A Sanh (Puih San): Người lái đò thầm lặng trên sông Pô Cô (1937 - 2000)

Sông Pô Cô chảy qua vùng đại ngàn Tây Nguyên là một khúc sông vô cùng dữ dội với đầy thác ghềnh. Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, đây là một điểm vượt sông trọng yếu trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh (đoạn qua tỉnh Gia Lai), luôn bị máy bay địch rình rập, đánh phá suốt ngày đêm. Giữa nơi "hòn tên mũi đạn" ấy, đã xuất hiện một người lái đò huyền thoại - Anh hùng A Sanh, tên thật là Puih San, người dân tộc Gia Rai.

Tình nguyện tham gia làm giao liên khi tuổi đời còn trẻ, A Sanh đã tự tay đục những thân cây rừng khổng lồ để làm thuyền độc mộc. Từ năm 1961 đến 1969, bất kể nước lũ hung dữ mùa mưa hay những trận bom rải thảm của Mỹ ngụy, A Sanh vẫn bám trụ bến sông. Ông nổi tiếng với khả năng điều khiển con thuyền độc mộc lách qua các mỏm đá ngầm, lướt trên sóng dữ một cách điệu nghệ.

Thống kê cho thấy, trong suốt những năm tháng ấy, A Sanh đã chèo hàng ngàn chuyến đò, đưa đón an toàn hàng vạn lượt bộ đội vào Nam ra Bắc, cùng hàng ngàn tấn vũ khí, lương thực. Công việc thầm lặng, lặp đi lặp lại giữa hai bờ ranh giới sống chết của ông đòi hỏi một sự kiên nhẫn và lòng dũng cảm tột độ. Hình ảnh người thanh niên Tây Nguyên rạp mình trên thuyền độc mộc, bất khuất giữa dòng nước cuộn xiết đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận để nhạc sĩ Cầm Phong sáng tác nên ca khúc nổi tiếng "Người lái đò trên sông Pô Cô", ca ngợi sự đóng góp thầm lặng nhưng vĩ đại của đồng bào các dân tộc thiểu số trong công cuộc giải phóng miền Nam