ÁC MỘNG TÁI HIỆN

Những ký ức kinh hoàng dội về giữa đời thường

Câu chuyện thời chiến của Cựu Thanh niên xung phong Bùi Văn Tễu

Cuộc chiến đã kết thúc từ rất lâu, nhưng đối với những người từng đi qua nó, chiến tranh không phải lúc nào cũng chịu rời đi.

Tiếng súng có thể im.

Những con đường có thể được mở lại.

Những hố bom có thể được lấp đầy.

Những cánh rừng năm xưa có thể xanh trở lại.

Nhưng trong tâm trí của một người từng sống giữa bom đạn, đôi khi chỉ một tiếng động rất nhỏ cũng đủ kéo cả quá khứ trở về.

Một tiếng sấm.

Một tiếng động cơ.

Một tiếng kim loại va mạnh vào nhau.

Hay đơn giản chỉ là mùi khói khét thoảng qua trong gió.

Và thế là chiến tranh lại hiện về.

Với Cựu Thanh niên xung phong Bùi Văn Tễu, những ký ức ấy không phải là một câu chuyện đã ngủ yên. Có những đêm, ông tỉnh giấc giữa tiếng thở gấp, hai bàn tay nắm chặt chăn như thể vẫn đang bám lấy mặt đất giữa một trận bom. Có những buổi chiều đang ngồi bình thản bên gia đình, chỉ một âm thanh bất ngờ cũng khiến ông giật mình quay lại phía sau.

Những người trẻ hôm nay có thể chỉ biết chiến tranh qua những trang sách.

Còn ông đã từng sống trong đó.

Từng bước đi trên những con đường mà chỉ cần chậm một bước là có thể không trở về.

Từng nhìn thấy những người đồng đội đang cười nói hôm trước, rồi hôm sau chỉ còn lại một chiếc ba lô, một đôi dép hoặc một mảnh khăn.

Và có những ký ức, dù đã đi qua hơn nửa đời người, vẫn không chịu biến mất.

1. Tuổi trẻ đi vào chiến trường

Ngày ấy, Bùi Văn Tễu còn trẻ.

Tuổi thanh xuân của ông cũng giống như bao thanh niên cùng thời: có sức khỏe, có ước mơ, có những dự định giản dị về một cuộc sống bình thường.

Nhưng chiến tranh không cho người trẻ nhiều lựa chọn.

Lời kêu gọi lên đường vang lên.

Những chàng trai, cô gái rời quê.

Có người khoác ba lô trong niềm tự hào.

Có người giấu nước mắt khi chia tay mẹ.

Có người chỉ kịp nói với cha một câu:

“Con đi rồi con sẽ về.”

Không ai biết lời hứa ấy có thực hiện được hay không.

Bùi Văn Tễu trở thành Thanh niên xung phong.

Công việc của những người TNXP không phải lúc nào cũng đứng ở nơi người ta gọi là “mặt trận”.

Họ mở đường.

Sửa đường.

San lấp hố bom.

Vận chuyển lương thực, đạn dược.

Bảo đảm giao thông.

Cứ nơi nào con đường bị bom đánh phá, nơi đó có thể xuất hiện những người thanh niên xung phong.

Họ làm việc trong điều kiện mà chỉ một phút sơ suất cũng phải trả giá bằng mạng sống.

Ban ngày làm đường.

Ban đêm sửa đường.

Có khi vừa hoàn thành một đoạn đường thì bom lại trút xuống.

Hố bom này chưa lấp xong, hố bom khác đã xuất hiện.

Nhưng xe vẫn phải đi.

Đường vẫn phải thông.

Nhiệm vụ vẫn phải tiếp tục.

Bùi Văn Tễu cùng đồng đội đã sống những tháng ngày như thế.

2. Tiếng còi báo động

Có một âm thanh mà những người từng sống trong chiến tranh rất khó quên.

Đó là tiếng còi báo động.

Mỗi khi tiếng còi vang lên, mọi người lập tức hiểu rằng hiểm nguy đang đến gần.

Không ai cần giải thích.

Không ai hỏi chuyện gì xảy ra.

Tất cả cùng chạy.

Có người lao xuống hầm.

Có người tìm nơi trú ẩn.

Có người quay lại tìm đồng đội.

Có người vừa chạy vừa kéo theo dụng cụ lao động.

Nhưng TNXP nhiều khi không thể chạy khỏi vị trí.

Bởi nếu bỏ đường, đoàn xe phía sau không thể đi.

Nếu đường chưa được sửa, hàng hóa không thể vận chuyển.

Nếu hố bom chưa được lấp, những chuyến xe tiếp theo có thể gặp nạn.

Bùi Văn Tễu đã nhiều lần nghe tiếng còi ấy.

