A Sanh (Pơloong Sanh) – Người con dân tộc Cơ Tu và con thuyền huyền thoại trên sông Măng

Chàng trai sông Bung của đại ngàn Quảng Nam

A Sanh (tên thật là Pơloong Sanh, dân tộc Cơ Tu) sinh ra tại làng Tà Lăng, xã Bến Hiên (nay là huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam). Sinh ra và lớn lên giữa đại ngàn Trường Sơn, tuổi thơ của A Sanh gắn liền với tiếng thác đổ và những con thuyền đuôi én lướt trên sóng dữ. Khi đế quốc Mỹ và quân đội Sài Gòn mở các đợt càn quét, đốt làng, gom dân vào các tập trung "ấp chiến lược", A Sanh đã nuôi mối thù sâu sắc với kẻ thù xâm lược.

Năm 1961, tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại qua đoạn Quảng Nam bắt đầu mở rộng. A Sanh hăng hái gia nhập đội du kích và đảm nhận nhiệm vụ chở đạn dược, lương thực và đưa đón cán bộ cách mạng qua sông Măng, sông Bung – những dòng sông cuồn cuộn sóng dữ và đầy đá ngầm.

Huyền thoại người lái thuyền qua dải mưa bom

Sông Măng là điểm nút giao thông huyết mạch nhưng cũng là "tọa độ chết" bị máy bay Mỹ dòm ngó, bắn phá ngày đêm. A Sanh đã sáng tạo ra nhiều cách vượt sông mưu trí: ban ngày ngụy trang thuyền dưới các vòm lá rừng hoặc dìm xuống lòng sông, đêm đến lại kéo thuyền lên chèo lái đưa hàng và người qua sông an toàn.

Năm 1968, trong Chiến dịch Mậu Thân, nhu cầu vận chuyển vũ khí vào chiến trường miền Nam tăng cao đột biến. Một mình A Sanh trên con thuyền gỗ nhỏ đã bất chấp bom đạn gầm hú trên đầu, vượt qua hàng trăm ngọn sóng dữ để vận chuyển hàng trăm tấn vũ khí, đạn dược và hàng ngàn lượt chiến sĩ qua sông.

Trong một lần vận chuyển thương binh và tài liệu quan trọng qua sông Măng, máy bay phản lực Mỹ phát hiện và lao xuống xả đạn dữ dội. A Sanh bị thương nặng ở đùi và vai, máu chảy đầm đìa. Nhưng bằng bản lĩnh phi thường và tình yêu thương đồng đội, anh vẫn bình tĩnh ghì chặt tay lái, điều khiển con thuyền luồn lách qua các luồng đạn và dòng nước xoáy để đưa thương binh cập bến an toàn.

Sau khi đưa được đồng đội lên bờ, do mất quá nhiều máu và kiệt sức, A Sanh đã trút hơi thở cuối cùng ngay trên mạn thuyền thân thương của mình. Hình ảnh người chiến sĩ Cơ Tu kiên cường trên dòng sông Măng đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu sáng tác bài hát nổi tiếng "Bóng cây Kơ-nia" và hình tượng người lái đò huyền thoại trên dãy Trường Sơn. Anh đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.