A Lăng Bhuôch – Người dân công mù gùi 182 tấn hàng vượt Trường Sơn
A Lăng Bhuôch là người dân tộc Cơ Tu bị mù từ năm 9 tuổi. Dù không nhìn thấy ánh sáng, ông đã tình nguyện tham gia dân công hỏa tuyến, gùi vũ khí và lương thực trên dãy Trường Sơn suốt nhiều năm. Ông được ghi nhận đã vận chuyển 182 tấn hàng, trong đó có 120 tấn vũ khí và 62 tấn lương thực, trở thành một biểu tượng đặc biệt của ý chí con người trong kháng chiến.
Năm lên chín tuổi, A Lăng Bhuôch mắc bệnh về mắt.
Do điều kiện y tế lúc bấy giờ rất thiếu thốn, đôi mắt của cậu bé người Cơ Tu dần mất hẳn ánh sáng.
Từ đó, cuộc sống của ông chỉ còn là bóng tối.
Nhưng khi cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt, ông không chấp nhận đứng ngoài.
Năm 1958, khi địa phương phát động phong trào dân công vận chuyển lương thực và vũ khí cho chiến trường, A Lăng Bhuôch kiên quyết xin tham gia.
Nhiều người lo lắng.
Họ cho rằng một người mù sẽ không thể vượt núi, băng rừng, lội suối như những người khác.
Ông chỉ nói một câu giản dị:
"Mắt mình mù, nhưng lòng mình không mù. Giặc có phân biệt người sáng mắt hay mù đâu."
Cuối cùng, mọi người đồng ý.
Hành trang của ông chỉ có:
Một cây gậy gỗ để dò đường.
Một chiếc gùi trên lưng.
Và ý chí không chịu khuất phục.
Suốt 14 năm, từ năm 1958 đến 1972, ông đi trên những con đường Trường Sơn hiểm trở.
Có ngày ông gùi từ 30 đến 50 kg hàng.
Những đợt cao điểm, ông cùng đồng đội vận chuyển liên tục nhiều ngày đêm.
Năm 1968, trong chiến dịch phục vụ Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, ông là một trong những người tình nguyện gùi đầu đạn A12 nặng gần 100 kg. Thành tích ấy khiến nhiều đồng đội khâm phục.
Theo thống kê, trong suốt thời gian làm dân công, A Lăng Bhuôch đã vận chuyển khoảng:
120 tấn vũ khí
62 tấn lương thực
Tổng cộng 182 tấn hàng hóa.
Đó là con số hiếm có ngay cả với những người khỏe mạnh.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông trở về quê.
Ông là một trong những người đầu tiên vận động đồng bào Cơ Tu làm lúa nước, đưa nước từ đầu nguồn về ruộng và hướng dẫn bà con phát triển sản xuất.
Ngoài ra, ông còn là nghệ nhân chế tác các nhạc cụ truyền thống của dân tộc Cơ Tu như đàn Tâm Brê.
Năm 2012, Nhà nước phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân để ghi nhận những cống hiến thầm lặng nhưng phi thường.
Khi ông qua đời năm 2016, hai kỷ vật gắn bó nhất với cuộc đời mình được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam:
Cây gậy gỗ – "đôi mắt" của người dân công mù.
Cây đàn Tâm Brê – tiếng hát của núi rừng Trường Sơn.