Và cũng chính từ những ngày tháng đó, âm thanh của chiến tranh đã in sâu vào tâm trí ông.

3. Trận bom năm ấy

Có một trận bom mà nhiều năm sau, ông vẫn không thể quên.

Hôm đó, công việc đang diễn ra bình thường.

Những người thanh niên xung phong đang tập trung bên tuyến đường.

Có người đang cuốc đất.

Có người xúc đá.

Có người dùng xẻng san mặt đường.

Không ai nghĩ rằng chỉ ít phút sau, nơi ấy sẽ biến thành một địa ngục.

Tiếng động cơ từ xa vọng tới.

Một người hét lớn:

“Máy bay!”

Mọi người lập tức tản ra.

Tiếng bom đầu tiên xé toạc không gian.

Mặt đất rung chuyển.

Đất đá bắn tung lên.

Khói bụi phủ kín con đường.

Rồi tiếng bom thứ hai.

Thứ ba.

Những tiếng nổ liên tiếp khiến tai người ù đặc.

Bùi Văn Tễu lao xuống một hố đất.

Ông chỉ kịp úp người xuống và dùng hai tay che đầu.

Một tiếng nổ rất lớn.

Mặt đất như bị nhấc bổng.

Ông cảm thấy cả người bị hất lên.

Sau đó là một khoảng im lặng kỳ lạ.

Không còn nghe thấy gì.

Không tiếng người.

Không tiếng máy móc.

Không tiếng bước chân.

Chỉ có tiếng ù ù trong tai.

Ông cố mở mắt.

Trước mặt là khói.

Một màu xám đặc quánh.

Ông gọi:

“Anh em đâu rồi?”

Không ai trả lời.

Ông lại gọi lớn hơn.

Vẫn im lặng.

Rồi từ trong khói có tiếng người.

Một tiếng rên rất nhỏ.

Ông bò về phía đó.

Bàn tay vừa chạm xuống đất đã gặp một vật gì đó mềm và ấm.

Ông giật mình.

Đó là bàn tay của một người đồng đội.

Người ấy vẫn còn sống.

Bùi Văn Tễu cùng những người còn lại cố gắng kéo đồng đội ra.

Nhưng không phải ai cũng còn cơ hội đứng dậy.

Có người nằm bất động.

Có người bị thương.

Có người chỉ còn lại những dấu tích khiến người sống không bao giờ muốn nhớ lại.

Sau trận bom, con đường tan hoang.

Những người thanh niên xung phong lại phải làm một công việc đau đớn: vừa cứu người, vừa tìm kiếm đồng đội, rồi tiếp tục khôi phục tuyến đường.

Chiến tranh là như vậy.

Nó không cho người ta nhiều thời gian để khóc.

4. “Còn sống là còn phải làm”

Sau trận bom, có người khuyên Bùi Văn Tễu nghỉ.

Nhưng rồi ông và những người còn lại lại quay về với con đường.

Một người đồng đội nói:

“Anh em mình còn sống thì phải làm cho đường thông.”

Một câu nói đơn giản.

Nhưng nó trở thành sức mạnh để họ đứng dậy.

Họ nhặt từng viên đá.

Xúc từng xẻng đất.

Dọn từng mảnh cây đổ.

Lấp từng hố bom.

Có những đoạn đường phải làm đi làm lại nhiều lần.

Bom phá.

Lại sửa.

Sửa xong.

Lại phá.

Nhưng những người trẻ ấy vẫn làm.

Họ không biết ngày mai mình còn sống hay không.

Chỉ biết hôm nay nhiệm vụ chưa hoàn thành.

5. Chiến tranh đi theo người lính về nhà

Rồi chiến tranh kết thúc.

Bùi Văn Tễu trở về.

Quê hương vẫn đó.

Mái nhà vẫn đó.

Người thân đón ông trong niềm vui đoàn tụ.

Ai cũng nghĩ những năm tháng khủng khiếp đã ở phía sau.

Nhưng không phải vậy.

Chiến tranh đã kết thúc ngoài đời.

Nó chỉ tiếp tục trong ký ức.

Những năm đầu trở về, ông vẫn ngủ rất ít.

Có những đêm đang ngủ, ông bật dậy.

Mồ hôi ướt lưng áo.

Hai mắt mở lớn.

Ông nhìn quanh căn phòng.

Vợ hỏi:

“Ông làm sao thế?”

Ông không trả lời ngay.

Một lúc lâu sau mới nói:

“Không có gì.”

Nhưng thật ra ông vừa tỉnh dậy từ một trận bom.

Trong giấc mơ, ông vẫn đang ở tuyến đường năm ấy.

Vẫn có tiếng còi.

Vẫn có tiếng máy bay.

Vẫn có đồng đội gọi tên mình.

Và vẫn có người nằm lại giữa khói bụi.

