bhuốch mường tượng được sự tàn bạo của giặc và trong lòng dâng lên lòng thù hận. Giận lắm, muốn dùng cung nỏ để bắn chết những tên giặc nhưng đành bất lực. Đến khi nghe bộ đội Cụ Hồ kêu gọi đồng bào K’tu tham gia vận chuyển hàng hóa, lương thực, đạn dược cho bộ đội đánh giặc, Alăng Bhuốch xung phong đăng ký làm dân công. “Cả bộ đội và người làng bảo Trường Sơn dốc cao, vực sâu người sáng mắt còn chưa làm được huống gì người mù như tôi nhưng tôi kiên quyết bảo tôi làm được và họ đồng ý” - Alăng Bhuốch tâm sự. Năm 1958, từ xã A Vương, huyện Hiên (nay là huyện Tây Giang, Quảng Nam - PV), ông bắt đầu tham gia vận chuyển hàng hóa, lương thực và vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Gùi trên lưng, gậy trên tay, Alăng Bhuốch cùng hàng ngàn dân công các xã A Vương, A Nông, Bađun, C’ghiêr, Ca Nung và xã Ba, xã Tư... vượt những con dốc cao như Apác, đèo Coong Zờng, qua sông Lăng, dốc Ch’zách, Ch’rếch rồi lên tới dốc núi Tr’hy trên dãy Trường Sơn để vận chuyển lương thực, đạn dược từ kho A Zứt (xã A Vương) lên các xã vùng cao, thuộc các điểm như Aroch, A Bí (xã A Tiêng), Voòng, P’dâm (xã Tr’hy)... Mỗi gùi hàng nặng 50 đến 60 kg, nặng hơn trọng lượng cơ thể mình, nhưng Alăng Bhuốch đã miệt mài gùi từ ngày này qua năm khác để chi viện cho bộ đội. Từ năm 1963 đến 1966, Alăng Bhuốch bắt đầu gùi vũ khí, súng đạn về các điểm tập kết. Xuất phát từ điểm trực Arót, xã A Nông đi điểm trực Crơvch, xã Tiêng (nay là xã Lăng, huyện Tây Giang) trong vòng 12-13 tháng liên tục. Từ điểm trực Trung Mang, xã Ba (huyện Đông Giang ngày nay-PV) vận chuyển hàng đến Tơ Mơh, trạm Aréec thuộc các xã Canung, A Vương, Cghiên trong khoảng 12 tháng. Năm 1967, Alăng Bhuốch được điều động về kho 13 gần Rbượp, đây là kho vũ khí được gùi chuyển về trạm trực Kađắp, A Xanh. Tham gia gùi lương thực từ Rbượp qua Kala, Katiếc tới Apăng trong vòng 7 tháng. Đến năm 1967, Alăng Bhuốch được bổ sung vào Đoàn Trung Sơn trực thuộc Tỉnh Đội Quảng Đà, điểm trực là kho 31 tại hang Khỉ, chân dốc Alơơl - ranh giới giữa Hiên và A Lưới (Thừa Thiên-Huế). Từ hang Khỉ chia thành nhiều hướng đường vận chuyển: kho 31 đi đến trạm trực Arớt, từ Azớt đến Z’rượt và tiếp theo đến Crơreh; từ kho 31 (A Lưới) đến trạm Tarêêl, đến trạm trực Tacoo rồi đến Azơơl; từ kho 31 đến trạm trực Panonh vận chuyển đến trạm trực Tr’lêê và từ Tr’lêê đến trạm trực Crơreh... Ngần ấy thời gian, chưa một lần Alăng Bhuốch làm mất hoặc ướt lương thực, đạn dược. Có thời điểm như năm Mậu Thân 1968, năm giặc Mỹ dùng B52 và bom Napan để đốt dãy Trường Sơn, Alăng Bhuốch gùi vũ khí liên tục cả ngày lẫn đêm trong 3 tháng. Có lúc, Alăng Bhuốch gùi đến 2 đầu đạn A12 với trọng lượng hơn 100kg. Năm ấy, Alăng Bhuốch được tặng danh hiệu Chiến sĩ Thi đua toàn quốc và được đi báo cáo điển hình tại các đơn vị quân đội. “Ông trời đã lấy của tôi đôi mắt, nhưng bù lại cho thêm tôi đôi tai tinh như con thú rừng. Tôi có thể làm bất cứ gì mà người sáng mắt làm được. Thậm chí, khi tôi được phong tặng danh hiệu chiến sĩ thi đua và được đi báo cáo điển hình, già làng đã nêu tên mình trong những câu chuyện kể cùng con cháu như một tấm gương làm cái bụng mình vui lắm”- Alăng Bhuốch lơ lớ tiếng Kinh. Nếu tính bình quân mỗi ngày đêm gùi khoảng 50kg thì trong vòng 14 năm (1958-1972), Alăng Bhuốch gùi khoảng 182.000kg hàng các loại, trong đó vũ khí, súng đạn là 120.000kg, lương thực 62.000kg. Alăng Bhuốch đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhất và Bằng khen của UBND tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng. Không những “anh hùng” trong việc vượt Trường Sơn tải đạn, Alăng Bhuốch còn là người anh hùng của dân làng K’tu trong thời bình. Sau giải phóng, Alăng Bhuốch trở về lại với bản. Alăng Bhuốch lại làm việc như mọi người bình thường trong làng, thậm chí làm cả những việc mà không phải ai cũng làm được như cất dựng nhà sàn, chơi đàn Abel, Tbre... Nói về bố mình, Alăng Núi, con trai Alăng Bhuốch, tâm sự: “Từ nhỏ mình được bố dẫn đi rẫy, dạy cách bẫy thú rừng, chọn cây gỗ tốt… Bố còn dạy mình cách dựng nhà, chơi đàn, đan lát. Thậm chí, bố chỉ cần nghe là biết ở gần có con thú gì, con rắn gì”. Có người từng nói “Alăng Bhuốch là một người K’tu có tấm lòng kiên trung với Đảng, với cách mạng, có cái đầu thông minh, đôi tai cái mũi thính như thú rừng. Ông là tấm gương sáng cho thế hệ con cháu không chỉ trong kháng chiến mà cả trong thời bình. Ông là người khuyết tật (mắt mù) nhưng đã làm được những việc phi thường. Nhận thấy những cống hiến to lớn của ông với cách mạng, chúng tôi đã làm đơn gửi lên Ban Thi đua khen thưởng tỉnh đề nghị phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho ông”.