6. Một tiếng sấm và quá khứ trở về

Nhiều năm sau, khi tuổi đã cao, Bùi Văn Tễu sống cuộc đời bình dị.

Nhưng những cơn ác mộng vẫn đôi khi quay lại.

Có một đêm mùa hè.

Ngoài trời mưa lớn.

Sấm bất ngờ nổ vang.

“Ầm!”

Bùi Văn Tễu đang ngủ bỗng bật dậy.

Ông thở gấp.

Mắt mở nhưng dường như không nhìn thấy căn phòng.

Trong khoảnh khắc ấy, ông không còn ở quê nhà.

Ông lại trở về con đường năm xưa.

Một tiếng sấm nữa.

Ông cúi người xuống theo phản xạ.

Hai tay ôm lấy đầu.

Vợ ông hoảng hốt:

“Ông Tễu! Ông Tễu!”

Ông không nghe.

Trong đầu ông đang có những tiếng gọi từ hơn nửa thế kỷ trước.

“Xuống hầm!”

“Máy bay!”

“Cứu anh ấy!”

“Đường còn chưa thông!”

Rồi tiếng nổ.

Một tiếng nổ mà chỉ ông mới biết nó khủng khiếp đến thế nào.

Mãi một lúc sau, ông mới trở lại với căn phòng.

Ông nhìn vợ.

Rồi nhìn ra ngoài cửa sổ.

Mưa vẫn rơi.

Không có máy bay.

Không có bom.

Không có chiến trường.

Chỉ có một người già đang ngồi thở dốc giữa đêm.

Vợ ông nắm lấy tay ông.

Ông cười rất nhẹ:

“Lại nhớ chuyện ngày xưa ấy mà.”

Nhưng đôi mắt ông đỏ.

7. Có những người đồng đội chưa bao giờ trở về

Điều khiến những cựu TNXP như Bùi Văn Tễu đau đáu nhất không chỉ là những gì họ đã trải qua.

Mà là những người đã không trở về.

Nhiều năm sau, họ vẫn nhớ từng khuôn mặt.

Người thích hát.

Người hay cười.

Người nói chuyện nhỏ nhẹ.

Người luôn nhường phần cơm ngon cho bạn.

Những con người ấy từng có tuổi trẻ.

Từng có gia đình.

Từng có những ước mơ.

Nhưng chiến tranh đã cắt ngang tất cả.

Có những cái tên ông nhớ rất rõ.

Có những khuôn mặt chỉ cần nhắm mắt lại là hiện ra.

Và cũng có những người mà ông không bao giờ biết chính xác nơi họ nằm lại.

Mỗi lần nghĩ đến họ, ông lại im lặng.

Không khóc.

Nhưng sự im lặng ấy đôi khi còn đau hơn nước mắt.

8. Ác mộng không chỉ xuất hiện trong giấc ngủ

Có những ký ức không cần chờ đến ban đêm.

Một lần, khi đang làm việc ngoài sân, một vật kim loại rơi xuống nền xi măng.

“Keng!”

Âm thanh rất nhỏ.

Nhưng Bùi Văn Tễu lập tức giật mình.

Ông đứng bất động.

Trong vài giây, ông nhìn về phía trước như thể đang chờ một tiếng nổ tiếp theo.

Người nhà hỏi:

“Bố làm sao vậy?”

Ông đáp:

“Không sao.”

Nhưng trong đầu ông, âm thanh vừa rồi đã trở thành tiếng bom.

Đó chính là điều đáng sợ của ký ức chiến tranh.

Nó không cần xin phép.

Nó có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Giữa bữa cơm.

Giữa giấc ngủ.

Ngoài sân.

Trên đường.

Trong một ngày mưa.

Chỉ cần một âm thanh, một mùi khói, một khung cảnh quen thuộc là quá khứ có thể ùa về.

9. Người sống cũng mang theo một phần chiến trường

Người ta thường nói những người hy sinh đã để lại chiến trường phía sau.

Nhưng với những người sống sót, chiến trường đôi khi đi cùng họ suốt cuộc đời.

Bùi Văn Tễu đã trở về.

Ông có gia đình.

Có con cháu.

Có những ngày tháng bình yên.

Nhưng trong một góc ký ức, ông vẫn là chàng thanh niên năm nào với chiếc ba lô trên vai, đứng giữa tuyến đường đầy khói bụi.

Ông vẫn nhớ những người đồng đội.

Nhớ tiếng còi báo động.

Nhớ những đêm thiếu ánh sáng.

Nhớ những lần chạy giữa tiếng bom.

Nhớ cảm giác đất đá phủ đầy người.

Và nhớ cả những lời hứa mà nhiều người đã không thể thực hiện:

“Sau chiến tranh, chúng ta sẽ cùng trở về.”

Một số người đã trở về.

Một số người mãi mãi nằm lại.

Còn những người sống sót mang ký ức ấy đi tiếp.

10. Lời kể của một người đã đi qua chiến tranh

Nếu hỏi Bùi Văn Tễu điều gì đáng sợ nhất trong chiến tranh, có lẽ không chỉ là bom đạn.

Mà là khoảnh khắc con người không biết ngày mai mình còn sống hay không.

Sợ chết là bản năng.

Nhưng người lính vẫn phải bước tiếp.

Người thanh niên xung phong vẫn phải làm đường.

Vẫn phải cứu đồng đội.

Vẫn phải hoàn thành nhiệm vụ.

Có những người trẻ ngày ấy chưa kịp sống một cuộc đời bình thường đã phải học cách đối diện với cái chết.

Và đó là điều mà thế hệ hôm nay khó có thể hình dung hết.

Bởi vậy, khi kể về chiến tranh, không nên chỉ kể về những chiến thắng.

Cần kể cả những mất mát.

Kể về những người trở về nhưng mang theo vết thương trong ký ức.

Kể về những đêm họ giật mình tỉnh giấc.

Kể về những người đồng đội đã không bao giờ trở về.

Và kể về những năm tháng tuổi trẻ đã gửi lại nơi chiến trường.

11. Ký ức cuối cùng

Một buổi chiều, Bùi Văn Tễu ngồi trước hiên nhà.

Ánh nắng cuối ngày phủ xuống khuôn mặt đã nhiều nếp nhăn.

Ông nhìn những đứa trẻ trong gia đình chạy chơi.

Chúng cười.

Chúng đuổi nhau.

Chúng chẳng biết chiến tranh là gì.

Ông nhìn chúng thật lâu.

Rồi nói:

“Các cháu phải cố gắng giữ lấy cuộc sống bình yên này.”

Không ai hỏi tại sao ông lại nói vậy.

Bởi có lẽ chỉ người từng đi qua chiến tranh mới hiểu giá trị của một buổi chiều yên tĩnh.

Một bữa cơm đủ người.

Một đêm ngủ không tiếng bom.

Một con đường không hố đạn.

Một tiếng cười trẻ nhỏ.

Đó chính là những điều giản dị mà thế hệ của ông từng phải đánh đổi bằng tuổi trẻ.

12. Chiến tranh đã qua, nhưng ký ức còn ở lại

Bùi Văn Tễu đã đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của tuổi trẻ.

Ông sống sót trở về.

Nhưng ký ức không biến mất.

Nó nằm lại đâu đó trong những đêm dài.

Trong tiếng sấm.

Trong tiếng kim loại rơi.

Trong mùi khói.

Trong những giấc mơ bất chợt.

Và trong những phút im lặng khi ông nhớ về những người đã nằm lại.

Có lẽ đó chính là một phần cái giá mà những người sống sót phải mang theo sau chiến tranh.

Họ không còn mặc quân phục.

Không còn mang ba lô.

Không còn nghe tiếng còi báo động mỗi ngày.

Nhưng trong sâu thẳm tâm hồn, họ vẫn là những người trẻ của một thời đã qua.

Bùi Văn Tễu – người Cựu Thanh niên xung phong đã bước ra khỏi chiến tranh nhưng không thể xóa chiến tranh khỏi ký ức.

Ông trở về để sống.

Để làm cha.

Làm ông.

Để nhìn con cháu lớn lên trong hòa bình.

Nhưng mỗi khi một tiếng sấm bất ngờ xé ngang bầu trời, có lẽ ở một nơi nào đó trong tâm trí ông, con đường năm xưa lại hiện về.

Khói bụi.

Tiếng gọi đồng đội.

Tiếng còi báo động.

Những hố bom.

Những bước chân chạy vội.

Và những người thanh niên trẻ tuổi đã từng đứng bên nhau giữa lằn ranh sống – chết.

Chiến tranh đã kết thúc từ lâu.

Nhưng với Bùi Văn Tễu và những người từng đi qua thời hoa lửa, có những trận chiến không bao giờ thực sự kết thúc.

Chúng chỉ nằm im trong ký ức.

Cho đến một ngày…

Một tiếng sấm vang lên.

Một âm thanh bất ngờ vọng tới.

Một giấc mơ giữa đêm.

Và chiến trường năm xưa lại trở về.

Không phải ngoài đời.

Mà ở nơi sâu nhất của tâm hồn một người đã sống sót.

Để rồi sáng hôm sau, ông lại lặng lẽ bước ra hiên nhà, nhìn bầu trời bình yên và tự nhủ:

“May mà mình còn sống…”

“May mà đất nước đã được bình yên…”

“Và mong rằng những thế hệ sau sẽ không bao giờ phải trải qua những năm tháng như chúng tôi.”